Bahaeddin Özkişi

Hikâye ve roman yazarı (D. 19 Haziran 1928, Fatih / İstanbul [nüfusta Manisa] - Ö. 10 Kasım 1975, İstanbul). Tam adı Mehmet Bahattin Özkişi’dir. Babası Fatih dersiâmlarından (camilerde ders vermeye yetkili kişi) Ömer Lütfi Efendi, dedesi Demirci (Manisa) ilçesinin ünlü Nakşi şeyhlerinden Hacı Halit Efendi ve onun da babası Ömer Efendi’dir. Ömer Efendi, Bağdat’tan büyük mutasavvıf Mevlâna Halid’e bağlı idi. İlk eğitimini babasından aldı, özellikle gördüğü tasavvuf terbiyesi, kişiliği üzerinde önemli etkiler bıraktı. İstanbul’da 20. Yıl İlkokulu (1939), Karagümrük Ortaoukulu (Ahmet Rasim Ortaokulu, 1942) ve Sultanahmet Sanat Enstitüsünü (1946) bitirdi. Almanya’da Elektrik Ark Kaynak Öğretmen Okulunu da bitirdikten sonra kaynak öğretmenliği konusunda ihtisas yaptı. Devlet Havayolları’nda oto makinisti (1951-55) olarak çalıştı. 1956’dan itibaren İstanbul Teknik Üniversitesi Makine Fakültesi Teknoloji Kürsüsünde kaynak öğretmeni olarak çalıştı. 

Almaya’dan dönüşünde Süheyl Ünver’den tezhip (süsleme) dersleri aldı. Cam üzerine tezhip çalışmaları yaptı. Yağlı boya resimle de ilgilenerek tablolar çalıştı. Bir yandan da eski İstanbul evlerinin maketlerini üç boyutlu ve dört cepheli olarak yaptı. Aksesuarlarına en ince ayrıntılarına kadar dikkat etti. Bu maketlerde yıkılan evlerin ahşap malzemelerini kullandı. Evleri kendi belirlediği zamandaki görüntüleri ile yansıttı.

Öğrencilik yıllarında, okul atölyesinde bir patlama sonucunda ölen ve yaralananlar, onu bir roman denemesine yöneltti. Bu yıllarda önce küçük hikâyeler yazmaya başladı. Gözlemlediği değişik tipler, olaylar, gemi sintinelerindeki (ambar altı) zehirli havada ekmek parası kazanan küçük çıraklar, dış mahalle sakinlerinin ahlâk anlayışı, onların maceraları ve kişilikleri onda derin etkiler bıraktı.

Ahmet Hamdi Tanpınar’ın teşvikleriyle yazmaya başlayan ve Akbaba dergisinde mizah öyküleri de yayımlayan (1960-65) Bahaeddin Özkişi, Köse Kadı ve Sokakta adlı romanlarıyla tanındı. Açık, yalın ve samimi bir dille kaleme aldığı tarihî romanlarının yanı sıra düşünce ve duygu yönü ağır basan öyküleriyle de dikkat çekti. 1969’da evlendikten sonra eşinin teşvikiyle yazmaya devam etti. Eşi onun söylediklerini el yazısıyla yazdı, ona cesaret verdi, dikkatli bir okuyucu olarak yapıcı eleştirileriyle ona yardımcı olmaya çalıştı. Bu ortak çalışmaları ölümünden iki gece öncesine kadar sürdü.

Bahaeddin Özkişi, Sokakta adlı kitabıyla 1975 Peyami Safa Roman Yarışmasında birincilik ödülü kazandı. Vefat ettiği gün okuruyla buluşan Göç Zamanı adlı eseriyle Türkiye Millî Kültür Vakfının başarı ödülüne lâyık görüldü. Bu ödülü eşi aldı. Yazmaya başladığı ve Ahiliği konu alan eserini tamamlamaya ömrü yetmedi. Edirnekapı’daki Sakızağa Şehitliğinde toprağa verildi.

ESERLERİ:

HİKÂYE: Bir Çınar Vardı (1959), Göç Zamanı (1975).

ROMAN: Köse Kadı (1974), Uçtaki Adam (1975), Sokakta (1975).

KAYNAK: TDE Ansiklopedisi (c. 7, 1976-98), Türkiye (10.10.1998), Mehmet Nuri Yardım / Romancılar Konuşuyor (2000; Romanımızın Ermiş Adamı: Bahaeddin Özkişi, s. 109-112), TBE Ansiklopedisi (c. 2, 2001), İhsan Işık / Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2. bas., 2009).