Agâh Sırrı Levend

Dil Araştırmacısı, Edebiyat Tarihçisi, Siyasetçi

Ölüm
28 Ekim, 1978

Edebiyat tarihçisi, dilci, siyaset adamı (D. 1894, Rodos / Yunanistan - Ö. 28 Ekim 1978, Ankara). Edirne İlkokulu (1903), Edirne Askerî Rüştiyesi (ortaokul, 1909), Konya İdadisi (lise, 1913), İstanbul Üniversitesi Özel İstiklal Lisesinde (1922) edebiyat öğretmenliği ve müdürlük, İstanbul Lisesinde öğretmenlik, İstanbul Eminönü Halkevi Başkanlığı (1935) yaptı. Aydın’dan milletvekili seçilerek TBMM’de (1940-46) bulundu. Daha sonra bir müddet Ankara Gazi Eğitim Enstitüsünde edebiyat öğretmenliği (1947-49) yaparak emekliye ayrıldı. Emekli olduktan sonra Türk Dil Kurumunda Genel Yazmanlık (1951-60) ve Başkanlık (1963-66) görevlerinde bulundu.

İlk yazısı Konya’da Babalık gazetesinde (1913) çıkmıştı. Makaleleri, kendisinin çıkardığı Felsefe ve İçtimaiyyat Mecmuası (1927), Yeni Türk Dergisi (1936-40), Ulus gazetesi (1943-63), TDK tarafından 1951’de çıkarılmaya başlanan Türk Dili dergisinde yayımlandı. Felsefe ve İçtimaiyat adlı bir dergi çıkardı. 1940’ta İnönü Ansiklopedisi adıyla çıkmaya başlayan Türk Ansiklopedisi’nin genel sekreterliğini üstlendi, bu ansiklopediye maddeler yazdı. Son dönemlerin en verimli edebiyat tarihçisi ve araştırmacılarındandır.

ESERLERİ:

ROMAN: Acılar (1928).

ARAŞTIRMA-İNCELEME: Edebiyat Tarihi Dersleri (I. Cilt: Tanzimat’a Kadar, 1931, II. Cilt: Tanzimat Edebiyatı, 1934, III. Cilt: Servet-i Fünûn Edebiyatı,1938), Maarifimiz ve Millî Terbiyemiz (1940), Eserler ve Şahsiyetler (inceleme-eleştirme, 1940), Halk Kürsüsünden Akisler (1941), Divan Edebiyatı (kelimeler, semboller, kavramlar, 1941), Nabi’nin Surnamesi (inceleme-metin, 1944), Profesör Ferid Kam, Hayatı ve Eserleri (1946), Atâî’nin Hilyetü’l-Efkâr’ı (inceleme-metin, 1948), Türk Dilinde Gelişme ve Sadeleşme Safhaları (1949; Türk Dilinde Gelişme ve Sadeleşme Evreleri adıyla, 1969), Türk Edebiyatı (Lise II. Sınıflar için, 1950), Mantıku’t-Tayr (önsöz-inceleme, tıpkı basım, 1955), Gazavatâmeler ve Mihaloğlu Ali Bey’in Gazavatnâmesi (inceleme-metin-1956), Türk Edebiyatında Şehrengizler ve Şehrengizlerde İstanbul (1958), Arap Fars ve Türk Edebiyatlarında Leyla ve Mecnun Hikâyesi (1959), Tarih Boyunca Türk Dili (1961), Ümmet Çağı Türk Edebiyatı (1962), Tarih Edebiyatında Manzum Atasözleri ve Deyimler (1962), Hüseyin Rahmi Gürpınar (1965-68), Şemsettin Sami (1969), Türk Edebiyatı Tarihi 1 (Giriş, 1973), Dil Üstüne Yazılar (1973).

KAYNAK: Mehmet Zeki / Türkiye Teracimi Ahval Ansiklopedisi (c. II, 1929), Sadettin Nüzhet Ergun / Türk Şairleri (c. 1, s. 19, 1936), Mehmet Behçet Yazar / Edebiyatçılarımız ve Türk Edebiyatı (s. 19-36, 1938), İbrahim Kutluk / Agâh Sırrı Levend (1963), İ. Ulçugür / Agâh Sırrı Levend (1982), Seyit Kemal Karaalioğlu / Resimli Türk Edebiyatçılar Sözlüğü (2. bas. 1982), M. Uyguner / “Levend, Agâh Sırrı” (TDE Ansiklopedisi, c. 6), Mehmet Behçet Yazar / Edebiyatçılar Alemi - Edebiyatımızın Unutulan Simaları (yay. haz. Mustafa Everdi, 1999), Behçet Necatigil / Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü (18. bas. 1999), Şükran Kurdakul / Şairler ve Yazarlar Sözlüğü (gen. 6. bas. 1999), TBE Ansiklopedisi (2001), İhsan Işık / Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2. bas., 2009).

 

FOTO GALERİ

İLGİLİ BİYOGRAFİLER

Devamını Gör