Tarık Ziya Ekinci Bu sayfa sizin mi?
Hekim ve siyaset adamı, yazar. 1925 yılında Diyarbakır’ın Lice ilçesinde doğdu. Türkçeyi öteki arkadaşları gibi ilçenin tek ilkokulunda öğrendi. Ortaokulu ve liseyi Diyarbakır’da okudu. 1949 yılında İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’ni bitirdi. Zorunlu hizmetini Siverek, Diyarbakır ve Lice’de çalışarak tamamladı. Uzmanlık eğitimi için bir süre Paris’te kaldı. 1957 yılında iç hastalıkları uzmanı olarak Diyarbakır’a döndü. Diyarbakır-Mardin-Siirt illeri Tabip Odası Başkanlığı yaptı. 1958-80 yılları arasında Türk Tabipler Birliği (TTB) Merkez Konseyi Kongrelerinde bölge hekimlerini temsil etti. Bir dönem TTB Merkez Konseyi Yüksek Disiplin Kurulu üyeliği yaptı.
Diyarbakır’da aylık bilimsel tıbbi toplantılar ilk kez onun tarafından düzenlendi. Diyarbakır-Mardin-Siirt illeri Tabip Odası adına “Neşter” adlı üç aylık bir dergi çıkardı. 1948’de tıp öğrencilerine hitap eden “Farmakoloji ve Tedavi Notları” kitabı çıktı. Tıbbi yazıları “Neşter” ve “Dirim” gibi tıp dergilerinde yayınlandı. Paramedikal yazıları ile TTB Kogreleri’ndeki konuşmaları ve meslek sorunlarına ilişkin önerileri konseyin yayın organı “Toplum ve Hekim” dergisinde yayımlandı. Ekinci’nin yayımlanmış eserlerinin yanında ayrıca sosyalist ve demokrat çevrelerin çıkardıkları çeşitli dergi ve gazetelerde pek çok yazısı bulunmaktadır.
Dr. Tarık Ziya Ekinci, mesleki etkinliklerinin yanında politik yaşamda da aktif biçimde yer aldı. Demokrasi ve insan haklarına öncelik veren politik çalışmalarını 1957-60 yılları arasında Cumhuriyet Halk Partisi (CHP)’nde ve 1960 yılından sonra da Türkiye İşçi Partisi (TİP)’nde sürdürdü. “Yön” dergisinin sosyalist manifestosunu imzaladı. Doğan Avcıoğlu ve başka arkadaşlarıyla birlikte Sosyalist Kültür Derneği’nin kurucuları arasında yer aldı ve derneğin Diyarbakır Şubesi’nin başkanlığını üstlendi.
Ekinci, 1965 Genel Seçimleri’nde TİP’ten Diyarbakır Milletvekili seçildi. TİP Merkez Yürütme Kurulu üyeliği, Parti Genel Sekreterliği, TBMM’de TİP Grup Sözcülüğü ve Grup Başkan Vekilliği yaptı. 1970’de Diyarbakır “Devrimci Doğu Kültür Ocakları (DDKO)’nın kuruluşunda aktif rol aldı. Silvan, Ergani, Kozluk ve Batman DDKO’larının kurulmasına da öncülük etti.
Ekinci, 12 Mart (1971)’ta Kürtçülük propagandası yaptığı savıyla TCK’nın 142/1. maddesinden yargılandı ve Diyarbakır Sıkıyönetim Mahkemesi’nde üç yıla mahkum oldu, iki yıl tutuklu kaldı. 12 Eylül (1980) döneminde de çeşitli polisiye tertiplerle beş kez tutuklandı. Kısa bir süre özgür kalınca 1982’de yurtdışına çıktı ve 1989’a kadar Paris’te hekimlik yaparak yaşamını sürdürdü. 30 Haziran 1989’da Türkiye’ye döndü, eski mahkûmiyetinden kalan kısa süreli cezasını çektikten sonra İstanbul’a yerleşti.
ESERLERİ:
Farmakoloji ve Tedavi Notları (1948), Doğu Dramı (Parlamento konuşmaları, 1966), Devlet ve Ben (1995), Faili Meçhul Bir Cumhuriyet (kardeşi Av. Yusuf Ekinci cinayeti, 1995), Vatandaşlık Açısından Kürt Sorunu ve Bir Çözüm Önerisi (1997), Demokrasi Çokkültürlülük ve Bir Yargıtsal Serüven (2001), Avrupa Birliğinde Azınlıkların Korunması Sorunu Türkiye ve Türkler ( 2001), Sol Siyaset Sorunları Türkiye İşçi Partisi ve Kürt Aydınlanması (2004), Millet Milliyetçilik, Devlet ve Anayasa Sorunları (2004), Türkiye’de Demokrasi ve İnsan Hakları Sorunları(2004), Türkiye’nin Kürt Siyasetine Eleştirel Yaklaşımlar (2004), Türkiye’nin Çağdaşlaşması ve Kürtler(2006).
KAYNAKÇA: Şevket Beysanoğlu / Diyarbakırlı Fikir ve Sanat Adamları (c. 4, 2003), Hasip Kaplan / Tarık Ziya Ekinci (Özgür Gündem, 18 Şubat 2005), İhsan Işık / TEKAA (2006), Kürt Siyasetçi ve Aydın Tarık Ziya Ekinci, Son Süreci Değerlendirdi (Haber Türk 20 Temmuz 2011), İhsan Işık / Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2006, 2007) - Diyarbakır Ansiklopedisi (2013) - Geçmişten Günümüze Diyarbakırlı İlim Adamları Yazarlar ve Sanatçılar (2014).
