Celal Sılay
Şair ve yazar (D. 1914, Bursa - Ö. 7 Eylül 1974, İstanbul). Tam adı Mehmet Celal Sılay. Mehmet Celâl ve M. Celâl Sılây imzalarını, Ahmed Selâmi Sel takma adını kullandı. Bursa Işıklar Askerî Lisesi orta bölümünü bitirdikten (1929) sonra İstanbul ‘da Hayriye ve İstiklâl liselerine devam etti ve İstanbul İstiklâl Lisesinden mezun oldu (1934). Bir süre İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümüne devam ettiyse de bitirmedi. Gazeteciliğe başlayarak Vatan (1940-44), Tasvir-i Efkâr (1944-45), Her Hafta, Ticaret Postası (1951) gibi gazetelerde çalıştı. Bunlardan başka Yeni Gazete (1957) ve Hergün’de (1959) Ahmet Selami takma adıyla fıkra yazarlığı, Yeni Memleket gazetesinde yazı işleri müdürlüğü (1952-55) yaptı. Bir süre Fransa’da yaşadı (1949-50). Bir kalp krizi sonucunda öldü ve Zincirlikuyu Mezarlığında toprağa verildi.
Belli bir akıma bağlanmadığı, bir topluluğa katılmadığı için olsa gerek, şiiri üzerinde gerektiği ölçüde değerlendirme yapılmadı. Halbuki Celal Sılay, döneminde özgün bir şiir geliştiren önemli şairler arasında yer almıştı. Şiirleri İnkılâpçı Gençlik, Yücel, İşte, Doğu ve Batı, Esi, Yeni İnsan dergilerinde yayımlandı. İşte (1944, 4 sayı), Esi (1956-57, 15 sayı) dergilerini yönetmiş, kendisi de Doğu ve Batı (1954-66, 28 sayı), Yeni İnsan (1963-71, 195 sayı) dergilerini çıkarmıştı. Şiirlerinde düşünce yanı ağır basar. Behçet Necatigil, Sılay için “Son on yılında şiirini tek başına ayakta tutma çabası da bir karakter belirtisidir.” dedi. Edebiyatçılar Birliği üyesiydi.
“Celâl Sılay gerçek ötesine gitmeden, gerçeğin içinde bir başka gerçek arayan, her gün göre göre görmez olduğumuz, alışa alışa bilincimizden öte kalan nesneleri, yeniden ve ilk görenin hayretiyle göstermek isteyen bir ozan.” (Vedat Günyol)
“Şiire, heceyle başlamış ve bu yolda çok şiir yazmış olan Celâl Sılay, sonradan bütün yeni akımlara katılmıştır. Başlangıçtan beri felsefî şiire yatkın görünen Sılay’ın düşünceleri gittikçe olgunlaşmıştır. Kâinatta, toplumda, hayatta ve kadında tezatlar (çelişmeler) yakalayarak bunları nükteli mısralar hâlinde yazmayı sevmiştir. Çok şiirinde, üst düzeyde ve düşünceye dayalı nükteler (espri) bulunan Sılay şiirinde felsefî ürperişler bulunan nadir şairlerimizdendir.” (Ahmet Kabaklı)
ESERLERİ:
ŞİİR: Çöl Yolcuları (1932), Dört Kapı (1933), Lacivert Işıklar (1934), Edebî Renkler (1936), Mısralar (1937), Hüsran Filizleri (1937), Merhamet Şiirleri (1943), Acaba (1945), Sonra? (1946), Boşlukta Duran Taş (1949), Zaman ile Yarış (1956), Adamca (1959), Doğa (1965), Aşk Dialektiği (1967), Şimdi Geldin - Şimdi Gittin (1968), Küpe Destanı (1968), İlişki Deyimleri (1969), Karşın (1971), Hüsran Filizleri (bütün şiirleri, 2001).
DENEME: Değinmeler (1966), Kişi Birey (1967), Yorum (1968), Söz-Eylem (1969), Üçüncü Dönem (1971).
ÖYKÜ: Zorunlu Somut (1969).
KAYNAKÇA: TDE Ansiklopedisi (c. 8, 1976-98), Atilla Özkırımlı / Türk Edebiyatı Ansiklopedisi (1982), Seyit Kemal Karaalioğlu / Resimli Türk Edebiyatçılar Sözlüğü (1982), Yurt Ansiklopedisi (c. I, 1982), Mehmet Behçet Yazar / Edebiyatçılar Alemi - Edebiyatımızın Unutulan Simaları (yay. haz. Mustafa Everdi, 1999), Behçet Necatigil / Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü (18. bas. 1999), Şükran Kurdakul / Şairler ve Yazarlar Sözlüğü (gen. 6. bas. 1999), İhsan Işık / Yazarlar Sözlüğü (1990, 1998) - Türkiye Yazarlar Ansiklopedisi (2001, 2004) – Encyclopedia of Turkish Authors (2005) - Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2006, gen. 2. bas. 2007), Mehmet Nuri Yardım / Edebiyatımızın Güleryüzü (2002)-Yazar Olacak Çocuklar (2004), İhsan Işık / Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2. bas., 2009).
