Hafız Burhan
Ses sanatçısı (D. 23 Mayıs 1897, İstanbul - Ö. 18 Nisan 1943, Ankara). Asıl adı Burhaneddin olup soyadı kanunundan sonra Sesyılmaz soyadını aldı. Bunun dışında Beşiktaşlı Burhan ve Müzikalı Burhan olarak da bilinir. Babası II. Abdülhamid'in muhafız alayından Tüfekçi Ahmed Bey, annesi Feride Hanım'dır. İlköğreniminin ardından girdiği Kocamustafapaşa Rüştiyesi'nden mezun oldu. Küçük yaşlarda sesinin güzelliğiyle dikkat çekti ve daha hıfzını tamamlamadan mukabele, mevlid, mersiye okumaya, zâkirlik ve müezzinlik yapmaya başladı. 1918 yılında hanende olarak Mızıka-i Hümayun’a alındı; ancak bir süre sonra kendi isteğiyle buradaki görevinden ayrıldı. Zamanla dinî ve din dışı musiki mahfillerinin aranan ismi oldu. Hâfız Burhan'ın doldurduğu plaklar halk arasında büyük ilgi gördü. İstanbul Radyosu'nun ilk kuruluşunda ve Dârütta'lîm-i Musiki kadrosunda yer aldı. Çoğu Atina'da olmak üzere yurt dışında konserler verdi. İstanbul'da çeşitli fasıl topluluklarında hanendelik yapmasının ardından bu faaliyetini kendi adına kurduğu zamanın meşhur hanendelerinden oluşan bir grupla devam ettirdi.
Hafız Burhan'ın dinî ve din dışı sahada okuduğu eserler Türk musikisi yakın tarihinin nadir icraları arasında yer alır. İlk musiki derslerini ağabeyinden almışsa da onun köklü bir musiki eğitimine sahip olduğu söylenemez. Mızıka-i Hümayun’da bulunduğu sırada Muallim İsmâil Hakkı Bey'den, ayrıca Zâti Arca ve Lem’i Atlı'dan faydalandı. Parlak, geniş ve tenor bir sese sahip olduğundan gerek minarede gerekse cami içerisinde okuduğu ezanlarla, Âyetü'l-kürsî ve büyük âminlerde müezzinliğin güzel örneklerini verdi. Gazel formunun son ustalarından olan Hâfiz Burhan ayrıca türkü, şarkı, ninni, kanto, tango, operet, marş türlerinde pek çok eseri plağa okudu.
Abdülhak Hâmid'in Târık adlı piyesinde yer alan “Her yer karanlık pür nûr o mevki” mısraı ile başlayan ve halk ara sında Makber adıyla anılan mersiyesi, Hâfız Burhan'ın icrasıyla oldukça tutuldu ve sonrasında yetişen sanatçılar da eseri onun gibi icra etmeye çabaladılar. Bazı filmlerin müziğini hazırlayan Hâfız Burhan ayrıca birkaç şarkı bestelemiştir. Bunlar arasında uşşak makamındaki, “Hasta kalbimde açılmış ebedî bir yarasın” mısraı ile başlayan şarkısı ile nevâ makamında ve gazel tarzındaki “Yeni ninni”si (mihnet-i dünyâ) en bilinenleridir.
HAKKINDA: Ali Rıza Sağman / Meşhur Hâfız Sâmi Merhum (s. 112-113, 1947), Mehmet Nazmi Özalp / Türk Musikisi Tarihi (1986), Vural Sözer / Müzik ve Müzisyenler Ansiklopedisi (s. 384, 1964), Ana Britannica (c. 19, s. 275, 1987), Yılmaz Öztuna / Büyük Türk Musikisi Ansiklopedisi (c. 2, s. 299, 1990), Nuri Özcan / TDV İslam Ansiklopedisi (c. 15, s. 88-89, 1997), Ahmet Şahin Ak / Türk Musikisi Tarihi (2002), Vural Sözer / Müzik Ansiklopedik Sözlük (2005).
