Şadan Karadeniz Bu sayfa sizin mi?
Yazar ve çevirmen. 1 Mart 1931, Beşikdüzü / Trabzon doğumlu. Eski bakanlardan ve İstiklal Savaşı gazisi avukat Raif Karadeniz’in kızıdır. TED Ankara Koleji, Ankara Üniversitesi DTCF İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü (1951) mezunu. Dışişleri Bakanlığında ve İngiltere’de BBC Türkçe Yayınlar Bölümünde (1967-68) çalıştı. TRT Genel Müdürlüğü Merkez Program Dairesinde program uzmanı (1968-71), Türk Tarih Kurumunda uzman çevirmen (1971-73) olarak görev yaptı. Emekli olduktan sonra çalışmalarını Ankara’da sürdürdü.
İlk yazısı “Adları Kalacak Elimizde-Gülün Adı: Roman Açısından Filme Bakış” Cumhuriyet Dergi’de yayımlandı (1987). Ankara’da çıkan Çeviri dergisinin yazı kurulu üyeleri arasında yer aldı (1979). Batı edebiyatı ve düşüncesinden yaptığı çevirilerle tanınmıştır. Umberto Eco’dan Foucault Sarkacı çevirisi ile 1992 Nokta dergisinin “Doruktakiler” Çeviri Ödülünü aldı. PEN Yazarlar Derneği ve Edebiyatçılar Derneği üyesidir.
“Şadan Karadeniz; Salah Birsel’ den Melih Cevdet’e, Hilmi Yavuz’dan Selim İleri’ye, Tahsin Yücel’den Enis Batur’a, Nermi Uygur’dan Ahmet Oktay’a... deneme türüne başyapıtlar kazandırmış olan kültür adamlarının, edebiyat ustalarının ördüğü duvara ince, zarif bir tuğla yerleştiriyor Ölümsüz Adagio’larla. Meraklısının hemen dikkatini çekecek, gönlünü çelecek bir albenisi var bu denemelerin. Yazarın ‘ yolculuk’larından süzülmüş, damıtılmış yazılar. Hayır, hayır! Gezi yazıları değil. Başka yolculuk bunlar. Müziğin bucaklarına, şiirin rüzgârlarına, edebiyatın koyaklarına, insan ruhunun kuytularına, ülkelerin-toplumların maceralı yazgılarına doğru yolculuklara çıkmış o. Seyahati sevdiği belli. Yalnızca Roma’ya, Afrika’ya, Çin’e Maçin’e değil; insanın fısıltısını çığlığını saklayıp koruyan her yere ucu açık biletler almış. Üstelik meraklı bir gezgin.
“Ölümsüz Adagio’lar’ın, kurcalayıcı bir merakın ayrıntılarla zenginleştirdiği geniş bir kültür birikiminin ürünü olması, onu, benzer merakları paylaşanlar için çok ilginç hale getiriyor her şeyden önce. Yazınsal açıdan ise; bildiği yabancı dilleri Türkçeye şirk koşmak yerine, onlardan anlamlamada yetkinliğe yönelme, nüansların gücünü pekiştirme, kültürler arasında köprüler kurma yolunda yararlanan, yılların çeviri deneyimiyle kalem, kuşanan, biçim sahibi bir yazarın damgasını taşıyor bu kitaptaki denemeler. Şadan Karadeniz’in her konuya yaklaşımında; dille, dillerle, Türkçeyle haşır neşir olmuşluğunun izini sürmek mümkün.” (Füsun Akatlı)
“O, dilinin namusunu koruyan bir çevirmen. Özverili bir çalışma ve büyük bir sabırla gerçekleştirdiği Umberto Eco çevirilerinden tanıyoruz Karadeniz’i: Gülün Adı ve Foucault Sarkacı’ndan. Mansfield, Marquez ve Pirandello çevirilerinden de tabii... Şadan Karadeniz yazarın sesini, kişisel tınısını anadilinin coğrafyasında bir daha yaratıyor; Türkçenin geçmişini, havasını, suyunu, kokusunu çok iyi bildiği için de yazarı dilimize kucaklayarak buyur ediyor. Ne güzel...” (Fatma Oran)
ESERLERİ:
ANLATI-DENEME: Gelgitler (1999), Ölümsüz Adagio’lar (2001), Fındıkfaresi ile Bilgisayar Faresi (2004).
GÜNCE: Uçan Kaçan Sözcüklerin Ardında-Bir Çevirmenin Güncesi (1998).
