Vehbi Koç
Sanayici ve iş adamı, anı yazarı (D. 20 Temmuz 1901, Ankara - Ö. 25 Şubat 1996, İstanbul). Koçzade Hacı Mustafa Efendi ile Kütükçüzadelerden Fatma Hanımın ilk çocuğudur. Dedesi Koçzade Hacı Mehmet Efendi de döneminin tanınmış işadamlarından biriydi. Mahalle Mektebi’nin ardından Taş Mektep de denilen Ankara İdadisi’nde okudu. Çalışma hayatına on yedi yaşında iken bir bakkal dükkânı işleterek başladı. Bir süre de yapı malzemeleri satarak, 1937 yılında Vehbi Koç ve Ortakları Kolektif Şirketi'ni kurup bir süre inşaat müteahhitliği yaptı. Bu dönemde Ankara Hastanesi ve Elazığ-Van demiryolu inşaatlarını tamamladı, otomobil ticareti yaptı.
1938’de ilk anonim şirketini kurup, Koç şirketlerini Koç Holding A.Ş. çatısı altında topladı. Koç Holding, Türkiye'nin ilk Holdingi unvanına sahip oldu. 1940'lardan itibaren ardı ardına gelen endüstriyel girişimler, uluslararası ortaklıklar ve faaliyet alanındaki genişlemeler Koç Holding A.Ş.'nin temelini oluşturdu.
1948 yılında Türk sanayiindeki ilk kuruluşunu General Elektrik T.A.O. ile gerçekleştirdi. Türkiye’nin ilk dış ticaret şirketi Ram Dış Ticaret’i, Koç Yatırım ve Pazarlama A.Ş.’ni kurarak, Migros ve Arçelik firmalarını satın aldı. Ford otomobillerinin Türkiye'de üretimini gerçekleştirdi. 1984 yılında yönetimi oğlu Rahmi Koç’a devretmiş ve ölene kadar Koç Holding Şeref Başkanı sıfatıyla çalışmalarını sürdürmüştü.
Yaşam ve iş tecrübesini Hayat Hikâyem ve Hatıralarım (1973) ile Görüşlerim Öğütlerim (1987) adlı iki kitabında anlatan Vehbi Koç’un hayat tecrübesi aktardığı anıları sonraki yıllarda Vehbi Koç Vakfı tarafından yeni derlemelerle yeniden basıldı.
Vehbi Koç, TEMA’nın bir numaralı üyesi olup, sosyal hizmete, hayır ve vakıf işlerine önem verdi. 1946'da Ankara Üniversitesi Vehbi Koç Öğrenci Yurdu. 1963'te Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Vehbi Koç Göz Bankası, 1968'de ODTÜ. Vehbi Koç Öğrenci Yurdu, 1964'te İÜ Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kardiyoloji Enstitüsü, 1972'de Türk Eğitim Vakfı gibi tesislerin kurulmasını sağladı. Bu gibi kuruluşlarla eğitim ve sağlık alanında yararlı hizmetlerde bulundu. Birçok ödülün sahibiydi.
Kitapları:
Hayat Hikâyem ve Hatıralarım (1973) ile Görüşlerim Öğütlerim (1987), Vehbi Koç Anlatıyor-Bir Derleme (2018).
Vehbi Koç Hakkında Bir Anı: “Vehbi Koç'un Evinde Teravih”
Bir gün camiye gelen bir zat beni Tepebaşı'nda bir derneğe iftara davet etti. Gittim, masanın başına oturdum iftardan önce biraz Kur'an okudum. İftar ettik. Sonra bir çay faslı olunca, dikkatimi çeken birini sordum: Tanımıyor musun, o Vehbi Koç dedi.
Birkaç gün sonra Divan Oteli'ne iftara davet etti beni Vehbi Bey. Okuyuşumu beğenmiş. Gittim, ben yine Kur'an okudum, iftar ettik, kahvelerimizi içtik. Sonra Vehbi Bey bana dönüp, “Hafızım, teravih namazını bizde kılalım" dedi. Eve giderken arabaya biri daha bindi. “Lan Gooç, ne düşünüyong, bining yarısı beş yüz, o da bizde yoh" dedi.
Ben de merak ettim tabii, bu kadar rahat konuşuyor falan. Eve gidince birine sordum. Meğer o, Hacı Ömer Sabancı'ymış. Şişli'deki evinde teravihi kıldık beraber. Ara ara görüşüp sohbet ederdik Vehbi Bey'le. Allah rahmet eylesin.” (Prof. Dr. Mehmet Ali Sarı)
KAYNAKÇA: Kırk Yıl Kitabı (2009), İhsan Işık / Encyclopedia of Turkey’s Famous People (2013), Tarihi değiştiren kişilerin gençlik halleri (haberturk.com, 31 Ekim 2014), Günümüz müezzinleri şov yapıyor (yenisafak.com.tr, 26.06.2016), "Vehbi Koç Anlatıyor-Bir Derleme" kitabı yayımlandı (cnnturk.com, 17 Eyl 2018), İhsan Işık / Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (Cilt 12, 2019).