Fotoğraflar
Hekim ve siyaset adamı, yazar. 1925 yılında Diyarbakır’ın Lice ilçesinde doğdu. Türkçeyi öteki arkadaşları gibi ilçenin tek ilkokulunda öğrendi. Ortaokulu ve liseyi Diyarbakır’da okudu. 1949 yılında İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’ni bitirdi. Zorunlu hizmetini Siverek, Diyarbakır ve Lice’de çalışarak tamamladı. Uzmanlık eğitimi için bir süre Paris’te kaldı. 1957 yılında iç hastalıkları uzmanı olarak Diyarbakır’a döndü. Diyarbakır-Mardin-Siirt illeri Tabip Odası Başkanlığı yaptı. 1958-80 yılları arasında Türk Tabipler Birliği (TTB) Merkez Konseyi Kongrelerinde bölge hekimlerini temsil etti. Bir dönem TTB Merkez Konseyi Yüksek Disiplin Kurulu üyeliği yaptı.
Diyarbakır’da aylık bilimsel tıbbi toplantılar ilk kez onun tarafından düzenlendi. Diyarbakır-Mardin-Siirt illeri Tabip Odası adına “Neşter” adlı üç aylık bir dergi çıkardı. 1948’de tıp öğrencilerine hitap eden “Farmakoloji ve Tedavi Notları” kitabı çıktı. Tıbbi yazıları “Neşter” ve “Dirim” gibi tıp dergilerinde yayınlandı. Paramedikal yazıları ile TTB Kogreleri’ndeki konuşmaları ve meslek sorunlarına ilişkin önerileri konseyin yayın organı “Toplum ve Hekim” dergisinde yayımlandı. Ekinci’nin yayımlanmış eserlerinin yanında ayrıca sosyalist ve demokrat çevrelerin çıkardıkları çeşitli dergi ve gazetelerde pek çok yazısı bulunmaktadır.
Dr. Tarık Ziya Ekinci, mesleki etkinliklerinin yanında politik yaşamda da aktif biçimde yer aldı. Demokrasi ve insan haklarına öncelik veren politik çalışmalarını 1957-60 yılları arasında Cumhuriyet Halk Partisi (CHP)’nde ve 1960 yılından sonra da Türkiye İşçi Partisi (TİP)’nde sürdürdü. “Yön” dergisinin sosyalist manifestosunu imzaladı. Doğan Avcıoğlu ve başka arkadaşlarıyla birlikte Sosyalist Kültür Derneği’nin kurucuları arasında yer aldı ve derneğin Diyarbakır Şubesi’nin başkanlığını üstlendi.
Ekinci, 1965 Genel Seçimleri’nde TİP’ten Diyarbakır Milletvekili seçildi. TİP Merkez Yürütme Kurulu üyeliği, Parti Genel Sekreterliği, TBMM’de TİP Grup Sözcülüğü ve Grup Başkan Vekilliği yaptı. 1970’de Diyarbakır “Devrimci Doğu Kültür Ocakları (DDKO)’nın kuruluşunda aktif rol aldı. Silvan, Ergani, Kozluk ve Batman DDKO’larının kurulmasına da öncülük etti.
Ekinci, 12 Mart (1971)’ta Kürtçülük propagandası yaptığı savıyla TCK’nın 142/1. maddesinden yargılandı ve Diyarbakır Sıkıyönetim Mahkemesi’nde üç yıla mahkum oldu, iki yıl tutuklu kaldı. 12 Eylül (1980) döneminde de çeşitli polisiye tertiplerle beş kez tutuklandı. Kısa bir süre özgür kalınca 1982’de yurtdışına çıktı ve 1989’a kadar Paris’te hekimlik yaparak yaşamını sürdürdü. 30 Haziran 1989’da Türkiye’ye döndü, eski mahkûmiyetinden kalan kısa süreli cezasını çektikten sonra İstanbul’a yerleşti.
ESERLERİ:
Farmakoloji ve Tedavi Notları (1948), Doğu Dramı (Parlamento konuşmaları, 1966), Devlet ve Ben (1995), Faili Meçhul Bir Cumhuriyet (kardeşi Av. Yusuf Ekinci cinayeti, 1995), Vatandaşlık Açısından Kürt Sorunu ve Bir Çözüm Önerisi (1997), Demokrasi Çokkültürlülük ve Bir Yargıtsal Serüven (2001), Avrupa Birliğinde Azınlıkların Korunması Sorunu Türkiye ve Türkler ( 2001), Sol Siyaset Sorunları Türkiye İşçi Partisi ve Kürt Aydınlanması (2004), Millet Milliyetçilik, Devlet ve Anayasa Sorunları (2004), Türkiye’de Demokrasi ve İnsan Hakları Sorunları(2004), Türkiye’nin Kürt Siyasetine Eleştirel Yaklaşımlar (2004), Türkiye’nin Çağdaşlaşması ve Kürtler(2006).
KAYNAKÇA: Şevket Beysanoğlu / Diyarbakırlı Fikir ve Sanat Adamları (c. 4, 2003), Hasip Kaplan / Tarık Ziya Ekinci (Özgür Gündem, 18 Şubat 2005), İhsan Işık / TEKAA (2006), Kürt Siyasetçi ve Aydın Tarık Ziya Ekinci, Son Süreci Değerlendirdi (Haber Türk 20 Temmuz 2011), İhsan Işık / Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2006, 2007) - Diyarbakır Ansiklopedisi (2013) - Geçmişten Günümüze Diyarbakırlı İlim Adamları Yazarlar ve Sanatçılar (2014).