ÇEVİRİ: Seçme Hikâyeler (Katherine Mansfield’den, 1973), Ortaçağ Kentleri (H. Pirenne’den, 1982), Deri Değiştirmek (C. Fuentes’den, 1984), Endülüs Şalı (E. Morante’den, 1985), Gülün Adı (U. Eco’dan, 1986), Roma Dünyası (T. Cornell-J. Matthews’ten, 1988), Kolera Günlerinde Aşk (G. G. Marquez’den, 1989), Sarı Köpek (G. Simenon’dan, 1989), Foucault Sarkacı (U. Eco’dan, 1992), Bir Hüzün Güncesi (K. Mansfield’den, 1994), Ortaçağı Düşlemek (U. Eco’dan, 1996), Sylvia Plath’ın Günceleri (S. Plath’tan, 1998), Biri Hiçbiri Binlercesi (L. Pirandello’dan, 1998), Kaçan Ayna (G. Papini’den, 1999), Oğluma Ahlak Üstüne Öğütler (F. Savater’den, 1999), Günceler (S. Plath’tan, 1999), Gençlerle Politika Üzerine (2000), Yaşam Soruları (2001), Düzyazının İnce Sesi (G. Manganelli’den, 2002), Olanaksız Söyleşiler (G. Manganelli’den, 2003), Düşünceler (M. Aurelius’dan, 2004).
HAKKINDA: O. Menteşe / Cumhuriyetin 75. Yılında Kadın Yazınından Örnekler: E. Atasü, M. Urgan, Ş. Karadeniz (HÜ Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cumhuriyetimizin 75. Yılı Özel Sayısı, 1998), Fatma Oran / Şadan Karadeniz’den Güncelerin Güncesi (Cumhuriyet Kitap, 17.12.1998), Erendiz Atasü / Gel Gitler (Varlık Kitap, Eylül 2000), Füsun Akatlı / Aralık Mektubu (Varlık, Ocak 2000), TBE Ansiklopedisi (2001), Füsun Akatlı / Edebiyatın Gurmeleri İçin (Radikal Kitap, 16.11.2001), Hande Öğüt / Kalemin Hayaletinden Öyküler (Radikal Kitap, 9.4.2004), Şemsa Yeğin / Karadeniz Fırtınası (Adam Sanat dergisi, Haziran 2004).
Fotoğraflar
Yazar ve çevirmen. 1 Mart 1931, Beşikdüzü / Trabzon doğumlu. Eski bakanlardan ve İstiklal Savaşı gazisi avukat Raif Karadeniz’in kızıdır. TED Ankara Koleji, Ankara Üniversitesi DTCF İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü (1951) mezunu. Dışişleri Bakanlığında ve İngiltere’de BBC Türkçe Yayınlar Bölümünde (1967-68) çalıştı. TRT Genel Müdürlüğü Merkez Program Dairesinde program uzmanı (1968-71), Türk Tarih Kurumunda uzman çevirmen (1971-73) olarak görev yaptı. Emekli olduktan sonra çalışmalarını Ankara’da sürdürdü.
İlk yazısı “Adları Kalacak Elimizde-Gülün Adı: Roman Açısından Filme Bakış” Cumhuriyet Dergi’de yayımlandı (1987). Ankara’da çıkan Çeviri dergisinin yazı kurulu üyeleri arasında yer aldı (1979). Batı edebiyatı ve düşüncesinden yaptığı çevirilerle tanınmıştır. Umberto Eco’dan Foucault Sarkacı çevirisi ile 1992 Nokta dergisinin “Doruktakiler” Çeviri Ödülünü aldı. PEN Yazarlar Derneği ve Edebiyatçılar Derneği üyesidir.
“Şadan Karadeniz; Salah Birsel’ den Melih Cevdet’e, Hilmi Yavuz’dan Selim İleri’ye, Tahsin Yücel’den Enis Batur’a, Nermi Uygur’dan Ahmet Oktay’a... deneme türüne başyapıtlar kazandırmış olan kültür adamlarının, edebiyat ustalarının ördüğü duvara ince, zarif bir tuğla yerleştiriyor Ölümsüz Adagio’larla. Meraklısının hemen dikkatini çekecek, gönlünü çelecek bir albenisi var bu denemelerin. Yazarın ‘ yolculuk’larından süzülmüş, damıtılmış yazılar. Hayır, hayır! Gezi yazıları değil. Başka yolculuk bunlar. Müziğin bucaklarına, şiirin rüzgârlarına, edebiyatın koyaklarına, insan ruhunun kuytularına, ülkelerin-toplumların maceralı yazgılarına doğru yolculuklara çıkmış o. Seyahati sevdiği belli. Yalnızca Roma’ya, Afrika’ya, Çin’e Maçin’e değil; insanın fısıltısını çığlığını saklayıp koruyan her yere ucu açık biletler almış. Üstelik meraklı bir gezgin.
