Biyografya
Fethi Tevetoğlu

Fethi Tevetoğlu

Doğum
31 Ocak 1916
İstanbul, Türkiye
Ölüm
20 Kasım 1989
İstanbul, Türkiye
Eğitim
Askerî Tıbbiye
Diğer İsimler
Cihad Fethi Tevetoğlu, M. Atsızayoldaş, Atsıza Yoldaş, Ali Fethi, Tevetoğlu, F. Mengüç...

Şair ve yazar (D. 31 Ocak 1916, Beşiktaş / İstanbul - Ö. 20 Kasım 1989, İstanbul). Önceki soyadı Tevet olup, tam adı Cihad Fethi Tevetoğlu’dur. 1938 yılına kadar kitap ve yazılarında M. Atsızayoldaş imzasını kullandı. Ayrıca Atsıza Yoldaş, Ali Fethi, Tevetoğlu, F. Mengüç, Kopuz, Türkçü, 1 Numaralı Komünist Düşmanı, Dr. Cihad Bilir adlarını da kullandı. Liseyi 1934’te, Askerî Tıbbiye’yi 1941’de bitirdi. GATA ve başka askerî sağlık kuruluşlarında çalıştı. Bu arada, Alpaslan Türkeş ve arkadaşları ile birlikte “Türkçülük Olayı”ndan tutuklandı. Serbest kalmasının ardından, 1953 yılına kadar sürecek Genel Kurmay Başkanlığı Karargâhı tabibi ve Askerî Sıhhıye Teknisyen Okulu öğretmeni olarak görev yaparken, 1950-53 yıllarında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesinde uzmanlık eğitimini tamamlayarak çocuk hastalıkları uzmanı oldu. 1953-57’de başasistan ve öğretim görevlisi unvanıyla Teksas ve Baylor üniversitelerinde bulundu. 1957-60 yıllarında Samsun Demokrat Parti İl Başkanlığı yaptı. 1961’de Adalet Partisinden Samsun senatörü seçildi ve 1961-73 yıllarında Senato Dışişleri Komisyon Başkanı, 1961-62’de NATO Parlamenterleri Türk Grubu Başkanı, 1966-68 ve 1971-73 yıllarında da Cumhuriyet Senatosu grup başkanlığı yaptı. 1965-66 yılları arasında AP Genel Başkan Yardımcılığı görevini üstlendi.

Dr. Fethi Tevetoğlu, 1973-76’da çocuk hastalıkları klinik şefi olarak F. Almanya’nın Meinz Üniversitesinde, 1975 yılında müşavir olarak İslâm Kalkınma Bankasında, 1976-80’de ise aynı kuruluşun genel sekreter yardımcılığı görevlerinde bulundu. 1980-84 yıllarında gerçekleştirilen İslâm Ülkeleri Dışişleri Bakanları Konferansı’na başkanlık yaptı. Dünya İslâm Mültecileri Teşkilatın kuruluşuna katıldı ve 1984-85’te bu kuruluşun genel sekreteri oldu. 1985 yılında Arap Ülkeleri Genel Koordinatörü seçildi. Komünizm ile mücadele derneklerinde görevler üstlendi.

İlk şiiri “Kastamonu”, 1934’te Çığır dergisinde çıkmıştı. 1939 yılından itibaren yazılarının çoğu Samsun’da çıkardığı  Kopuz dergisinde, (1939-40, 1943-44), ayrıca İstanbul dergisinde (1939-40) yer aldı. Ahmet Hikmet Müftüoğlu, Enis Behiç Koryürek, Ömer Naci hakkında tanıtma kitapları yazdı, Hamdullah Suphi Tanrıöver’in Dağ Yolu, Güne Bakan (1987) kitaplarını yayıma hazırladı. Türk Ansiklopedisi’nin yayın kurulu başkanlığını yaptı. Türk milliyetçiliğini savunan ve komünizmle mücadeleyi anlatan yayınlarıyla tanındı.

1956 ABD “Çocuklarda Pheochromocytoma ve Toprak Yeme Anemisi” konusundaki buluşları dolayısıyla Tıp Ödülü, 1968 NATO Şeref Madalyası, 1972 Milliyetçi Çin Şeref Madalyası, 1972 Kore Şeref Madalyası, Türk Parlamenterler Birliği ile Word Atı Communist League ve Middle East Solidarity Council üyelik beratları sahibiydi. 1989’da Selçuk Üniversitesi Tevetoğlu’na fahri doktorluk payesi verdi.  

ESERLERİ:

ŞİİR: Yarın Turan Benimdir (1934), Türklüğe Kurban (1934), Bir Bayrak Altında (1936).

İNCELEME: Fuzuli’nin Bahçesi (1938), Tagore Hayatı ve Eserleri (1939), Büyük Türkçü Ahmet Hikmet (1951), Ahmet Hikmet Müftüoğlu, Enis Behiç Koryürek, Ömer Naci (1987), Rabindranath Tagore, Hamdullah Suphi Tanrıöver ve Mehmed Emin Yurdakul (Hayatı ve Eserleri), Atatürk’le Samsun’a Çıkanlar; Türkiye’de Sosyalist ve Komünist Faaliyetler (1910-60), Bugünkü Rusya; Açıklıyorum, Utançduvarı, Milletlere Işık Tutan İki Beyanname, Faşist Yok Komünist Var, Kıbrıs ve Komünizm, Dış Politika Görüşümüz, Mukaddes Topraklardan Geçen Yol.

ÇEVİRİ: Kan ve Toprak (Von R. Walther’den), Komünist Blok’ta Milliyet ve Mefkûre (G. Von Mende’den).

KAYNAK: TDE Ansiklopedisi (c. 8, 1976-98), Seyit Kemal Karaalioğlu / Resimli Türk Edebiyatçılar Sözlüğü (1982), Rıdvan Çongur / Fethi Tevetoğlu (Tercüman, 3.12.1989), Feyzi Halıcı / Parlamenter Şairler (1990), Türkiye Büyük Millet Meclisi Albümü 1920-1991 (1994), Mehmet Behçet Yazar / Edebiyatçılar Alemi - Edebiyatımızın Unutulan Simaları (yay. haz. Mustafa Everdi, 1999), Ali Kayıkçı / Mahalleden Bölgeye Samsun (c. 1, 2000), TBE Ansiklopedisi (2001), Mehmet Atilla Maraş / Şair Milletvekilleri 1 - 22. Dönem 1920-2005 (2005), İhsan Işık / Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2. bas., 2009).