Sanayici ve iş adamı, anı yazarı (D. 20 Temmuz 1901, Ankara - Ö. 25 Şubat 1996, İstanbul). Koçzade Hacı Mustafa Efendi ile Kütükçüzadelerden Fatma Hanımın ilk çocuğudur. Dedesi Koçzade Hacı Mehmet Efendi de döneminin tanınmış işadamlarından biriydi. Mahalle Mektebi’nin ardından Taş Mektep de denilen Ankara İdadisi’nde okudu. Çalışma hayatına on yedi yaşında iken bir bakkal dükkânı işleterek başladı. Bir süre de yapı malzemeleri satarak, 1937 yılında Vehbi Koç ve Ortakları Kolektif Şirketi'ni kurup bir süre inşaat müteahhitliği yaptı. Bu dönemde Ankara Hastanesi ve Elazığ-Van demiryolu inşaatlarını tamamladı, otomobil ticareti yaptı.
1938’de ilk anonim şirketini kurup, Koç şirketlerini Koç Holding A.Ş. çatısı altında topladı. Koç Holding, Türkiye'nin ilk Holdingi unvanına sahip oldu. 1940'lardan itibaren ardı ardına gelen endüstriyel girişimler, uluslararası ortaklıklar ve faaliyet alanındaki genişlemeler Koç Holding A.Ş.'nin temelini oluşturdu.
1948 yılında Türk sanayiindeki ilk kuruluşunu General Elektrik T.A.O. ile gerçekleştirdi. Türkiye’nin ilk dış ticaret şirketi Ram Dış Ticaret’i, Koç Yatırım ve Pazarlama A.Ş.’ni kurarak, Migros ve Arçelik firmalarını satın aldı. Ford otomobillerinin Türkiye'de üretimini gerçekleştirdi. 1984 yılında yönetimi oğlu Rahmi Koç’a devretmiş ve ölene kadar Koç Holding Şeref Başkanı sıfatıyla çalışmalarını sürdürmüştü.
Yaşam ve iş tecrübesini Hayat Hikâyem ve Hatıralarım (1973) ile Görüşlerim Öğütlerim (1987) adlı iki kitabında anlatan Vehbi Koç’un hayat tecrübesi aktardığı anıları sonraki yıllarda Vehbi Koç Vakfı tarafından yeni derlemelerle yeniden basıldı.
Vehbi Koç, TEMA’nın bir numaralı üyesi olup, sosyal hizmete, hayır ve vakıf işlerine önem verdi. 1946'da Ankara Üniversitesi Vehbi Koç Öğrenci Yurdu. 1963'te Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Vehbi Koç Göz Bankası, 1968'de ODTÜ. Vehbi Koç Öğrenci Yurdu, 1964'te İÜ Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kardiyoloji Enstitüsü, 1972'de Türk Eğitim Vakfı gibi tesislerin kurulmasını sağladı. Bu gibi kuruluşlarla eğitim ve sağlık alanında yararlı hizmetlerde bulundu. Birçok ödülün sahibiydi.
Kitapları:
Hayat Hikâyem ve Hatıralarım (1973) ile Görüşlerim Öğütlerim (1987), Vehbi Koç Anlatıyor-Bir Derleme (2018).
Vehbi Koç Hakkında Bir Anı: “Vehbi Koç'un Evinde Teravih”
Bir gün camiye gelen bir zat beni Tepebaşı'nda bir derneğe iftara davet etti. Gittim, masanın başına oturdum iftardan önce biraz Kur'an okudum. İftar ettik. Sonra bir çay faslı olunca, dikkatimi çeken birini sordum: Tanımıyor musun, o Vehbi Koç dedi.
Birkaç gün sonra Divan Oteli'ne iftara davet etti beni Vehbi Bey. Okuyuşumu beğenmiş. Gittim, ben yine Kur'an okudum, iftar ettik, kahvelerimizi içtik. Sonra Vehbi Bey bana dönüp, “Hafızım, teravih namazını bizde kılalım" dedi. Eve giderken arabaya biri daha bindi. “Lan Gooç, ne düşünüyong, bining yarısı beş yüz, o da bizde yoh" dedi.
Ben de merak ettim tabii, bu kadar rahat konuşuyor falan. Eve gidince birine sordum. Meğer o, Hacı Ömer Sabancı'ymış. Şişli'deki evinde teravihi kıldık beraber. Ara ara görüşüp sohbet ederdik Vehbi Bey'le. Allah rahmet eylesin.” (Prof. Dr. Mehmet Ali Sarı)
KAYNAKÇA: Kırk Yıl Kitabı (2009), İhsan Işık / Encyclopedia of Turkey’s Famous People (2013), Tarihi değiştiren kişilerin gençlik halleri (haberturk.com, 31 Ekim 2014), Günümüz müezzinleri şov yapıyor (yenisafak.com.tr, 26.06.2016), "Vehbi Koç Anlatıyor-Bir Derleme" kitabı yayımlandı (cnnturk.com, 17 Eyl 2018), İhsan Işık / Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (Cilt 12, 2019).
