Turgut Kut
Kültür tarihçisi, araştırmacı yazar (D. 1936, İstanbul – Ö. 2 Temmuz 2021, İstanbul). Prof. Dr. Günay Kut’un eşidir. 1936’da İstanbul’da doğdu. Saint Benoît Fransız Lisesi’ni bitirdi. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi’nde dördüncü sınıfa kadar Kimya bölümünde okuduktan sonra Gazetecilik bölümüne geçip oradan mezun oldu. Bu arada da Ahmet Hamdi Tanpınar’ın derslerine devamlı olarak katıldı.
Daha sonradan Edebiyat Fakültesi’nde okuyan Günay Kut’la tanıştılar. Evlendikten sonra Amerika’ya gittiler. Şikago Üniversitesi’nde “Kitap Tarihi” (History of Printed Books) dersi alırken, “Joseph Regenstein Kütüphanesi”nin (The Joseph Regenstein Library) Orta Doğu bölümünde asistanlığa başladı. İstanbul’a döndüklerinde Atatürk Kütüphanesi’nin ilk müdürü oldu.
Ana Britannica, Larousse, İslâm Ansiklopedisi gibi çeşitli ansiklopedilere maddeler, pek çok da makale yazmıştır. (İslâm Ansiklopedisi’ne yazdığı maddeler: Ali Ufkî Bey, Bulak Matbaası, Dârüttıbâa, Matbaa Hurufatı, Matbaa-i Ebüzziyâ, Teodor Kasap, Mehmet Raif Yelkenci.) Özelde İstanbul tarihi, genelde de kültür tarihi üzerine önemli çalışma ve yayınları vardır. Yemek kültürü tarihi alanında çalışan sayılı araştırmacılardandır. Günay Kut’la birlikte “Mutfak Dostları Derneği” kurucusu ve yönetim kurulu üyesidir. Yemek ve Kültür dergisi hâlâ yayımlanır.
“Millet Kütüphanesi”nin en eski okuyucusudur. “Beybabam, ben kısa pantolonlayken Millet Kütüphanesi’ne getirirdi beni” demişti. Millet Kütüphanesi’nin şimdiki müdiresi Melek Gençboyacı, kütüphanenin en eski okuyucusu diye Turgut Kut’a plaket de vermiştir. 2014 yılında, Günay Kut-Turgut Kut çifti, yazma eserler koleksiyonunu Millet Kütüphanesi Yazma Eserler Kütüphanesi’ne bağışlamışlardır. Kütüphanede “Günay ve Turgut Kut Koleksiyonu” bölümü vardır.
Kitapları:
18. Yüzyıl İstanbul Şeyhlerinin Adresleri
Açıklamalı Yemek Kitapları Bibliyografyası (Eski Harfli Yazma ve Basma Eserler)
Sübyan Mektepleri
The Versified Armenian-Turkish Glossary by Kalayi, ca. 1800 (Robert Dankoff ve J.J.S. Weitenberg’le birlikte.)
Sheikhs of the Istanbul Chapter Houses/İstanbul Hânkâhları Meşâyihi (Tabibzâde Derviş Mehmed Şükri İbn İsmâil’in kitabına editörlük.)
Hasibe Mazıoğlu Armağanı (Şinasi Tekin’le birlikte editörlük, 3 cilt.)
Orhan Şaik Gökyay Armağanı (Günay Kut’la birlikte editörlük, 2 cilt.)
Yazmadan Basmaya: Müteferrika, Mühendishane, Üsküdar (Fatma Türe’yle birlikte editörlük.)
Melceü’t-Tabbâhîn/Aşçıların Sığınağı (Günay Kut’la birlikte yayına hazırlayan.)
Yurdumun Yenilebilir Otları (Semih Somer, Ahmet Örs ve Tije’yle birlikte.)
Ev Kadını (Ayşe Fahriye’nin kitabını yayıma hazırlayan.)
Kendi ağzından, bir ömür birlikte olduğu kitaplara dair:
“Çocukluğum, öğrencilik yıllarım Fatih’teki Millet Kütüphanesi’nde geçti. Evimle kütüphane arası tam bin iki yüz yetmiş adımdı! Kitaplı bir evde büyüdüm. Ağabeyim rahmetli Cüneyt Kut, Fatih savcısıydı ve onun evinde de kıyamet kadar kitap vardı. Çocuklarında da öyle... Genetik bir şey bu galiba! Ben Tanzimat kalıntısı büyüklerimin yanında yetiştiğim için eski harfleri küçük yaşta öğrendim. Büyükbabam, yani beybabam Hasan Tahsin Kut, Matbaa-i Âmire’nin başveznedarıydı. Evimizde ondan kalan bazı kitaplar da var. Hepsi yazarları tarafından beybabama imzalı. Zaten kitap ilgisi aileden gelir. Ben hâlâ kitapsız bir evde sıkılırım, biliyor musunuz? Bir de hâlâ basılı bir kâğıda basamam. Öyle öğrendim beybabamdan. ‘Basılı her şey emek ürünüdür’ derdi.
Beybabamın evinde dostlarıyla yaptığı toplantıları sayesinde de kuşak olarak bir hayli insan tanıdım. Mesela İbnülemin Mahmud Kemal Bey, Nurullah Pertev Bey, Mektupçu Osman Ergin Bey ve başkaları...” (Benim Kitaplarım, Sema Aslan, Doğan Kitap, s. 222).
KAYNAK-HAKKINDA: Tarihçi Turgut Kut hayatını kaybetti, Erdoğan eşini aradı (karar.com, 2 Temmuz 2021), Turgut Kut - TDV İslâm Ansiklopedisi (islamansiklopedisi.org.tr, 5 Temmuz 2021), Turgut Kut Yazarına Ait Tüm Kitaplar - Turgut Kut Biyografisi (kitapyurdu.com, kidega.com, 5 Temmuz 2021), Orçun Üçer / Turgut Kut’un ardından (t24.com.tr, 5 Temmuz 2021).
