Mutasavvıf-şair (D. ?, İznik / Bursa – Ö. ?). Bayramî Melâmîlerinden ve Şeyh Edebali neslindendir. Zeamet memurluğu yaparak Belgrad ve çevresindeki seferlere katıldı. Sonra İznik’e dönerek ilim öğrenmeye devam etti. III. Mehmed zamanında İstanbul’a geldi ve Sütlüce’ye yerleşti. Tefsir, kelâm, hikmet ve kimya ilimlerinde derin bilgi sahibiydi. Bu ilimlerdeki derinliği sebebiyle bilginler arasında “Müellif-i Cedid” unvanıyla anıldı. Bayramî Melâmîlerinin ünlü şeyhlerinden İdris-i Muhtefî adıyla ünlü Turhallı Hoca Ali er-Rumî’nin öğrencisidir. Aziz Mahmud Hüdâî ile mektuplaştı ve bu zat aracılığıyla Celveti tarikatına da girdi. Mezarı İstanbul’da Eyüp Sultan Türbesindedir.
ESERLERİ:
ŞİİR: Dîvânü’l-Hikmet.
TASAVVUF: Cevâhirü’l-Esrâr, Semerâtü’l-İrşâd, Dürerü’l-Envâr fî Esrâri’l-i Ehcâr, ed-Dürretü’l-Beyzâ fî İksîri’l-Ahmer, Mukaddimetü’l-Vâsıl, Keşfü’l-Esrâr ve Hektü’l-Estâr, es-Sırru’r-Rabbânî fi’l-Cismânî ve’r-Rûhânî, Tavâliu’l-Büdûr fî Şerhi’ş-Şüzûr, Dürretü’l-Gavvâs fî Esrâri’l-Havâss, Tervîhü’l-Ervâh fî Esrâri’l-Miftâh, Risâle-i Kazâ ve Kader, Mefâtîhü’l-Künûz fî Halli’r-Rumûz, Envâru’t-terkîb, el-Levâyıh fî Esrâri Hurûfi’l-Fevâtih, el-Müntehâb fî Sınâati’z-Zeheb, Şerh-i Kasîde-i Sâlûkiyye, Dîvaân-ı İksîr, Mecmûa-yı Mücerrebât, Miftâhü’l-Hikmet, Hacer-i Selâse, Aşretü Ebvâb, el-Misbâh fî İlmi Esrâri’l-Miftâh, Kitâbu Dekâyikı’l-Mîzân fî Mekâdîri’l-Evzân, Kitâbu Envâri’d-dürer fî İbâhi’l-Hacer, Kitâbı Levh-i Zehebi’l-Esrâr fî Maârifi’l-Ahcâr, Kitâbü’l-Müntehab fi’l-İksîr, Dürretü’d-Dürer ve Tuhfetü’l-Gurer.
HAKKINDA: Bursalı Mehmed Tahir / Osmanlı Müellifleri I (1972).
