Dinçer Sümer
Şair ve yazar, oyuncu / yönetmen (D. 19 Mart 1938, İzmir – Ö. 9 Eylül 2019). İzmir Namık Kemal Lisesi (1947), Ankara Devlet Konservatuarı Tiyatro Bölümü (1961) mezunu. Öğrencilik yıllarından itibaren gazetecilik yapmaya başladı, tiyatrolarda çalıştı ve sinema filmlerinde de oynadı.
1953'ten sonra şiir, hikaye ve romanın yanı sıra, radyo oyunu yazmaya başladı. Tiyatro üzerine Polonya, Almanya ve Amerika Birleşik Devletleri'nde araştırmalar yaptı. Devlet Tiyatrosunda 1960 yılından itibaren oyuncu ve yönetmen olarak çalıştı. Süleyman Demirel’in Cumhurbaşkanlığı döneminde, Cumhurbaşkanlığı kültür-sanat danışmanlığı ile değişik dönemlerde Devlet Tiyatroları Edebi Kurulu'nda ve Tiyatro Yazarları Derneği yönetiminde bulundu. Anadolu Üniversitesi'nde dramaturgi dersi öğretim görevlisi olarak çalıştı. Süleyman Demirel'in döneminde Cumhurbaşkanlığı sanat danışmanlığı yaptı. görevinde bulundu.
İlk şiiri Varlık dergisinde çıkmıştı (1955). Şiirleri bu tarihi izleyen yıllarda ayrıca Yeditepe, Dost, Türk Dili vd. dergilerde yayımlandı. Radyo ve tiyatro oyunları, senaryoları yazdı. Oyunları Devlet Tiyatrolarında oynandı.
İlk olarak 1976 yılında sahnelenen Dinçer Sümer'in yazdığı "Eski Fotoğraflar" adlı tiyatro oyununu 1998 yılında Sinemaya aktararak Necef Uğurlu ve Jülide Övür'ün yönetmenliğini yaptıkları filmde, Ahmet Uğurlu ve Bennu Yıldırımlar başrollerinde oynadı.
‘Eski Fotoğraflar’ı ilk izlediğinde 20 yaşında olan Ahmet Uğurlu, bu rolü oynama hayalini 26 yıl sonra 46 yaşında gerçekleştirdiğini söyleyerek heyecanını farklı bir bakış açısıyla ifade etmişti. Sıradan insanların trajedilerinin anlatıldığı filmde, zıt dünyaların altını çizmek istediklerini belirten Necef Uğurlu, filmin temasını, ‘‘Her iyinin bir kötü yanı, her kötünün de bir iyi yanı vardır. Her insanın bir masum hikayesi vardır. İnsanların hayatları yanlış kişilerle kesişebilir’’ sözleriyle anlatmıştı.
Dinçer Sümer, 9 Eylül 2019 günü vefat etti.
Ödülleri:
TRT 1970 Sanat Ödülleri yarışmasında Küpe Çiçeğinin Ölümü adlı radyo oyunu, Gecenin Bir Yerinde adlı TV oyunu ve Serçe hikâyesiyle üç başarı ödülü kazandı. Eski Fotoğraflar oyunu ile de Türk Dil Kurumu 1977 Oyun Ödülünü, Meddah Amca adlı çocuk oyunuyla TBMM Kültür Sanat Kurulunun üçüncülük ödülünü aldı.
Dinçer Sümer'e 1998 yılında Kültür Bakanlığı tarafından Devlet Sanatçısı unvanı verildi.
Türk-Yunan dostluğunu işleyen "Sandalım Kıyıya Bağlı" adlı kitabı ile Abdi İpekçi Barış ve Dostluk Ödülünü kazandı.
ESERLERİ:
Şiir:Günebakan (1955), Denize Çıkan Cadde (1957), Küçük Kızın Adı Ayşe (1965), Sandalım Kıyıda Bağlı ya da Ayyuklalı Alekos ile Namazgâhlı Şükrü Bey Destanı (1983).
Roman: Bozuk Bir Şey (1976), Bir Düş müydü O İzmir (1992).
Öykü:Aklımda Kalan Masallar (1983), Memuroğlumemur (1994).
Oyun: Kâtip Çıkmazı (1970, Devlet Tiyatrosu ve İstanbul Şehir Tiyatrosunda oyn., 1971, 72), Bu Topraklar İçin (1976), Üç Derste Aşk (Ankara Meydan Sahnesi’nde oyn., 1971), Altın Kalpli Kız (çocuk oyunu, Devlet Tiyatrosunda oyn., 1968), Eski Fotoğraflar (Devlet Tiyatrosunda oyn., 1976, bas., 1978), Karacaoğlan (oyn., 1984), Aşk Dediğin Nedir ki? (oyn., 1984), Meddah Amca (oyn., 1986), Toplu Oyunları I (1994), Toplu Oyunları II (1997).
Rol Aldığı Bazı Tiyatro Oyunları:
Sandalım Kıyıya Bağlı / Yazar - 2017
Osmancık / Uyarlayan - 2017
Eski Fotoğraflar / Yazar - 2012
Eski Fotoğraflar / Yazar - 1998
Gül Satardı Melek Hanım / Yönetmen / Yazar - 1991
Gül Satardı Melek Hanım / Yazar - 1985
Sokrates'in Savunması / Yönetmen Yardımcısı - 1968
Buzlar Çözülmeden / Ekrem Yüzbaşı - 1964
Yaşlı Hanımın Ziyareti / Alfred ll'in oğlu - 1964
Ağaçlar Ayakta Ölür / Hırsızların Hırsızı - 1962
Senaryosunu Yazdığı Sinema Filmi:
Eski Fotoğraflar (1998)
Rol Aldığı Sinema Filmleri:
Cumhuriyet (Rauf Orbay, 1998)
İstanbul'un Kızları (Muammer, 1964)
Ana Gibi Yar Olmaz (1958)
Çileli Bülbül (1957)
Gelinin Muradı (Otelde Komi, 1957)
Rol Aldığı Diziler:
Kurtuluş (Albay Behiç Bey, 1996)
Bağdat Hatun (1981)
KAYNAKÇA: TDE Ansiklopedisi (c. 8, 1976-98), Atilla Özkırımlı / Türk Edebiyatı Ansiklopedisi (1982), Seyit Kemal Karaalioğlu / Resimli Türk Edebiyatçılar Sözlüğü (1982), Behçet Necatigil / Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü (18. bas. 1999), Şükran Kurdakul / Şairler ve Yazarlar Sözlüğü (gen. 6. bas. 1999), TBE Ansiklopedisi (2001), İhsan Işık / Türkiye Yazarlar Ansiklopedisi (2001, 2004) – Encyclopedia of Turkish Authors (2005) - Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2006, gen. 2. bas. 2007), Dinçer Sümer (sinematurk.com, 09.09.2019), Dinçer Sümer (tiyatrolar.com.tr, 09.09.2019), Dinçer Sümer hayatını kaybetti (sabah.com.tr, 09.09.2019).
