Nikos Sampson

Siyasi parti lideri, Medya Patronu, Aktivist

Doğum
16 Aralık, 1935
Ölüm
09 Mayıs, 2001
Eğitim
Atina Gazetecilik Yüksek Okulu
Burç

EOKA-B isimli Rum kanlı terör örgütünün lideri, cumhurbaşkanı (D.16 Aralık 1935, Magosa / Kıbrıs – Ö. 9 Mayıs 2001, Lefkoşa / Kıbrıs). Magosa’ya Karpaz'ın Vasili köyünde doğdu. Sampson Georgiadis ile Theano Liasidou’nun oğlu. Çocukları: Mina Sampson, Sotiris Sampson. Magosa Lisesi ve Atina Gazetecilik Yüksek Okulu mezunu.

15 Temmuz 1974 tarihinde Yunanlı subaylarla birlikte Kıbrıs’ta Cumhurbaşkanı Makarios’a karşı darbe yapan EOKA-B terör örgütünün lideridir. Yaşı kadar Türk öldürmekle övünür. Adamlarına öldürttüğü Türklerin sayısı ise hesaplanamayacak kadar çoktur. 1974’de Amerikan Elçisinin de onun adamları tarafından öldürüldüğü söylenir. Rum faşist terör örgütü EOKA'nın vurucu güç önderidir. MAHİ (Savaş) adlı gazetenin sahibidir.

PKK'yı hararetle destekledi EOKA lideri 'Albay Grivas'ın yardımcısı olan Sampson, Kıbrıs'ta yüzlerce İngiliz ve Türk'ün baş katili olarak terörizmde bir simge haline gelmiştir. 1964 yılında Küçük Kaymaklı köyünde bizzat onlarca Türk'ü katletmiştir.

EOKA-B isimli kanlı terör örgütünün ve Progressive Front partisinin lideri olan Nikos Sampson, Yunanistan'daki Cunta Hükûmeti'nin de desteği ile 15 Temmuz 1974'te Kıbrıs Cumhurbaşkanı Makarios'a karşı Rum Millî Muhafız Güçleri ile darbe yaparak 'Ulusal Kurtuluş Hükûmeti' kurduklarını ve Kıbrıs'ta bir 'Yunan Cumhuriyeti' ilan edildiğini açıkladı.

Türkiye Cumhuriyeti, 1974'te Yunan subaylarının desteği ile gerçekleştirdiği ve yine binlerce masum insanın canına mal olan bu kanlı darbeden 5 gün sonra, Kıbrıs Türklerinin can güvenliğini tehlikeye sokan bu darbe üzerine garantörlük haklarını kullanarak 20 Temmuz 1974 tarihinde, Kıbrıs Barış Harekâtı'nı düzenlemesi üzerine Kıbrıs’tan kaçtı.

Yargılanarak 18 yıla mahkum olan Sampson, tedavi için gönderildiği Almanya'dan da kaçarak Fransa'ya sığındı ve yıllarca sürgün yaşamı sürdürdü. Fanatik Kıbrıslılar ve Yunanlı milyarderlerce desteklenen Sampson, Ermeni ASALA teröristlerinin Türk diplomatlarına saldırma eylemlerine karıştı ve PKK'yı hararetle destekledi.

Kıbrıs Barış Harekatı, CHP- MSP Koalisyonu döneminde yapılarak Kıbrıs Türklerinin can güvenliği teminat altına alınmıştır. Daha sonra Türkiye’nin garantörlüğünde Adada Türk Ordusu görev yapmaya başladı. Kıbrıs Türklerinin lideri Denktaş, 1974 Türk Barış Harekâtı sonunda, Kıbrıs Türk Federe Devleti’nin kurulduğunun ilan edilmesinden sonra Devlet ve Meclis Başkanı görevlerini üstlendi. 1975 yılında Kıbrıs Türk Federe Devleti kuruldu. 15 Kasım 1983 tarihinde de Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) kuruldu.

Aynı zamanda gazete patronu olan Darbeci Sampson, 10 Mayıs 2001 akşamı Lefkoşa'daki bir özel klinikte kanserden öldü.

Hakkında 2015 yılında Yaşar Aksoy’un “Kıbrıs Direnişi ve Çözüm: Nikos Sampson’un Anıları: Darbe, Düğüm, Yeni Müzakere Süreci ve Doğalgaz Çatışması” adlı kitabı yayımlanmıştır.

