Ali Nihat Tarlan

Edebiyat Tarihçisi, Şair

Doğum
Ölüm
30 Eylül, 1978
Eğitim
Darülfûnun Fransızca Bölümü (İstanbul Üniversitesi Fransızca Bölümü), Darulfûnun Farsça Bölümü (İstanbul Üniversitesi Farsça Bölümü)

Edebiyat tarihçisi, şair (D. 1898, İstanbul - Ö. 30 Eylül 1978, İstanbul). Manastır’da başladığı ortaöğrenimini Selanik ve İstanbul’da sürdürdü. Savaş nedeniyle bir süre ara verdiği lise öğrenimini sonradan sınava girerek Vefa Lisesinde (1917) tamamladı. Ardından Darülfûnun (İstanbul Üniversitesi)’un Fransızca ve Farsça bölümlerini bitirdi (1919). “İslâm Edebiyatında Leyla vü Mecnun Mesnevisi” başlıklı teziyle İstanbul Edebiyat Fakültesinde doktorasını ilk veren doktora öğrencisi oldu. Beşiktaş Sultanisinde (lise, 1915) başlayarak İstanbul’un çeşitli liselerinde, son olarak da Kabataş Erkek Lisesinde (1930-33) Fransızca, Türkçe ve edebiyat öğretmenliği yaptı. 1933 yılında üniversite reformuyla Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümüne metin şerhi doçenti oldu. 1941 yılında profesörlüğe yükseldi. 1953 yılında Eski Türk Edebiyatı Kürsüsü başkanlığına getirildi.

Şiirlerini önce Servet-i Fünûn’da daha sonra Edebiyat Gazetesi (1932), Gündüz (1936-37), Gençlik (1938) dergilerinde yayımladı. Asıl uzmanlık alanı Divan edebiyatı araştırmalarının yanı sıra İran ve Pakistan edebiyatından yaptığı çevirilerle, Cumhuriyet döneminde İslâm-Doğu edebiyatlarıyla ilgili az sayıdaki araştırmacılardan biri oldu. İran şairlerinden Genceli Nizâmî’nin Divan’ı ve bazı mesnevilerini, Pakistan’ın Mehmet Akif’i Muhammed İkbal’in (1873-1938) belli başlı şiir kitaplarını günümüz Türkçesine kazandırdı. Bu çalışmalarından dolayı İran (1947) ve Pakistan (1961) hükümetlerince takdirname ve nişanlarla ödüllendirildi.

ESERLERİ:

ŞİİR: Güneş Yaprak (1953), Kuğular (1970).

İNCELEME: Edebî Sanatlara Dair (1931, 4. bas., 1964), Şeyhî Divanını Tedkik (2 cilt, 1934-36), Divan Edebiyatında Tevhidler (1936), Divan Edebiyatında Muamma (1936), Metin Tamiri (1937), Metinler Şerhine Dair (1937), İran Edebiyatı (1944), Hayali Bey Divanı (1945), Şiir Mecmualarında Divan Şiiri (4 fasikül, 1948), Necati Bey Divanı (1963), Ahmet Paşa Divanı (1966), Zatî Divanı (2 cilt, 1968-70), Edebiyat Meseleleri (daha önce çıkmış üç kitabı ve bazı makaleleri, 1981), Fuzuli Divanı Şerhi (3 cilt, 1986).

BROŞÜRLER HALİNDE BASILMIŞ KONFERANSLARI: Şeyh Galip, Çağdaş İran Şiiri, Mehmet Akif, Sanat ve Edebiyat Muhasebesi, Tanzimat Edebiyatında Hakiki Müceddid, Ali Şir Nevai, Türk Edebiyatında Hamaset, Edebiyatta Eskilik ve Yenilik, Divan Edebiyatında Sanat Telakkisi, Abdülhak Hamid, Mevlâna Celaleddin Rûmî.

ÇEVİRİ: Zerdüştün Gataları (Farsçadan, 1935),Ensar-ı Hadi: Benliğin Sırları (1938), Nizamî-i Gencevî Divanı (Farsçadan, 1944), Leyla ile Mecnun (Nizamî’den, 1944), Yavuz Sultan Selim Divanı (Farsçadan, 1946), Nef’î Divanı (Farsçadan, 1947), Husrev ve Şirin (Nizamî’den, kısaltarak, 1959), Şarktan Haber (1959), Esrar ve Rumuz (Muhammed İkbal’den, 1959).

KAYNAKÇA: Yusuf Ziya İnan / Prof. Dr. Ali Nihat Tarlan (1965), TDE Ansiklopedisi (c. 8, 1976-98), Atilla Özkırımlı / Türk Edebiyatı Ansiklopedisi (1982), İhsan Işık / Yazarlar Sözlüğü (1990, 1998) - Türkiye Yazarlar Ansiklopedisi (2001, 2004) – Encyclopedia of Turkish Authors (2005) - Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2006, gen. 2. bas. 2007) - Ünlü Edebiyatçılar (Türkiye Ünlüleri Ansiklopedisi, C. 4, 2013) - Encyclopedia of Turkey’s Famous People (2013), Mehmet Behçet Yazar / Edebiyatçılar Alemi - Edebiyatımızın Unutulan Simaları (yay. haz. Mustafa Everdi, 1999), Behçet Necatigil / Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü (18. bas. 1999), İbnülemin Mahmud Kemal İnal / Son Asır Türk Şairleri (c. III, 2000), TBE Ansiklopedisi (2001), Mehmet Nuri Yardım / Edebiyatımızın Güleryüzü (2002).

İLGİLİ BİYOGRAFİLER

Devamını Gör