“Ölümsüz Adagio’lar’ın, kurcalayıcı bir merakın ayrıntılarla zenginleştirdiği geniş bir kültür birikiminin ürünü olması, onu, benzer merakları paylaşanlar için çok ilginç hale getiriyor her şeyden önce. Yazınsal açıdan ise; bildiği yabancı dilleri Türkçeye şirk koşmak yerine, onlardan anlamlamada yetkinliğe yönelme, nüansların gücünü pekiştirme, kültürler arasında köprüler kurma yolunda yararlanan, yılların çeviri deneyimiyle kalem, kuşanan, biçim sahibi bir yazarın damgasını taşıyor bu kitaptaki denemeler. Şadan Karadeniz’in her konuya yaklaşımında; dille, dillerle, Türkçeyle haşır neşir olmuşluğunun izini sürmek mümkün.” (Füsun Akatlı)
“O, dilinin namusunu koruyan bir çevirmen. Özverili bir çalışma ve büyük bir sabırla gerçekleştirdiği Umberto Eco çevirilerinden tanıyoruz Karadeniz’i: Gülün Adı ve Foucault Sarkacı’ndan. Mansfield, Marquez ve Pirandello çevirilerinden de tabii... Şadan Karadeniz yazarın sesini, kişisel tınısını anadilinin coğrafyasında bir daha yaratıyor; Türkçenin geçmişini, havasını, suyunu, kokusunu çok iyi bildiği için de yazarı dilimize kucaklayarak buyur ediyor. Ne güzel...” (Fatma Oran)
ESERLERİ:
ANLATI-DENEME: Gelgitler (1999), Ölümsüz Adagio’lar (2001), Fındıkfaresi ile Bilgisayar Faresi (2004).
GÜNCE: Uçan Kaçan Sözcüklerin Ardında-Bir Çevirmenin Güncesi (1998).
ÇEVİRİ: Seçme Hikâyeler (Katherine Mansfield’den, 1973), Ortaçağ Kentleri (H. Pirenne’den, 1982), Deri Değiştirmek (C. Fuentes’den, 1984), Endülüs Şalı (E. Morante’den, 1985), Gülün Adı (U. Eco’dan, 1986), Roma Dünyası (T. Cornell-J. Matthews’ten, 1988), Kolera Günlerinde Aşk (G. G. Marquez’den, 1989), Sarı Köpek (G. Simenon’dan, 1989), Foucault Sarkacı (U. Eco’dan, 1992), Bir Hüzün Güncesi (K. Mansfield’den, 1994), Ortaçağı Düşlemek (U. Eco’dan, 1996), Sylvia Plath’ın Günceleri (S. Plath’tan, 1998), Biri Hiçbiri Binlercesi (L. Pirandello’dan, 1998), Kaçan Ayna (G. Papini’den, 1999), Oğluma Ahlak Üstüne Öğütler (F. Savater’den, 1999), Günceler (S. Plath’tan, 1999), Gençlerle Politika Üzerine (2000), Yaşam Soruları (2001), Düzyazının İnce Sesi (G. Manganelli’den, 2002), Olanaksız Söyleşiler (G. Manganelli’den, 2003), Düşünceler (M. Aurelius’dan, 2004).
HAKKINDA: O. Menteşe / Cumhuriyetin 75. Yılında Kadın Yazınından Örnekler: E. Atasü, M. Urgan, Ş. Karadeniz (HÜ Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cumhuriyetimizin 75. Yılı Özel Sayısı, 1998), Fatma Oran / Şadan Karadeniz’den Güncelerin Güncesi (Cumhuriyet Kitap, 17.12.1998), Erendiz Atasü / Gel Gitler (Varlık Kitap, Eylül 2000), Füsun Akatlı / Aralık Mektubu (Varlık, Ocak 2000), TBE Ansiklopedisi (2001), Füsun Akatlı / Edebiyatın Gurmeleri İçin (Radikal Kitap, 16.11.2001), Hande Öğüt / Kalemin Hayaletinden Öyküler (Radikal Kitap, 9.4.2004), Şemsa Yeğin / Karadeniz Fırtınası (Adam Sanat dergisi, Haziran 2004).
