Kemal Bilbaşar

Yazar (D. 1910, Çanakkale - Ö. 22 Ocak 1983, İstanbul). Edirne Öğretmen Okulu (1929) ve Gazi Eğitim Enstitüsü (1935) mezunu. İki yıl ilkokul öğretmenliği ve emekli olana kadar İzmir Karataş Ortaokulunda tarih öğretmenliği yaptı (1961).

Hikâyelerini, Aramak (ilk hikâyesi, 1939), Yurt ve Dünya, Yürüyüş gibi dergilerde yayımladı. Hikâye ve romanlarında kasaba insanı duyarlığı ile geleneksel yapının kırılmasıyla toplumda beliren çatışma ve değişmeleri anlattı. Türk Dil Kurumu 1967 Roman Ödülünü kazanan ve sinemaya da uyarlanan Cemo (1967) romanıyla üne kavuştu. Yeşil Gölge romanıyla da 1968 yılında May Roman Ödülünü aldı.

“Bireyin iç dünyasına yönelik bir eser Denizin Çağırışı. Kemal Bilbaşar’ın 1943’te yayımladığı roman, temelde bir ilkokul öğretmeninin, öğretmenlik mesleğini bıraktıktan, yahut ara verdikten sonraki bunalımlarını konu alır. (…) Edebiyatımızda psikolojik eğilimlerin arttığı bir dönemde ortaya koyduğu eserinde sadece yalınkat ruh çözümlemeleriyle yetinmemiş, doğrudan psikoloji biliminden yararlanarak, analitik olarak da doğrulanabilecek bir anlatı kurmuştur. Eser bu itibarla romancılığımızın kayda değer (ilk) örneklerinden biridir.” (Tamer Kütükçü)

ESERLERİ:

ROMAN: Denizin Çağırışı (1943), Ay Tutulduğu Gece (1961), Cemo (1966), Memo (2 cilt, 1968-69), Yeşil Gölge (1970), Yonca Kız (çocuk romanı, 1971), Başka Olur Ağaların Düğünü (1972), Kölelik Dönemeci (1977), Bedoş (1980), Zühre Ninem (1981).

HİKÂYE: Anadolu'dan Hikâyeler (1939), Cevizli Bahçe (1941), Pazarlık (1944), Pembe Kurt (1953), Üç Buutlu Hikâyeler (1956), Irgatların Öfkesi (1971).

HAKKINDA: Yurt Ansiklopedisi (c. 1, 1982), Adnan Benk / Kemal Bilbaşar’ın Bir Öyküsü Üstüne (Çağdaş Eleştiri, Mart 1982), Behçet Necatigil / Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü (18. bas. 1999), Şükran Kurdakul / Şairler ve Yazarlar Sözlüğü (gen. 6. bas. 1999), XX. Yüzyıldan Kalanlar: Denizin Çağırışı (Cumhuriyet Kitap, 6 Mayıs 1999), Feridun Andaç / Edebiyatımızın Yol Haritası (2000), TBE Ansiklopedisi (2001), Ahmet Oktay / İki Taşralı: Bilbaşar ve Atılgan’da Yabancılaşmış Birey Üzerine Notlar (Anlatıların Aynası içinde, 2001), Tamer Kütükçü / Yazılışının 60. Yılında Denizin Çağırışı ve Romanımızda Paranoya  (Varlık Kitap Eki, Ocak 2004).