Cengiz Bektaş

Mimar, Yazar, Şair

Doğum
26 Kasım, 1934
Eğitim
Münih Teknik Üniversitesi Mimarlık Bölümü
Burç

Mimar, şair ve yazar. 26 Kasım 1934, Denizli doğumlu. 56. İlkokul (Saraçhane), İstanbul Erkek Lisesi (1953), Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Mimarlık Bölümü (1956), Münih Teknik Üniversitesi Mimarlık Bölümü (1959) mezunu. Mimar Sinan Üniversitesi Şehircilik ve Mimarlık Bölümü’nde (1961-62, 1999-2000), Zafer Mühendislik Mimarlık Yüksek Okulu’nda (1967-69) ve Trakya Üniversitesi’nde (1998-99) öğretim üyesi olarak görev aldı. Münih (1959-61), Ankara ve İstanbul’da (1962-2000) serbest mimarlık, Antalya Büyükşehir Belediyesi’nde danışmanlık (1999-2000) yaptı. 1959’dan itibaren serbest mimar olarak çalışmalarını sürdüren Bektaş, konuk öğretim görevlisi olarak Makedonya, Almanya ve ABD’de bulundu. Ayrıca Türkiye Yazarlar Sendikası genel başkanlığı (1999-2005) ile Türkiye-Yunanistan Dostluk Derneği başkanlığı görevlerini üstlendi. Mimari tasa­rımlarında işlevsel bir tutum izlediği görü­lür.

Mimar Cengiz Bektaş, Türk Dil Kurumu binası projesiyle 1978 Ulusal Mimarlık Sergisi Ödülü’nü, “Akdeniz Üniversitesi Olbia Sosyal Özeği” projesiyle 2001 Ağa Han Mimarlık Ödüllü’nü aldı. Tamamladığı diğer mimari tasarımları arasında İstanbul “Uluslararası Endüstri ve Ticaret Bankası” (1985-1986), Aydın “Afrodisyas Ek Müzesi” (2006-2007) binaları bulunmaktadır.

Mimar olarak Cengiz Bektaş, “Kendi kültürünün, geleneğinin ne olduğunu bilmeyen kişilerin bilgisizliği uyarınca yapılan yapılar, "Bu geçmişin çocukları bunlar olabilir mi?" sorusunu akla getiriyor.

Bana göre mimar, özellikle de bizim mimarlarımız, kültür birikiminin bilincinde olmalı. Mimarlık elbette ki insanlar için, bu çağda onlara insancıl oylumlar sunmak için yapılmalıdır. Onların gereksinimleri, mutlulukları, sağlıkları için çalışmak demek bu.” görüşündedir.

 Mimarlıkta Eleştiri (1967) adlı kitabıyla 1968 yılı Türk Dil Kurumu İnceleme-Araştırma Ödülünü, bir şiiri ile de TRT 1970 Sanat Ödülleri Yarışması’nda Tek Şiir Başarı Ödülünü kazandı. 2003’te Truva Şiir Ödülü ve Romanya Balkan Kültürüne Katkı Ödülünü, Dün Bugün ile 2007 Ceyhun Atuf Kansu Şiir Ödülünü aldı. Ayrıca çeşitli mimarlık ve şehircilik kuruluşlarından çok sayıda mimarlık ödülü aldı. Bazı şiir ve öyküleri çeşitli dillere çevrildi. Akdeniz adlı şiiri Aylin Livaneli tarafından bestelenerek seslendirildi.

Cengiz Bektaş, yazı yaşamına bir Denizli gazetesine yazdığı fıkralarla gir­di (1950). Şiir ve yazıları, Fazıl Hüsnü Dağlarca’nın çıkardığı Türkçe dergisinde (1960) başlayarak Dost (1963), Sanat Sanatçılar (1965), Türk Dili (TDK, 1968-83), Yazko Edebiyat, Varlık, İnsancıl, Güzel Yazılar, Evrensel Kültür, Kıyı gibi dergilerde yayımlandı. Şiirleri, deneme ve incelemelerinin yanı sıra mimarlık üzerine yazı ve konuşmalarıyla da tanındı.

