5. Yüzyıl Süryani aziz ve siyasetçilerinden. Farkin'de (Silvan / Diyarbakır) doğup büyümüş olan IV. ve V. Asır Süryani büyüklerinin en çok tanınmış olanıdır. Eserlerini Süryanice ve Yunanca yazan Mar Marutha, tıpta tanınmış bir hekim, dinde de derin bir bilgin olarak tanınmıştır. 383 yılında Antakya'ya giderek, oradan da Anadolu şehirlerini dolaşıp İstanbul'a varmış; bilgisi ve olgun kişiliği ile kendisini Bizans büyüklerine sevdirip saydırmıştır. Bu yüzden, İmparator Arkadyus ve Genç Teodosyus tarafından 399, 403 ve 408 yıllarında Sasanlı İran şehinşahı I. Yezdgerd'e elçi olarak gönderilmiştir.
Böylece diplomaside de görev almış olan Marutha, Sasanlı payitahtı Medayin (Ktezifon) mu'tezile Hıristiyanları ileri gelenlerinden I. İshak ile 410 yılında görüşmüş, onun aracılığı ile, eskiden II. Şapur'un ordusunun katlettiği Hıristiyan askerileri arasındaki "Kırklar" adlı Şehitlerin kemiklerini getirterek Farkin'e gömdürmüştür. Bu yüzden bu şehre Bizanslılar "Martiropolis" (Şehitler- şehri) adını vererek resmen kullanmışlardır. 421 yıllarında ölen Farkinli Marutha, Yunanca olan bazı Bizans kanunlarını Süryaniceye çevirmiş, kiliseye dair Süryanice eserler ve neşideler yazmıştır.
KAYNAK: Şevket Beysanoğlu / Diyarbakırlı Fikir ve Sanat Adamları (2. bas. 1996, c. 1, s. 1; Kit. Sür., s. 207), İhsan Işık / Diyarbakır Ansiklopedisi (2013).