2021’de ekranlara gelen Bir Zamanlar Kıbrıs dizisinde Sampson rolünü Tayanç Ayaydın canlandırmıştır.

KAYNAKÇA: Darbeci Sampson öldü (hurriyet.com.tr, 10 Mayıs 2001), Nikos Simpson'un kirli anıları (internethaber.com, 12 Şubat 2003), Yaşar Aksoy / Kıbrıs Direnişi ve Çözüm: Nikos Sampson’un Anıları: Darbe, Düğüm, Yeni Müzakere Süreci ve Doğalgaz Çatışması (2015), Kıbrıs Barış Harekatı nedir? Kıbrıs Barış Harekatı parolası (milliyet.com.tr, 20.07.2018), Nikos Sampson'un anıları (aydinlik.com.tr, 3 Ağustos 2018), Nikos Sampson değil Yunanistan (aydinlik.com.tr, 10 Ağustos 2018), Tayanç Ayaydın (imdb.com, 28.02.2020), Tayanç Ayaydın (diziseti.tv, 28.02.2020), Yunan Darbesi Ve Kıbrıs Barış Harekatı (users.metu.edu.tr, 03.03.2021), EOKAcı Sampson: Gazete Patronuydu (m.bianet.org, 03.03.2021), Bülent Ecevit (biyografya.com, 03.03.2021), Rauf Denktaş (biyografya.com, 03.03.2021).

KIBRIS BARIŞ HAREKATI NEDİR?

KIBRIS BARIŞ HAREKATI NEDİR?

 

Kıbrıs Barış Harekatı nedir ne zaman gerçekleşmiştir? Kıbrıs Barış Harekatı'nın sebepleri ve sonuçları nelerdir? Kıbrıs Barış Harekatı parolası nedir? İşte Kıbrıs Barış Harekatı hakkında bilinmesi gereken bazı bilgiler...

 

Kıbrıs Barış Harekatı askeri kod adı Atilla Harekatı olan ve 20 Temmuz 1974'te başlayan, 18 Ağustos 1974'te sona eren, 4 hafta 1 gün süren ve Kıbrıs Adası'na yapılmış Türk askeri barış operasyonudur.

 

Kıbrıs Barış Harekatı sebepleri

 

15 Temmuz 1974'te Kıbrıs'ta askeri darbe gerçekleşti. Yunanistan'daki askeri cuntanın emri ile gerçekleştirilen darbe Kıbrıs Millî Muhafız Ordusu, Yunan-Rum paramiliter ordusu EOKA-B ile beraber organize edildi. Darbenin sonucunda Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Başpiskopos III. Makarios görevden alındı ve yerine EOKA-B'nin lideri Nikos Sampson getirildi. Darbenin amacı Kıbrıs'ta Yunan ilhakının gerçekleştirilmesi ve Kıbrıs Helenik Cumhuriyeti'nin kurulmasıydı.

Kıbrıs'ta yapılan darbe, Lefkoşa'daki Türk Büyükelçiliği tarafından şifreli mesajla Türkiye Cumhuriyeti Dış İşleri Bakanlığo'na iletildi. 1960 yılında imzalanan Kıbrıs Cumhuriyeti Garanti Antlaşması'nın garantör ülkesi olan Türkiye, bir diğer garantör ülke olan İngiltere ile ortak bir operasyon gerçekleştirmek için durumu görüştü. İngiltere'nin destek vermemesi halinde Türkiye tek başına askeri operasyon gerçekleştirme kararı aldı.

16 Temmuz 1974'te Dış İşleri Bakanlığı, ABD ve İngiltere Büyükelçilikleri'ne durumu bildirdi. Dönemin başbakanı Bülent Ecevit, muhalefet partileri liderleri ile durumu görültü ve bir gün sonra müzakereler için Londra'ya hareket etti.

Bülent Ecevit önderliğindeki Türk heyeti, dönemin İngiltere başbakanı Harold Wilson, İngiltere Dış İşleri Bakanı James Callaghan ve ABD Dış İşleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile Kıbrıs meselesini görüştü. Fakat İngiltere ve ABD, Türkiye'ye destek vermedi. 18 Temmuz 1974'te Türk heyeti Ankara'ya geri döndü. 19 Temmuz 1974'te Kıbrıs'taki durum Genelkurmay Başkanlığı'ndaki komutanlarla görüşüldü ve görüşmenin ardından Bakanlar Kurulu oy birliği ile Kıbrıs'a askeri müdahale kararı aldı.

