Çetin Öner
Şair ve yazar; tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu, yönetmen (D. 25 Mart 1943, Sarız / Kayseri - Ö. 14 Eylül 2016, İstanbul). Kabardey (Çerkes) kökenli olan Öner, Adıgelerin Ğogul ailesine mensuptur. Çocukluğu Binboğa eteklerinde ve Çukurova’da geçti. İlk ve ortaöğrenimini Kayseri’de tamamladı. Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi Banka İşletmesi Bölümü’nden mezun olduktan sonra bir süre Kayseri ve Ankara’daki spor kulüplerinde futbol oynadı (1960-62). Çeşitli işlerde çalıştı; teknik ressamlık (1962), muhasebecilik (1963) yaptı.
1963 yılında Ankara Sanat Tiyatrosu’na (AST) girdi. Burada, 40’tan fazla oyunda oyunculuk ve yönetmenlik (1972) yaptı. 1973 yılında Ankara Sanat Tiyatrosu’nda (AST) sanat yönetmenliği görevinden ayrılarak, TRT’de prodüktör olarak göreve başladı. Burada yapımcı, yönetmen, senaryo yazarı ve oyuncu olarak TRT’de çalıştı. TRT’nin ilk yerli televizyon dizisi olan, Aziz Nesin’in yazdığı “Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz”ı yönetti. Birçok televizyon oyununda oynadı. Ayrıca Güz Güneşi, Bir Ceza Avukatının Anıları, 72. Koğuş, Yorgun Savaşçı, Can Şenliği ve Gülibik gibi yapımlarında görev aldı, belgeseller hazırladı. Çocuk öykülerinden Gülibik, bölücülük iddiasıyla toplatıldı, 1982’de aklandı; Kömürcü Çocuk’un 1995’te yakıldığı iddia edildi. TRT’nin değişik bölge kuruluşlarında görev yaptı. Bir dönem Edebiyatçılar Derneğinin başkanlık görevini yürüttü. Çalışmalarını Ankara’da sürdürdü.
İlk öyküsü “Keklik”, 1972’de Yeni a dergisinde, diğer ürünleri Türkiye Yazıları, Milliyet Sanat, Varlık, Gösteri dergileriyle Barış, Olay, Milliyet ve Cumhuriyet gazetelerinde yayımlandı. 1972-1973 yılları arasında Milliyet Gazetesi’nin Sanat Dergisi Ankara Temsilciliği’ni yürüttü. “Gülibik”, T. C. Kültür Bakanlığı ve “Verlag An Der Ruhr” Yayınevi’nce prestij kitabı olarak yeniden basıldı. Bu oyun, Jurgen Hasse adlı yönetmen tarafından (1984) filme alındı. Gülibik ile CIFEJ (Berlin), 2000 Film Arasında En İyi 10 Çocuk Filmi (ABD), En İyi Çocuk Filmi (Yugoslavya, İspanya) ödüllerini; Dağlara Yazılıdır ile 1995 İsveç Hümanist Enternasyonal Ödülünü aldı. 1981 yılında Radyo TV Muhabirleri Derneği’nce Yılın TV yıldızı, 1982 yılında Çağdaş Gazeteciler Derneği tarafından Yılın Yayıncısı seçildi. En İyi Yardımcı Oyuncu dalında "Altın Portakal" ödülü de vardır.TRT televizyonunda, Ö.Lütfü Akad’ın yönetiminde ve senaristliğinde gerçekleştirilen "Bir Ceza Avukatı’nın Anıları” dizisinde, idam cezası ve mahkum üzerine odaklı bölümde sergilediği muhteşem oyunculuk performansı unutulmazlar arasında kabul edilir.
3 yıl boyunca Tiyatro İşçileri Sendikası (TİSEN) Ankara Şube Başkanlığı görevinde bulundu. Türkiye Yazarlar Sendikası, Edebiyatçılar Derneği, TÜRSAK, Televizyon ve Radyo Yazarları Derneği üyesi, Radyo Televizyon Yayıncıları Derneği Başkanı’dır.
ESERLERİ (Kitap):
ÇOCUK ÖYKÜSÜ: Gülibik (1975, Anrich, Almanya: Verlag der Ruhr adıyla, Almanca, 1997), Mavi Kuşu Gören Var mı? (1977), Binboğa’dan Gelen Çocuk (1979), Portakal (1991), Kargalar Kara Değildi (1991), Kömürcü Çocuk (1995).
ROMAN: Dağlara Yazılıdır (1984).
