Şair ve yazar (D. 1 Temmuz 1930, Pınarbaşı / Kayseri - Ö. 4 Ağustos 2005, İstanbul). Asıl adı Osman Nuri Doğan, lakabı Kasırgaoğlu. Âbâd Osman, Kasırga Onurdal, Osman Gazioğlu, Osman Kemal, Numan Evranos, Nuri Doğan, Onur Dolu adlarını da kullandı. Cemal Paşa’nın maiyet memuru Kasırga Gazi Bey’in oğludur.
Pınarbaşı İlkokulu (1943), Ankara Gazi Lisesi (1951), Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Yüksekokulu (1970) mezunu. 1949’da ilk şiir kitabı Doğan (Âbad Osman adıyla 1945; ikici bas. Toygan adıyla ve bir önsöz eklenerek ve Osman Numan Baranus adıyla, 1985) kitabındaki bir şiir nedeniyle Ceza Yasası’nın 141. ve 142. maddelerinden yargılandı, dört buçuk ay hapis yattıktan sonra aklandı. Tek yapraklı Özün (Mayıs 1971-Nisan 1973, 24 sayı) aylık sanat gazetesini çıkardı.
Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumunun Etimesgut / Ankara, Gaziantep, Kırıkkale ve merkez kuruluşlarında otuz dokuz yıl çalışarak, Genel Müdürlük Krediler Şube Müdürü iken 1993’te emekliye ayrıldı. Emekli olduğu yıl İstanbul’a yerleşerek yaşamını ve çalışmalarını orada sürdürdü.
Yakalandığı prostat kanserinden 4 Ağustos 2005 günü İstanbul’da öldü, İstanbul’da toprağa verildi. Edebiyatçılar Derneği ve Türkiye Yazarlar Sendikası üyesiydi.
İlk şiiri “Işığa Doğru”, ortaokul öğrencisi iken 1942’de Sivas yerel gazetelerinden Kızılırmak’ta çıkmıştı. Diğer ürünlerini Yaylâ (1942), Erciyes (1940’lar), Kaynak (1950’ler), Varlık (1954 ve 70’ler), Pazar Postası (1958), Dost (1960’lar), Dönem (1963), Yordam (1966), Özün (1971-72) Türkiye Yazıları (1970’ler) Oluşum (1970’ler), Türk Dili (1970 ve 80’ler), Türk Dili Dergisi (1990’lar) vb. dergi ve gazetelerde yayımladı.
Osman Nuri Baranus İçin Ne Dediler?
“Okuduğu, gördüğü, yaşadığı her şeyi şiirine tem kılmış bir Türk ozanı. Gizemsel içerikli, görkemli ses tınısı ve söz seçiminin yanında dilinin dikine ve kaleminin yazımına giden ilginç bir kişilik. (...) Belli bir göstergesellik kaygısının yanında Öztürkçe ve Öztürkçe geleneklerinden ayrılmama tutkusu var. “ (Mehrizat Poyraz)
***
“Baranus, kendi şiirinin ‘kendi şiiri’ olması için gayret gösteren bir şairdi.” (Hüseyin Atabaş)
ESERLERİ:
Şiir:
Toygan (1945), Sevmek Egemen (1975), Ağrılar Toprağı (1982), Tuzhurmatu (1984), Günberi (1985), Külünk (1990), Apansız Panayır (1990), Alaza Kesen Yürek (1990), Zor Yol (1990), Gebe Gece (1990), Dinago Triosu (1990), Huahualar (1991), Utkulu Kulvar (1991), Haykular ve Beyitler (1991), Bergamot (1991), Geriye Saymak (1991), Yıkanık Irıplar (1991), Kıyıda Horata (1991), Günaydın Soyundan (1991), Tanatımı (1991), Sın Adlı Ulu Yaya (1991).
Deneme:
Anadamar (1984), Okulsuzculuk (1986).
Derleme-İnceleme:
Zihni Hazinedaroğlu / Yaşamı ve Sanatı (1980), Zihni Hazinedaroğlu ve Dört Oyunu (1980).
