Şair, yazar, siyaset adamı (D. 23 Ekim 1890, İstanbul - Ö. 22 Ağustos 1972, İstanbul). Mizah yazılarında “Fiske” mahlasını da kullandı. Havuzbaşı Mektebi (1902), Mercan İdadisi (lise, 1909), İstanbul Hukuk Fakültesi (1914) mezunu. Kısa bir süre Meclis-i Mebusan Kalemi’nde memurluk yaptı. Ankara’da milli hükümet kurulup Meclis-i Mebusan dairelerinin kaldırılmasının ardından öğretmenlik ve gazetecilik yaptı. Akbaba (1919), Papağan (1924), Resimli Dünya (1924), Güneş (1926), Edebiyat Gazetesi (1932), Ayda Bir (1935), Çınaraltı (1942) gibi mizah ve edebiyat dergileri çıkardı. Harp Akademisi, Harbiye Mektebi, İstanbul Erkek Lisesi, Erenköy Kız Lisesi Pertevniyal Lisesi ve İtalyan Lisesi’nde edebiyat öğretmenliği yaptı. Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) listesinden Zonguldak (1946-50), 27 Mayıs’tan sonra katıldığı Adalet Partisi (AP)’nden İstanbul (1965-69) milletvekili oldu. Milliyet, Tasvir-i Efkâr, Cumhuriyet, Ulus, Zafer, Havadis ve Son Havadis gazetelerinde fıkra yazarlığı yaptı.
Ortaokul yıllarında şiir yazmaya başlayan Orhon’un ilk şiirleri Yeni Mecmua ve Türk Yurdu dergilerinde yayımlandı. Bu ilk şiirlerinde Tevfik Fikret, Cenab Şahabettin, Abdülhak Hamit etkisiyle aruz veznini kullanırken Ziya Gökalp’le tanıştıktan sonra hece veznine yöneldi. Sonrasında tamamen Milli Edebiyat akımını benimseyerek bu memleketçi şiir hareketi içinde belirginleşti. “Hecenin Beş Şairi” olarak anılanlardan biri olan Orhon, duru bir Türkçe ile ince ve içli duygularla yazdığı şiirleriyle iz bıraktı. Divan şiiri kalıplarını hece veznine uyarlayarak gazel benzeri şiirler de kaleme aldı. Birçok şiiri bestelendi.
“Orhan Seyfi’nin hececilerin edebiyat açısından tarihsel bir misyon taşıdıkları düşüncesi de yanlıştır bana kalırsa. Hiç değilse büyütülmüştür bu misyon. Belki kullandıkları ölçü zoruyla dil konusunda daha bir açıklığa, duruluğa varmayı hızlandırmışlardır. Yaptıklarının Türk şiirine, Türk düşünce yapısına, Türk insanının duyarlılığına bir açılım, bir yenilik getirmesi, bir katlıda bulunmuş olmaları şöyle dursun, bütün bunları buldukları konumda sağlamca tanıyıp, saptadıkları bile söylenemez. Duyarlılıkları, duygulanmaları nerden bakılırsa bakılsın yine de Osmanlı bozması duyarlığın, duygulanmanın kılık değiştirmişidir. Aruz fesini çıkarıp, hece şapkasını giymeye özenmiştir. Bugün bir solukta hecenin beş şairini sayabilecek çok az şiir sever bulabilirsiniz. Bu kadar çabuk unutulmalarının bir sebebi de, bu özentileri, bu yapaylıkları, bu uzaklıklarıdır. Belki de bütün yararları, şiir beğenisinin en az bir on beş yıl yerinde tutulmasına bir bakıma gerilemesine, dolayısıyla şiir adına bir öfke birikimine sebep olmalarıdır. Nâzımla Orhan Veli’nin çıkışları biraz bununla açıklanabilir sanıyorum. Hazin bir anıdır Orhan Seyfi şiirimizde, güçsüz ve saydam.” (Turgut Uyar)
ESERLERİ:
ŞİİR: Fırtına ve Kar (1919), Peri Kızı ile Çoban Hikâyesi (1919), Gönülden Sesler (1922), O Beyaz Bir Kuştu (1941), Kervan (1964), Hicviyeler (Kervan’la, 1951), Şiirler (seçmeler, Nihat Sami Banarlı’nın önsözüyle, 1970).
HİKÂYE: Asri Kerem (1942), Düğün Gecesi (1957).
ROMAN: Çocuk Adam (1941).
MAKALE-FIKRA: Fiskeler (1922), Dün,-Bugün-Yarın (1943), Kulaktan Kulağa (1943).
MONOGRAFİ: Abdülhak Hamid (1937), Mehmet Akif (1937), Yahya Kemal (1937), Ziya Gökâlp (1937).
HAKKINDA: Hisar (Ekim 1972), TDE Ansiklopedisi (c. 7, 1976-98), Turgut Uyar / Bir Şiirden (1982), İsmail Parlatır / Türk Ansiklopedisi-”Orhan Seyfi Orhon” (c.25, fas. 200, s.485-487), Feyzi Halıcı / Parlamenter Şairler (1990), Türkiye Büyük Millet Meclisi Albümü 1920-91 (1994), Şükran Kurdakul / Şairler ve Yazarlar Sözlüğü (gen. 6. bas. 1999), TBE Ansiklopedisi (c. 2, 2001), İbnülemin Mahmud Kemal İnal / Son Asır Türk Şairleri (c. IV, 2002), Mehmet Nuri Yardım / Edebiyatımızın Güleryüzü (2002), Veysel Gültaş / Kadı Burhaneddin’den Günümüze Hukukçu Şairler Antolojisi (2003).
