Zekiye Gülsen
Eğitimci, Yazar, Kamu Yöneticisi, Siyasetçi, Belediye Başkanı, Çanakkale’nin İlk Kadın Milletvekili - XIV. ve XV. Dönem Çanakkale Milletvekili (D. 1918, Lapseki / Çanakkale - Ö. 20 Temmuz 2013). 1969 yılında yapılan seçimlerde Çanakkale’den milletvekili seçilen Zekiye Gülsen, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne verdiği hayat hikâyesini şöyle belirtmekteydi:
“1918 yılında Lâpseki’de doğdum. İlk tahsilimi Lâpseki’de yaptım. Orta tahsilimi Çanakkale’de yaptım. Edirne Öğretmen Okulu’nun 1938 yılında mezun oldum. Daha sonra Gazi Eğitim Enstitüsü’nü bitirdim. Bir süre sonra da Münih Üniversitesi pedagoji bölümünde Özel Eğitim İhtisası yaptım. Çeşitli kademelerde öğretmenlik ve okul müdürlüğü yaptım. Hacettepe Tıp Fakültesi Çocuk Psikolojisi’nde uzman olarak çalıştım. Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Birimi Şube Müdürü iken 12 Ekim 1969 tarihinde yapılan genel seçimlerde Çanakkale’den milletvekili seçildim.”
Zekiye Gülsen, Meclise verdiği bu özgeçmişi ile aslında Çanakkale açısından bir ilki gerçekleştirmişti. Çünkü o tarihe kadar Çanakkale’de TBMM’ne bir kadın milletvekili seçilmemişti. O bir ilkti. 1973 seçimlerinde de tekrar Çanakkale’den milletvekili seçilerek Meclis’teki çalışmalarını sürdürdü. Gülsen’in bu görevi 1977 yılına kadar devam etti. Cumhuriyet tarihinde bugüne kadar başka bir kadın Çanakkale’den milletvekili seçilemedi.
Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne kadın milletvekili olarak seçilmek 27 Mayıs 1960 İhtilali’nden sonra Öğretmen Zekiye Gülsen’e nasip oldu. İhtilal sonrasında Zekiye Hanım’ın havacı subay olan eşi silahlı kuvvetlerden emekli edildi. Zekiye Hanım’ın politik macerası da bundan sonra başladı.
Zekiye Hanım yetim bir çocuktu. Annesi genç bir yaşta ölmüş, babası savaşlara katılmış ve yaralanmış. Çocuklarına baksın diye babası tekrar evlenmişti. Zekiye Hanım, bir erkek çocuk gibi yetişmişti. Hayali “doktor” olmaktı. Ancak babasının sözünü tutmak için “öğretmen” olmayı tercih etti. Öğretmen Okulu’nu bitirdikten sonra köylerde öğretmen olarak göreve başladı. Çanakkale’de eşi ile tanıştı ve evlendi. Eşinin görevi nedeniyle Ankara’ya gitmek zorunda kaldı.
Çanakkale’de görev yaptığı sırada Tevfik İleri ile tanıştı. Tevfik İleri çalışkan ve güzel nutuk söyleyen bir kimseydi. 1950 seçimlerinde milletvekili seçildi. Bir süre sonra da Milli Eğitim Bakanı oldu. Bu sırada Zekiye Gülsen özel bir anaokulu açmıştı. Burada çocuklara pedagojik kurallar çerçevesinde özel eğitim veriliyordu. Milli Eğitim Bakanı Tevfik İleri bu eğitimin yaygınlaştırılmasından yanaydı. O amaçla da Zekiye Gülsen’i Almanya’ya ihtisas yapması için ikna etti. Tam bu sırada Alman Cumhurbaşkanı ile Başbakan Adnan Menderes örnek eğitim kurumu olarak Zekiye Gülsen’in Ankara’daki okulunu ziyaret ettiler. Adnan Menderes, bu ziyaret sırasında “Çocuklar geleceğimiz, ümidimiz. Öğretmenler medar-ı iftiharımız” diyerek Zekiye Hanım’ın özel okulu hem çok beğendiğini hem de Zekiye Hanım’ın bu girişiminden memnun olduğunu dile getirdi.