Fotoğraflar
Ses sanatçısı (D. 23 Mayıs 1897, İstanbul - Ö. 18 Nisan 1943, Ankara). Asıl adı Burhaneddin olup soyadı kanunundan sonra Sesyılmaz soyadını aldı. Bunun dışında Beşiktaşlı Burhan ve Müzikalı Burhan olarak da bilinir. Babası II. Abdülhamid'in muhafız alayından Tüfekçi Ahmed Bey, annesi Feride Hanım'dır. İlköğreniminin ardından girdiği Kocamustafapaşa Rüştiyesi'nden mezun oldu. Küçük yaşlarda sesinin güzelliğiyle dikkat çekti ve daha hıfzını tamamlamadan mukabele, mevlid, mersiye okumaya, zâkirlik ve müezzinlik yapmaya başladı. 1918 yılında hanende olarak Mızıka-i Hümayun’a alındı; ancak bir süre sonra kendi isteğiyle buradaki görevinden ayrıldı. Zamanla dinî ve din dışı musiki mahfillerinin aranan ismi oldu. Hâfız Burhan'ın doldurduğu plaklar halk arasında büyük ilgi gördü. İstanbul Radyosu'nun ilk kuruluşunda ve Dârütta'lîm-i Musiki kadrosunda yer aldı. Çoğu Atina'da olmak üzere yurt dışında konserler verdi. İstanbul'da çeşitli fasıl topluluklarında hanendelik yapmasının ardından bu faaliyetini kendi adına kurduğu zamanın meşhur hanendelerinden oluşan bir grupla devam ettirdi.
Hafız Burhan'ın dinî ve din dışı sahada okuduğu eserler Türk musikisi yakın tarihinin nadir icraları arasında yer alır. İlk musiki derslerini ağabeyinden almışsa da onun köklü bir musiki eğitimine sahip olduğu söylenemez. Mızıka-i Hümayun’da bulunduğu sırada Muallim İsmâil Hakkı Bey'den, ayrıca Zâti Arca ve Lem’i Atlı'dan faydalandı. Parlak, geniş ve tenor bir sese sahip olduğundan gerek minarede gerekse cami içerisinde okuduğu ezanlarla, Âyetü'l-kürsî ve büyük âminlerde müezzinliğin güzel örneklerini verdi. Gazel formunun son ustalarından olan Hâfiz Burhan ayrıca türkü, şarkı, ninni, kanto, tango, operet, marş türlerinde pek çok eseri plağa okudu.
Abdülhak Hâmid'in Târık adlı piyesinde yer alan “Her yer karanlık pür nûr o mevki” mısraı ile başlayan ve halk ara sında Makber adıyla anılan mersiyesi, Hâfız Burhan'ın icrasıyla oldukça tutuldu ve sonrasında yetişen sanatçılar da eseri onun gibi icra etmeye çabaladılar. Bazı filmlerin müziğini hazırlayan Hâfız Burhan ayrıca birkaç şarkı bestelemiştir. Bunlar arasında uşşak makamındaki, “Hasta kalbimde açılmış ebedî bir yarasın” mısraı ile başlayan şarkısı ile nevâ makamında ve gazel tarzındaki “Yeni ninni”si (mihnet-i dünyâ) en bilinenleridir.
HAKKINDA: Ali Rıza Sağman / Meşhur Hâfız Sâmi Merhum (s. 112-113, 1947), Mehmet Nazmi Özalp / Türk Musikisi Tarihi (1986), Vural Sözer / Müzik ve Müzisyenler Ansiklopedisi (s. 384, 1964), Ana Britannica (c. 19, s. 275, 1987), Yılmaz Öztuna / Büyük Türk Musikisi Ansiklopedisi (c. 2, s. 299, 1990), Nuri Özcan / TDV İslam Ansiklopedisi (c. 15, s. 88-89, 1997), Ahmet Şahin Ak / Türk Musikisi Tarihi (2002), Vural Sözer / Müzik Ansiklopedik Sözlük (2005).
