Kemâlî

Mutasavvıf, Şair

Doğum
Ölüm
08 Ocak, 1954

Mutasavvıf, şair (D. 1862, Güllüköy / Pasinler / Erzurum - Ö. 8 Ocak 1954, İstanbul). Hamzavî-Melâmî şeyhlerindendir. Sekiz yüz yıl önce Buhara’dan gelip Erzurum’a yerleşen bir aileye mensuptur. On sekiz yaşında hafız oldu. Şeyhülkurra Hafız Mustafa Efendi’den kıraat dersleri aldı. Tasavvufî eğitimini Şeyh Ahmed Taşkesanî-i Nakşibendî, Şettârî şeyhi Kolağası Ali Rıza Efendi, Mevlevî Abdülhalim Çelebi ve Hamzavî şeyhi Abdülkadir-i Belhî’den aldı. Yirmi sekiz yaşında dinî ilimler icazeti (yeterlilik) aldı. Diyarbakır, Musul, Bağdat, Necef ve Kerbelâ gibi yerlerde dolaştı. Bu sıralarda kendisinde beliren Ehlibeyt muhabbeti sebebiyle çok sayıda Kerbelâ Mersiyesi yazdı ve bu yüzden sıkıntılara uğradı. Halep ve Konya mevlevîhânelerinde kaldı. Konya Mevlevîhanesi şeyhi Abdülvahid Çelebi’nin oğlu Abdülhalim Çelebi tarafından kendisine Mesnevîhanlık verildi ve sikke-i Mevlâna giydirildi. 1901’de İstanbul’a giderek bostan bekçiliği ve Beyazıt Camii avlusunda arzuhalcilik yaptı. Bu sırada karşılaştığı Fatih müderrislerinden Erzurumlu Hacı Nazmî Efendi’nin ısrarları üzerine Fatih Camiinde Mesnevî okutmaya başladı. Hacı Nazmî ve Manastırlı İsmail Hakkı’nın derslerini takip ederek onlardan icazet aldı.

1903’te Selânik’e gezici vaiz olarak gönderildi. Bu görevinden sonra İstanbul’a döndü ve Şehzade Camii bitişiğindeki Âmâlar Medresesi şeyhliğine atandı, Üsküdar’da Mecelle okuttu. 1904’te dostlarından Fazlullah Rahîmî aracılığıyla Hüseynî Seyyidlerinden ve zamanın Hamzavî-Bayramî şeyhlerinden Abdülkâdir-i Belhî ile tanıştırıldı. Eyüp Nişancası Şah Murad Dergâhına kabul edildi. On sekiz yıl Belhî’nin gözetiminde bulundu. Kendisine son devir Melâmîliğinin temsilcisi Muhammed Nûru’l-Arabî tarafından da icazet verildi. Ömrünün son yirmi beş yılını Eyüp Nişancası’nda Münzeviler semtindeki evine çekilerek geçirdi. Kabri Edirnekapı mezarlığındadır. Kemâlî, Belhî’nin temsil ettiği Hamzavî-Bayramî ve Nûru’l-Arabî’nin temsil ettiği Rumeli Melâmîliğini kendisinde toplamış ve zamanın Melâmîlerince kutub kabul edildi.

ESERLERİ:

ŞİİR: Kemâlî Dîvanı’ndan Aşk Sızıntıları (yay. haz. Baha Doğramacı, 1947, 1957, 1977).

TASAVVUF: Hilkat ve İnsaniyet, Esrâr-ı Kur’ân, Elif Lâm Mim Tefsiri, Bîat-ı Hakîkiye, “İnnâ Eradne’l-Emânet” Âyetinin Tefsîri, İslâm’da Vefâ, Hekîm-i Kâmil, Mürşid-i Kâmil ve Sâlikin Ahvâlini Bildirir Bir Temsil, Namaz, Zekât ve Orucun Hakîkati.

İLMİHÂL: Âmentü Şerhi.

HAKKINDA: Baha Doğramacı / “Hal Tercemesi” - Kemâlî Dîvanı’ndan Aşk Sızıntıları (1977), İbnülemin Mahmud Kemal İnal / Son Asır Türk Şairleri (c. IV, 2002).

 

İLGİLİ BİYOGRAFİLER

Devamını Gör