Zekiye Hanım, daha sonra Almanya’da Goethe Enstitüsü’ne gitti. Ancak orada bulunduğu sırada 27 Mayıs İhtilali gerçekleşti. Zekiye Hanım apar topar Türkiye’ye döndü. Bu acele dönüşünde hiç şüphesiz kızının mektubu etkili oldu. Zekiye Gülsen “Yamalı Bohçam” adıyla kaleme aldığı anılarında bu konuda şunları yazmaktadır:
“Sevgili Anneciğim,
Sana acele ve kısa yazıyorum. Türkiye’de ihtilal oldu. Babam çok üzgün, hiç konuşmuyor. Senin için zor olacak; ama bir gün için de olsa mutlaka gelmelisin”
27 Mayıs İhtilali sonrasındaki yaşananlar Zekiye Gülsen’i politikaya sürükledi. Askeri idaresinin gölgesinde 1961 seçimleri yapıldı. Zekiye Gülsen, 1969 seçimlerinde Adalet Partisi’nden milletvekili adayı oldu ve XIV. Dönem Çanakkale Milletvekili seçilerek Meclise girdi.
Partisi ikinci kez iktidara geldi ancak 12 Mart 1971 Muhtırası ile Başbakan Süleyman Demirel istifa etmek zorunda kaldı. Tarafsız Başbakanların idaresinde yaklaşık iki yıl idare edilen Türkiye’de 1973 yılında tekrar seçim dönemine girildi.
1973 yılında yapılan seçimlerde de milletvekili adayı olan Zekiye Gülsen, ikinci kez Çanakkale’den kadın milletvekili olarak, XV. Dönem Çanakkale Milletvekili seçildi ve TBMM’de görev aldı. Politik yaşamı 1977 yılında sona erdi.
Ömrünün kalan kesimini eğitime ve deneyimlerini paylaşmaya adadı. Bu arada eşini yitirdi.
Milletine bir şeyler yapabilmek için sürekli koşuşturan, bu uğurda zaman zaman ailesini de ihmal ettiğini belirten Zekiye Gülsen yaşam mücadelesini “Yamalı Bohçam” adlı kitapta kaleme aldı. Kitap 2002 yılında Kültür Bakanlığı yayınları arasında çıktı.
Vefatı:
Zekiye Gülşen, 20 Temmuz 2013 günü, 95 yaşında iken Çanakkale’nin Lapseki ilçesinde hayatını kaybetti. Türkiye’de ilk anaokullarını açan kişi olarak da bilinen Çanakkale Eski Milletvekili Zekiye Gülşen, yaşamını sürdürdüğü Çanakkale’nin Lapseki ilçesinde tedavi görüyordu. Zekiye Gülşen’in Lapseki ilçesinde ikindi namazına müteakip Gazi Süleyman Paşa Camisi'nde kılınan cenaze namazının ardından ilçe mezarlığında toprağa verildi.
Zekiye Gülsen, evli ve 4 çocuk annesiydi.
KAYNAKÇA: TBMM Albümü 2. Cilt 1950-1980 (2010), Çanakkale Eski Milletvekili Zekiye Gülşen Vefat Etti (canakkaletravel.com, 20 Temmuz 2013), Dr. Mithat Atabay / Çanakkale’nin Tek Kadın Milletvekili: Zekiye Gülsen (canakkaletravel.com, 2 Aralık 2015), Kadının Adı Var Kendi Yok! (canakkaleaynalipazar.com, 07.12.2015), Zekiye Gülsen kitapları (kygm.ktb.gov.tr, truvakitap.com, 29.07.2019).