 “Çok yönlü bir kişilik Cengiz Bektaş, Avrupalarda okumuş ama, Anadolu ekiniyle yoğrulmuş Hitit, Frig, Lidya... Karyalı ananın, Kibele’nin oğlu parmaklarında sanatın büyüsü, dokunduğu yere güzellik katıyor, dokunduğu yapı canlanıyor, dokunduğu taş, soluk almaya başlıyor. Bir ülkesinden değil, tüm dünya kırından hasatlar kaldırıyor.  

“Mimarla ozan, gelenekselle çağdaşı bir teknede yoğurup, vardıkları bilişimle yapılar kuruyorlar, öykünmelerden uzak. Mimar Günlüğü, ozan günlüğü biraz da: ‘Çiziyorum kekik otlarına evlerimi’. Sonra da o evlere dostluğu, sevgiyi, insan soluğunu, tüm sıcaklığıyla yaşamı yerleştiriyor. Mimar eli, bir taşı, bir tuğlayı nereye koyarsa yakışacağını biliyor. Şiirini de öyle kuruyor Bektaş. Günlük dilin sözcüklerini, hem de şimdiye dek pek şiire girmemişlerini şöyle bir dokunuşla yerine koyuyor, masallardan, yinelemelerden renk katan iplikler de katıyor araya.” (Mehmet Başaran)

ESERLERİ:

ŞİİR: Kişi (1964), Akdeniz (1970), Mor (1974; yeni bas., bütün şiirleri, 1998), Dört Kişiydiler Bir de Ben (1975), Yeryüzünün Yüreği (1978), Yerdeli Gökdeli (1980), Zeytinli Fırın Sokağı (1981), Güz Ey (1983), Dört Kişiydiler Bir de Ben + Ustalarım (1984), Fide (1987), On’u Birden (1992), Ustalarım, Dışların İçi (1994), Su Belleği (1998), Su Gölgesi (2002), Sevgi Alnımın Teri  (2003). 

DENEME-İNCELEME: Mimarlıkta Eleştiri (1967), Bedri Rahmi Nakışlı Bir Deneme (1975), Benim Oğlum Bina Okur (1980), Duvarların Dışı da Senin (1982), Yuva mı Mal mı (1983), Kimin Bu Sokaklar Alanlar Kentler (1987), Hoşgörünün Öteki Adı: Kuzguncuk (1996), Kültür Kirlenmesi (1996), Kent (1996),  Ev Alma Komşu Al (1996), Yaşama Kültürü, Bak Bak Desinler (1998), Barış Sofrası (2001), Kentli Olmak ya da Olmamak (1999-2004).

DERLEME: Kocasinan (1968), Halk Yapı Sanatından Bir Örnek: Bodrum (1977), Antalya (1980), Babadağ Evleri (1987), Şirinköy Evleri (1987), Akşehir Evleri (1987), Koruma Onarım (1992), Kuşadası Evleri (1992), Mimarca Merme (1993), Kuş Evleri (1994), Türk Evi (1996), Selçuklu Kervansarayları (1999), Halk Yapı Sanatı (2001). 

ÇOCUK KİTABI: Koca Rıza (1981), Usta ile Çırak (1989), Ebemevi (1989), Sevgiyle Yap (1990), Çağıl Nasıl Mavi Oldu? (1995), Kitap Bahçesi I-II (2005).

ÇEVİRİ: Çizmeli Kedi (1981), Sappho (şiir, Azra Erhat ile, 1978).