ARAŞTIRMA: Şu Bizim Çerkesler (2000).
ŞİİR: Dünyanın Bütün Kedileri.
Rol Aldığı Tiyatro Oyunları:
Eskici Dükkanı (Orhan Kemal) – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1968
Simavnalı Şeyh Bedreddin (Orhan Asena) – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1968
Heykel (Layd.Augusta Gregory) – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1968
Durand Bulvarı (Armand Salcrou) – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1967
Mayın (Fikret Otyam) – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1967
Sarıpınar 1914 : (R.Nuri Güntekin) – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1967
Müfettiş : (Nikolai Gogol) – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1967
Zenginin Maceraları : (Tunca Yönder ve Birkan Özdemir) – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1966
Küçük Burjuvalar : (Maksim Gorki) – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1966
72.Koğuş : (Orhan Kemal) – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1966
Pazar Gezintisi : (George Mitchele) – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1966
Keloğlan : Birkan Özdemir – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1965
Arturo-Ui’nin Önlenebilir Tırmanışı : Bertolt Brecht – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1965
Saf Adam ve Kundakçılar : Max Frisch) – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1965
Ayak Bacak Fabrikası : Sermet Çağan – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1964
Cehennem Dansı : August Strindberg – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1964
Ayak Bacak Fabrikası : Sermet Çağan – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1964
Sultan Gelin : Çahit Atay – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1964
Godt’u Beklerken : Samuel Becket – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1963
Sinema Yönetmeni Olduğu Yapım:
Güz Rüzgarı (TV Filmi, 1997)
Yönetmen Yardımcısı Olduğu Dizi:
Bir Ceza Avukatının Anıları: Emekli Başkan (Yönetmen Yardımcısı,TV Dizisi, 1979)
Senaryoları:
Can Şenliği (TV Dizisi, 1989)
72. Koğuş (Sinema Filmi, 1987)
Dikenli Yol (Sinema Filmi, 1986)
Gülibik (Sinema Filmi, 1984)
Bir Ceza Avukatının Anıları: Emekli Başkan (TV Dizisi, 1979)
Yapımcısı Olduğu Dizi ve Filmler:
Can Şenliği (TV Dizisi, 1989)
Hakkari'de Bir Mevsim (Yapım Koordinatörü, Sinema Filmi, 1982)
Bir Ceza Avukatının Anıları: Emekli Başkan (TV Dizisi, 1979)
Oyuncu Olduğu Film ve Diziler:
Kod Adı Kaos (Vecdi Keskinok, TV Dizisi, 2007)
Kod Adı (Vecdi Keskinok, TV Dizisi, 2006)
Janjan (Murtaza Kıvılcım, Sinema Filmi, 2006)
Esir Şehrin İnsanları (TV Dizisi, 2003)
Abdülhamit Düşerken (Abdülhamit, Sinema Filmi, 2002)
Köroğlu (Seyis Yusuf, TV Dizisi, 1991)
Can Şenliği (Hüseyin Ağa, TV Dizisi, 1989)
Gömlek (Sinema Filmi, 1988)
72. Koğuş (Sinema Filmi, 1987)
Ölmez Ağacı (Kemal, Sinema Filmi, 1984)
Yorgun Savaşçı (Ödemişli Teğmen Recep, TV Dizisi, Bölüm oyuncusu, 1979)
Bir Ceza Avukatının Anıları: Isı (İdam Mahkumu, TV Dizisi, 1979)
Bir Ceza Avukatının Anıları: Emekli Başkan (TV Dizisi, 1979)
KAYNAKÇA: Pınar Göksan Aker / Çetin Öner’den Kafkasya Üzerine Bir Güzelleme: Şu Bizim Çerkesler (Cumhuriyet Kitap, 27.7.2000), Tahsin Özgüç / Türk Filmleri Sözlüğü (c. II, 1997-98), TBE Ansiklopedisi (c. 2, 2001), İhsan Işık / Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2. bas., 2009), Çetin Öner, hayatını kaybetti (web.archive.org, 14 Eylül 2016), Çetin Öner Hakk'a Yürüdü - İsmi Dağlara ve Yüreklere Yazılıdır… (ajanskafkas.com, 15 Eylül 2016), Hıncal Uluç / ..Ve Çetin Öner!.. (sabah.com.tr, 20 Eylül 2016), Çetin Öner Vefat Etti (infocherkessia.com, erişim 20.09.2016), Çetin Öner (sinematurk.com, 20.09.2016).
