Halk ozanı. 1943 yılında Çorum’un Sarimbey köyünde doğdu. Şiirleri ve kitaplarında "Boranî", "Âşık Boranî" mahlaslarını da kullandı. Akrabalarından Âşık Deli Boran ile kardeş dedelerin torunlarıdır. İlkokulu köyünde okuyan Borani, çok istekli ve istidatlı olduğu halde, köyünde ortaokul olmadığı için tahsiline devam edemedi. Memleketinde çiftçilik yaparak geçimini sağladı. Aşık geleneğinin deyiş, koşma, nefes zenginliğini hem ailesinde hem de çevresinde buldu. Ne yazık ki çevresinde sevilip benimsenen bu geleneğin yaşayan bir temsilcisi bulunmuyordu. Baba soyundan ünlü ozan Deli Boran’ı usta edindi ve kendine Boranî mahlasını seçti.
“Ozan çağından sorumludur" diyen Borani, özgürlük ve demokrasi yanlılarına, gücünün ve aklının yettiği yere kadar daima destek oldu. Çorum’da yayımlanan gazeteler aracılığıyla halkına seslenen Borani, haksızlığın ve özellikle de cehaletin üstüne gidiyor. Yayınlanmış beş kitabi bulunan Borani'nin kitap olmayı bekleyen yüzlerce şiiri vardır. Bir kız iki oğlu, altı torunu olan Ozan halen Sarimbey'de yaşamakta ve çiftçilik yapmaktadır. O hem hayvanlarını sağıyor, hem de beynini. Gönlü ise bir ulu kaynaktan beslenen muhabbet pınarı. Şiir kitaplarının yanı sıra, 1970 yılında İkizler Plak'tan "Alaman Kızları" adlı plağı çıkmıştır. Plaktaki parçaların sözleri ve müzikleri tümüyle kendisi tarafından icra edilmiştir. Hakkında Hitit Üniversitesinde, İbrahim Gümüş tarafından lisans tezi çalışması yapılmıştır.
"Kendi kendini yetiştirmiş âşıklarımızdandır. Borani, çok okuyan bir ozandır. Evinde geniş bir kütüphanesi olup, tarihî, dinî, millî ve ilmî eserlerle doludur. Bir çiftçi çocuğu olan Boran'nin ilham kaynağı, sadece Deli Boran değildir. Hayatlarını okuduğu pek çok şair ve ozandan beslenmiş, cem meclislerinden de feyiz almıştır. Mealinden ve Arapçasından, Kur'an-ı Kerim'i birkaç kere hatmetmiş ve kendi kendine hem şer'î, hem tasavvufî ilimleri tahsil etmiştir. Yetiştiği ortam itibariyle bilgilerini aldığı Alevi- Bektaşi kültürü ve geleneği ile yetinmemiş; her mezhep, meslek ve memleketten can dostlar edinmiştir.
O, içinden gelerek, bilerek, meselenin şuurunda olarak; "Yaradılanı hoş gör Yaratandan ötürü" diyen ve herkesi kayıtsız şartsız insan olma noktasında kardeş kabul eden geniş bir gönle sahiptir.
Onun şiir tarzi için, belli bir şairin etkisinde kalmıştır demek pek mümkün değildir. Bir yönüyle Karacaoğlan'dır; bir yönüyle Yunus Emre. Bir deyişiyle Aşık Veysel'dir; bir deyişi ile Aşık Mahsuni. Çünkü "Ozan, çağından sorumludur" diyen Borani, bütün şiirlerinde çağın sıkıntılarını ve halkın dertlerini dile getirir.
Kadına ve kadın haklarına o kadar değer verir ki, "Fadime'ye Mektuplar" kitabı, muhteva olarak tamamen kadına ait şiirlerden ibaret olup, "Töre cinayetlerine kurban giden Bozkır'ın Fadimeleri'ne ithaf edilmiştir.
"Aşk sevenin sevdiğinde yok olmasıdır" diyen Çorumlu âşık Borani, şiirlerinde, sanki bir kâmil mürşitten ders almış, el almış gibidir. Onun bir tek düşmanı vardır, cehalet. Helal lokmayı ve alın terini kutsal sayan Borani, hayatında hiç piyango bileti almamıştır. Borani'nin hayat felsefesinin temelini, çalışıp kazanmak, kazandığımı yemek, herkesi ayırımsız sevmek bunları şiir olarak satırla dökmektir." (Selahattin Aydemir)
ESERLERİ:
ŞİİR: Elinde Gül Olsun Dilinde Türkü (2000), Âdeme Yolculuk (2004, Edirne), Fadime'ye Mektuplar (2005, Çorum), Adem'in Aynası (2006).
ARAŞTIRMA-İNCELEME: Çorumlu Efsane Ozan Deli Boran (2004).
KAYNAK: Selahattin Aydemir / Kadını ve İnsanı Baş tacı Eden Ozan (Çorum Haber, 7 Mart 2013), Kendisinden alınan bilgiler, bilgi formu (2014), İbrahim Gümüş /Aşık Borani'nin Hayatı ve Şiirleri (Lisans tezi çalışması), İhsan Işık / Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (C. 12, 2018).