MİMARİ: Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü (O. Vural ve V. Özsan ile birlikte, 1964), Türkiye Büyükelçiliği (Bonn, O. Vural ve V. Özsan ile birlikte,1964), Etimesgut Camisi (1965), Merkez Bankası Şubesi (Denizli, 1971), Silivri Toplu Konutları (İstanbul, 1972), Babadağlılar Çarşısı (Denizli,1973-75), Türk Dil Kurumu Binası (Ankara, 1977), Binevler Toplu Konut Yerleşmesi (Edirne, 1978), Demir Çelik Fabrikası (İzmir, 1983).

KAYNAKÇA: Yurt Ansiklopedisi (c. III, 1982), Atilla Özkırımlı / Türk Edebiyatı Ansiklopedisi (c. 1, s. 212, 1982), Büyük Larousse (c. 3, s. 1462, 1986), Ana Britannica (c. 3, s. 534, 1987), Memet Fuat / Çağdaş Türk Şiiri Antolojisi (1999), Behçet Necatigil / Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü (18. bas. 1999), Şükran Kurdakul / Şairler ve Yazarlar Sözlüğü (gen. 6. bas. 1999), TBE Ansiklopedisi (c. 1, s, 204, 2001), Mehmet Başaran /  Sevgi Alnımın Teri (2003), Cengiz Bektaş: "Mimar Yalan Söylememeli" (mimarizm.com, erişim 16.04.2012), İhsan Işık / Türkiye Yazarlar Ansiklopedisi (2001) - Encyclopedia of Turkish Authors (2005) - Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2006, 2007) – Encyclopedia of Turkey’s Fomous People (2013).

BİZANS SIRTIMDA

Bir yüreği dolaştırıyorum kıyılarında

Varsın kınasın çevrem beni

Evimin temellerinde Akdeniz kıpırtısı

Binlerce yıllık suyun şaşmaz diriliği

 

Ak duvarlarda mor çiçekler

Kent soyun dalgalan sokaklarda

Güneşte çocuklarımın ayak izleri

Troya önünde Bizans

sırtımda evimin kapalı kapısı

ZEYTİNLİ FIRIN SOKAĞI

Tersane adasıda

Ateş yaktık kıyıda

Seni okuduk Elitis

İnsanların

İnsanlarımızdı her zaman

Bir mutluluk sofrası özlemi

Aramızdaki deniz

 

Bir bir balıklarımızı

Koca orkinos dedeyi

Çatık kaşlarına bakmayın sinavritin

İyi yüreklidir kendisi

Baba torik palamutlar

Ve de küçücükler

Lapin kupez sarpa mercan

Sonra az irileri

Kefal sargoz çupura

daha niceleri

 

Birlikte dinlemeliyiz duvarları

Pencere kapı boşluklarını

Sönmüş ocakları

Dört bin göz ev

Dört bin ağız

Birlikte dinleyelim istiyorum Elitis

 

İnsan korkularına çağırıyorum sizleri

Çağrılımsınız Ritos

Bu ocaklara bir bir

Dükkanlara

Nerde Maria'nın Fatma'nın basmaları

Marifatma

Nerde küçüklerin defterleri kalemleri

 

Ağlamak yok

Vasilikos

Ağzından yel alsın o ne biçim söz

Bizim hüznümüz

Her zaman yaratır yaşamı

 

Kekik kokar

Elma kokar

Bağ kokar

 

Ateşi külleyip gittilerdi

Öyle çıktılardı yola

 

Anadolu

Anatanrıça

Bu kaçma düşüş yola

Acılı ana

Bu kaçıncı yas

Şarapla yıkanmış kemiklere

dokunalım korkmadan

Elitis

Ritsos

Vasili

Elimiz değsin

Dağın taşın insansız

Zeytinlerin öksüz

Bademlerin yoksul kalışına

 

Çağrılımsınız

Kapkara insanların önlerine çıkmağa

Kırk harami yollarım kesmeğe

El bir

Yürek bir

acı bir

Bir ağız bir ağız efelenmeğe

Yeterin

Yeterin be

FOTO GALERİ

İLGİLİ BİYOGRAFİLER

Devamını Gör