KAYNAKÇA: M. Sunullah Arısoy (Barış, 6.1.1973), Cemal Süreya (Politika, 14.10.1975), Vecihi Timuroğlu / Göz Göz Olmak (1976), Ahmet Telli / Adamlar Adamlar: Osman Numan Baranus (Türkiye Yazıları, 1978), Nesin Vakfı Edebiyat Yıllığı (1981), İhsan Işık / Yazarlar Sözlüğü (1990, 1998) - Türkiye Yazarlar Ansiklopedisi (2001, 2004) – Encyclopedia of Turkish Authors (2005) - Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2006, gen. 2. bas. 2007), 50. Sanat Yılında Osman Numan Baranus: Şiiri Yüreğinin Atlası / Ahmet Erhan - İsmail Gümüş - İbrahim Karaoğlu - Yunus Koray - Çetin Öner (Cumhuriyet Kitap, 29.10.1992), Behçet Necatigil / Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü (18. bas. 1999), Şükran Kurdakul / Şairler ve Yazarlar Sözlüğü (gen. 6. bas. 1999), Tuncer Uçarol / Tuzhurmatu. (Çağdaş Türk Dili, Haziran 1999), 60. Sanat Yılında Kabartaylı Bir Ozan: Osman Numan Baranus / İsmet Kemal Karadayı - Hüseyin Topçugil - Suna Aras - Mehrizat Poyraz (Cumhuriyet Kitap, 12.8.1999), Tanzimat’tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi 1 (2001), Abdullah Satoğlu / Kayseri Ansiklopedisi (2002), Hasan Bülent Kahraman /Baranus ya da Gizli Sözcüklerin Esrarı (Radikal, 12.8.2005), Hüseyin Atabaş / İyi Geceler Kalemler Tuşlar (Cumhuriyet, 30.8.2005), Bir Yiğit Baranus Var!: Vecihi Timuroğlu - Hüseyin Atabaş - Yunus Koray - Muhsin Şener - Özgen Seçkin - Tuncer Uçarol - Ahmet Telli (Damar, Kasım 2005), İhsan Işık / Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2. bas., 2009).
Fotoğraflar
Hakkında Yazılanlar
Şair ve yazar (D. 1 Temmuz 1930, Pınarbaşı / Kayseri - Ö. 4 Ağustos 2005, İstanbul). Asıl adı Osman Nuri Doğan, lakabı Kasırgaoğlu. Âbâd Osman, Kasırga Onurdal, Osman Gazioğlu, Osman Kemal, Numan Evranos, Nuri Doğan, Onur Dolu adlarını da kullandı. Cemal Paşa’nın maiyet memuru Kasırga Gazi Bey’in oğludur.
Pınarbaşı İlkokulu (1943), Ankara Gazi Lisesi (1951), Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Yüksekokulu (1970) mezunu. 1949’da ilk şiir kitabı Doğan (Âbad Osman adıyla 1945; ikici bas. Toygan adıyla ve bir önsöz eklenerek ve Osman Numan Baranus adıyla, 1985) kitabındaki bir şiir nedeniyle Ceza Yasası’nın 141. ve 142. maddelerinden yargılandı, dört buçuk ay hapis yattıktan sonra aklandı. Tek yapraklı Özün (Mayıs 1971-Nisan 1973, 24 sayı) aylık sanat gazetesini çıkardı.
Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumunun Etimesgut / Ankara, Gaziantep, Kırıkkale ve merkez kuruluşlarında otuz dokuz yıl çalışarak, Genel Müdürlük Krediler Şube Müdürü iken 1993’te emekliye ayrıldı. Emekli olduğu yıl İstanbul’a yerleşerek yaşamını ve çalışmalarını orada sürdürdü.
Yakalandığı prostat kanserinden 4 Ağustos 2005 günü İstanbul’da öldü, İstanbul’da toprağa verildi. Edebiyatçılar Derneği ve Türkiye Yazarlar Sendikası üyesiydi.