 

Kıbrıs Barış Harekatı sonuçları

 

Temmuz 1974'teki ilk askeri müdahalede Kıbrıs'ın yüzde 3'ü Türk kuvvetleri tarafından ele geçirildi. Kıbrıs'taki Yunan askeri cuntası ve Kıbrıs Cumhuriyeti'ndeki Nikos Sampson görevi bıraktı. Yunanistan'da yönetim sivil iradeye devredildi. Fransa'da 7 yıldır sürgünde olan Konstantin Karamanlis Yunanistan'a geri çağırıldı ve 24 Temmuz 1974'te hükümeti kurdu. Böylece Yunanistan'da 1967'den bu yana süren askeri cunta yönetimi sona erdi.

 

Kıbrıs Barış Harekatı ikinci harekatı

 

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 353 sayılı kararının 5. maddesi kapsamında Türkiye, Yunanistan ve İngiltere taraflarının, Kıbrıs'ta anayasa düzeninin tekrar kurulması için görüşmelere başlaması gerekiyordu. 25 Temmuz 1974'te Birinci Cenevre Konferansı başladı ve 6 gün sürdü. 30 Temmuz'da Cenevre Antlaşması imzalandı. Üç ülkenin de dış dişleri bakanı Kıbrıs'ta Türk ve Rum olmak üzere iki otonom yönetimin mevcudiyetini kabul etti. Bu sebeple ortaya çıkabilecek sorunları görüşmek için anlaşma sağlandı.

İkinci Cenevre Konferansı'nın görüşüleceği 8 Ağustos 1974 tarihine kadar Rum ve Yunan askerlerinin Türk bölgelerinden çekilmeleri gerekiyordu fakat askeri birlikler bu bölgelerden çekilmedi. Türk bölgelerine saldırılar düzenlendi, kuşatıldı ve birçok Türk esir alındı.

8 Ağustos 1974'te İkinci Cenevre Konferansı başladı. Türk heyeti, Kıbrıs'ta coğrafi esasa dayalı federatif devlet kurulmasını önerdi fakat Rum tarafı bu öneriyi reddetti. Türk tarafı, Rum tarafına zaman kazandırmamak ve Türk bölgelerine yapılan saldırıları engellemek amacıyla 14 Ağustos'ta ikinci harekatın başlaması için anlaşmaya vardı.

 

Kıbrıs Barış Harekatı parolası

 

Cenevre'deki görüşmelerden sonuç çıkmayınca dönemin başbakanı Bülent Ecevit, dönemin dış işleri bakanı Turan Güneş'e ''Ayşe Tatile Çıksın'' parolasını iletti ve 14 Apustos 1974 günü saat sabah 04:30'da Kıbrıs'taki Türk birlikleri harekete geçti.

15 Ağustos 1974'te Kıbrıs'ın yüzde 38'i ele geçirildi. Rum kuvvetleri bu gelişmeyle beraber geri çekilmek zorunda kaldı fakat geri çekilirken Türk köylerini yaktılar ve insanları katlettiler.

 

Kıbrıs Barış Hareketi ikinci harekatın sonuçları

 

Yunan Temyiz Mahkemesi askeri cunta yönetimi hakkında açılan dava sonucu 21 Mart 1979'da şu kararı verdi:

''Zürih ve Londra antlaşmalarına göre Kıbrıs'a yapılan Türk askeri müdahalesi yasaldır. Türkiye, yükümlülüklerini yerine getirme hakkı olan garantör devletlerden biridir. Esas suçlular darbeyi hazırlayan ve icra eden ve bu suretle de bu müdahalenin koşullarını hazırlayan Yunan subaylarıdır.''

Kıbrıs Barış Hareketi sonucu Türk Silahlı Kuvvetleri'nden 415 kara, 65 deniz, 5 hava ve 13 jandarma olmak üzere toplamda 498 şehit verildi, 1200 kişi de yaralandı. 1672 Kıbrıs Türkü şehit oldu. Rum ve Yunan tarafında 4 bin kişi öldü, 12 bin kişi yaralandı.

 

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ne zaman kuruldu?

 

1975 yılında Kıbrıs Türk Federe Devleti kuruldu. 15 Kasım 1983 tarihinde de Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti kuruldu.

KAYNAK: Kıbrıs Barış Harekatı nedir? Kıbrıs Barış Harekatı parolası (milliyet.com.tr, 20.07.2018).

 

 

 

Yazar: HABER

İLGİLİ BİYOGRAFİLER

Devamını Gör