Fotoğraflar
Şair ve yazar (D. 1914, Bursa - Ö. 7 Eylül 1974, İstanbul). Tam adı Mehmet Celal Sılay. Mehmet Celâl ve M. Celâl Sılây imzalarını, Ahmed Selâmi Sel takma adını kullandı. Bursa Işıklar Askerî Lisesi orta bölümünü bitirdikten (1929) sonra İstanbul ‘da Hayriye ve İstiklâl liselerine devam etti ve İstanbul İstiklâl Lisesinden mezun oldu (1934). Bir süre İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümüne devam ettiyse de bitirmedi. Gazeteciliğe başlayarak Vatan (1940-44), Tasvir-i Efkâr (1944-45), Her Hafta, Ticaret Postası (1951) gibi gazetelerde çalıştı. Bunlardan başka Yeni Gazete (1957) ve Hergün’de (1959) Ahmet Selami takma adıyla fıkra yazarlığı, Yeni Memleket gazetesinde yazı işleri müdürlüğü (1952-55) yaptı. Bir süre Fransa’da yaşadı (1949-50). Bir kalp krizi sonucunda öldü ve Zincirlikuyu Mezarlığında toprağa verildi.
Belli bir akıma bağlanmadığı, bir topluluğa katılmadığı için olsa gerek, şiiri üzerinde gerektiği ölçüde değerlendirme yapılmadı. Halbuki Celal Sılay, döneminde özgün bir şiir geliştiren önemli şairler arasında yer almıştı. Şiirleri İnkılâpçı Gençlik, Yücel, İşte, Doğu ve Batı, Esi, Yeni İnsan dergilerinde yayımlandı. İşte (1944, 4 sayı), Esi (1956-57, 15 sayı) dergilerini yönetmiş, kendisi de Doğu ve Batı (1954-66, 28 sayı), Yeni İnsan (1963-71, 195 sayı) dergilerini çıkarmıştı. Şiirlerinde düşünce yanı ağır basar. Behçet Necatigil, Sılay için “Son on yılında şiirini tek başına ayakta tutma çabası da bir karakter belirtisidir.” dedi. Edebiyatçılar Birliği üyesiydi.
“Celâl Sılay gerçek ötesine gitmeden, gerçeğin içinde bir başka gerçek arayan, her gün göre göre görmez olduğumuz, alışa alışa bilincimizden öte kalan nesneleri, yeniden ve ilk görenin hayretiyle göstermek isteyen bir ozan.” (Vedat Günyol)
“Şiire, heceyle başlamış ve bu yolda çok şiir yazmış olan Celâl Sılay, sonradan bütün yeni akımlara katılmıştır. Başlangıçtan beri felsefî şiire yatkın görünen Sılay’ın düşünceleri gittikçe olgunlaşmıştır. Kâinatta, toplumda, hayatta ve kadında tezatlar (çelişmeler) yakalayarak bunları nükteli mısralar hâlinde yazmayı sevmiştir. Çok şiirinde, üst düzeyde ve düşünceye dayalı nükteler (espri) bulunan Sılay şiirinde felsefî ürperişler bulunan nadir şairlerimizdendir.” (Ahmet Kabaklı)
ESERLERİ:
ŞİİR: Çöl Yolcuları (1932), Dört Kapı (1933), Lacivert Işıklar (1934), Edebî Renkler (1936), Mısralar (1937), Hüsran Filizleri (1937), Merhamet Şiirleri (1943), Acaba (1945), Sonra? (1946), Boşlukta Duran Taş (1949), Zaman ile Yarış (1956), Adamca (1959), Doğa (1965), Aşk Dialektiği (1967), Şimdi Geldin - Şimdi Gittin (1968), Küpe Destanı (1968), İlişki Deyimleri (1969), Karşın (1971), Hüsran Filizleri (bütün şiirleri, 2001).
DENEME: Değinmeler (1966), Kişi Birey (1967), Yorum (1968), Söz-Eylem (1969), Üçüncü Dönem (1971).
ÖYKÜ: Zorunlu Somut (1969).
KAYNAKÇA: TDE Ansiklopedisi (c. 8, 1976-98), Atilla Özkırımlı / Türk Edebiyatı Ansiklopedisi (1982), Seyit Kemal Karaalioğlu / Resimli Türk Edebiyatçılar Sözlüğü (1982), Yurt Ansiklopedisi (c. I, 1982), Mehmet Behçet Yazar / Edebiyatçılar Alemi - Edebiyatımızın Unutulan Simaları (yay. haz. Mustafa Everdi, 1999), Behçet Necatigil / Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü (18. bas. 1999), Şükran Kurdakul / Şairler ve Yazarlar Sözlüğü (gen. 6. bas. 1999), İhsan Işık / Yazarlar Sözlüğü (1990, 1998) - Türkiye Yazarlar Ansiklopedisi (2001, 2004) – Encyclopedia of Turkish Authors (2005) - Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2006, gen. 2. bas. 2007), Mehmet Nuri Yardım / Edebiyatımızın Güleryüzü (2002)-Yazar Olacak Çocuklar (2004), İhsan Işık / Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2. bas., 2009).