İlk şiiri “Işığa Doğru”, ortaokul öğrencisi iken 1942’de Sivas yerel gazetelerinden Kızılırmak’ta çıkmıştı. Diğer ürünlerini Yaylâ (1942), Erciyes (1940’lar), Kaynak (1950’ler), Varlık (1954 ve 70’ler), Pazar Postası (1958), Dost (1960’lar), Dönem (1963), Yordam (1966), Özün (1971-72) Türkiye Yazıları (1970’ler) Oluşum (1970’ler), Türk Dili (1970 ve 80’ler), Türk Dili Dergisi (1990’lar) vb. dergi ve gazetelerde yayımladı.
Osman Nuri Baranus İçin Ne Dediler?
“Okuduğu, gördüğü, yaşadığı her şeyi şiirine tem kılmış bir Türk ozanı. Gizemsel içerikli, görkemli ses tınısı ve söz seçiminin yanında dilinin dikine ve kaleminin yazımına giden ilginç bir kişilik. (...) Belli bir göstergesellik kaygısının yanında Öztürkçe ve Öztürkçe geleneklerinden ayrılmama tutkusu var. “ (Mehrizat Poyraz)
***
“Baranus, kendi şiirinin ‘kendi şiiri’ olması için gayret gösteren bir şairdi.” (Hüseyin Atabaş)
ESERLERİ:
Şiir:
Toygan (1945), Sevmek Egemen (1975), Ağrılar Toprağı (1982), Tuzhurmatu (1984), Günberi (1985), Külünk (1990), Apansız Panayır (1990), Alaza Kesen Yürek (1990), Zor Yol (1990), Gebe Gece (1990), Dinago Triosu (1990), Huahualar (1991), Utkulu Kulvar (1991), Haykular ve Beyitler (1991), Bergamot (1991), Geriye Saymak (1991), Yıkanık Irıplar (1991), Kıyıda Horata (1991), Günaydın Soyundan (1991), Tanatımı (1991), Sın Adlı Ulu Yaya (1991).
Deneme:
Anadamar (1984), Okulsuzculuk (1986).
Derleme-İnceleme:
Zihni Hazinedaroğlu / Yaşamı ve Sanatı (1980), Zihni Hazinedaroğlu ve Dört Oyunu (1980).
KAYNAKÇA: M. Sunullah Arısoy (Barış, 6.1.1973), Cemal Süreya (Politika, 14.10.1975), Vecihi Timuroğlu / Göz Göz Olmak (1976), Ahmet Telli / Adamlar Adamlar: Osman Numan Baranus (Türkiye Yazıları, 1978), Nesin Vakfı Edebiyat Yıllığı (1981), İhsan Işık / Yazarlar Sözlüğü (1990, 1998) - Türkiye Yazarlar Ansiklopedisi (2001, 2004) – Encyclopedia of Turkish Authors (2005) - Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2006, gen. 2. bas. 2007), 50. Sanat Yılında Osman Numan Baranus: Şiiri Yüreğinin Atlası / Ahmet Erhan - İsmail Gümüş - İbrahim Karaoğlu - Yunus Koray - Çetin Öner (Cumhuriyet Kitap, 29.10.1992), Behçet Necatigil / Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü (18. bas. 1999), Şükran Kurdakul / Şairler ve Yazarlar Sözlüğü (gen. 6. bas. 1999), Tuncer Uçarol / Tuzhurmatu. (Çağdaş Türk Dili, Haziran 1999), 60. Sanat Yılında Kabartaylı Bir Ozan: Osman Numan Baranus / İsmet Kemal Karadayı - Hüseyin Topçugil - Suna Aras - Mehrizat Poyraz (Cumhuriyet Kitap, 12.8.1999), Tanzimat’tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi 1 (2001), Abdullah Satoğlu / Kayseri Ansiklopedisi (2002), Hasan Bülent Kahraman /Baranus ya da Gizli Sözcüklerin Esrarı (Radikal, 12.8.2005), Hüseyin Atabaş / İyi Geceler Kalemler Tuşlar (Cumhuriyet, 30.8.2005), Bir Yiğit Baranus Var!: Vecihi Timuroğlu - Hüseyin Atabaş - Yunus Koray - Muhsin Şener - Özgen Seçkin - Tuncer Uçarol - Ahmet Telli (Damar, Kasım 2005), İhsan Işık / Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2. bas., 2009).