Fotoğraflar
Halk ozanı. 1943 yılında Çorum’un Sarimbey köyünde doğdu. Şiirleri ve kitaplarında "Boranî", "Âşık Boranî" mahlaslarını da kullandı. Akrabalarından Âşık Deli Boran ile kardeş dedelerin torunlarıdır. İlkokulu köyünde okuyan Borani, çok istekli ve istidatlı olduğu halde, köyünde ortaokul olmadığı için tahsiline devam edemedi. Memleketinde çiftçilik yaparak geçimini sağladı. Aşık geleneğinin deyiş, koşma, nefes zenginliğini hem ailesinde hem de çevresinde buldu. Ne yazık ki çevresinde sevilip benimsenen bu geleneğin yaşayan bir temsilcisi bulunmuyordu. Baba soyundan ünlü ozan Deli Boran’ı usta edindi ve kendine Boranî mahlasını seçti.
“Ozan çağından sorumludur" diyen Borani, özgürlük ve demokrasi yanlılarına, gücünün ve aklının yettiği yere kadar daima destek oldu. Çorum’da yayımlanan gazeteler aracılığıyla halkına seslenen Borani, haksızlığın ve özellikle de cehaletin üstüne gidiyor. Yayınlanmış beş kitabi bulunan Borani'nin kitap olmayı bekleyen yüzlerce şiiri vardır. Bir kız iki oğlu, altı torunu olan Ozan halen Sarimbey'de yaşamakta ve çiftçilik yapmaktadır. O hem hayvanlarını sağıyor, hem de beynini. Gönlü ise bir ulu kaynaktan beslenen muhabbet pınarı. Şiir kitaplarının yanı sıra, 1970 yılında İkizler Plak'tan "Alaman Kızları" adlı plağı çıkmıştır. Plaktaki parçaların sözleri ve müzikleri tümüyle kendisi tarafından icra edilmiştir. Hakkında Hitit Üniversitesinde, İbrahim Gümüş tarafından lisans tezi çalışması yapılmıştır.
"Kendi kendini yetiştirmiş âşıklarımızdandır. Borani, çok okuyan bir ozandır. Evinde geniş bir kütüphanesi olup, tarihî, dinî, millî ve ilmî eserlerle doludur. Bir çiftçi çocuğu olan Boran'nin ilham kaynağı, sadece Deli Boran değildir. Hayatlarını okuduğu pek çok şair ve ozandan beslenmiş, cem meclislerinden de feyiz almıştır. Mealinden ve Arapçasından, Kur'an-ı Kerim'i birkaç kere hatmetmiş ve kendi kendine hem şer'î, hem tasavvufî ilimleri tahsil etmiştir. Yetiştiği ortam itibariyle bilgilerini aldığı Alevi- Bektaşi kültürü ve geleneği ile yetinmemiş; her mezhep, meslek ve memleketten can dostlar edinmiştir.
O, içinden gelerek, bilerek, meselenin şuurunda olarak; "Yaradılanı hoş gör Yaratandan ötürü" diyen ve herkesi kayıtsız şartsız insan olma noktasında kardeş kabul eden geniş bir gönle sahiptir.
Onun şiir tarzi için, belli bir şairin etkisinde kalmıştır demek pek mümkün değildir. Bir yönüyle Karacaoğlan'dır; bir yönüyle Yunus Emre. Bir deyişiyle Aşık Veysel'dir; bir deyişi ile Aşık Mahsuni. Çünkü "Ozan, çağından sorumludur" diyen Borani, bütün şiirlerinde çağın sıkıntılarını ve halkın dertlerini dile getirir.
Kadına ve kadın haklarına o kadar değer verir ki, "Fadime'ye Mektuplar" kitabı, muhteva olarak tamamen kadına ait şiirlerden ibaret olup, "Töre cinayetlerine kurban giden Bozkır'ın Fadimeleri'ne ithaf edilmiştir.
"Aşk sevenin sevdiğinde yok olmasıdır" diyen Çorumlu âşık Borani, şiirlerinde, sanki bir kâmil mürşitten ders almış, el almış gibidir. Onun bir tek düşmanı vardır, cehalet. Helal lokmayı ve alın terini kutsal sayan Borani, hayatında hiç piyango bileti almamıştır. Borani'nin hayat felsefesinin temelini, çalışıp kazanmak, kazandığımı yemek, herkesi ayırımsız sevmek bunları şiir olarak satırla dökmektir." (Selahattin Aydemir)
ESERLERİ:
ŞİİR: Elinde Gül Olsun Dilinde Türkü (2000), Âdeme Yolculuk (2004, Edirne), Fadime'ye Mektuplar (2005, Çorum), Adem'in Aynası (2006).
ARAŞTIRMA-İNCELEME: Çorumlu Efsane Ozan Deli Boran (2004).
KAYNAK: Selahattin Aydemir / Kadını ve İnsanı Baş tacı Eden Ozan (Çorum Haber, 7 Mart 2013), Kendisinden alınan bilgiler, bilgi formu (2014), İbrahim Gümüş /Aşık Borani'nin Hayatı ve Şiirleri (Lisans tezi çalışması), İhsan Işık / Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (C. 12, 2018).
