“Amid doğumlu Seyyid Nuh, Sultan Mehmed Han ve Sultan Ahmed Han dönemlerinde yaşamış, dönemin en önemli bestekârlarından olup, tımar erbabındandır. Dili çok usta bir şekilde kullanır idi. "Baba Tahir" makamında "Havide" usulünde eserler vermiştir ki bunlardan otuz kadarı gerçekten takdire şayandır. 1126 tarihinde hayatı son bulmuştur”.
Osmanlı sarayının yüksek sanat ve bilim merkezi olan Enderûn-i Hümâyûn’da baş hanende (okuyucu) olmuştur. Kendisine tımar verilerek emekli olmuş ve Diyarbekir’e dönmüştür."
Şeyhülislâm Es’ad Efendi 30’dan fazla beste semâî ve şarkı bestelediğini yazıyorsa da, bu sayı Es’ad Efendi’nin bizzat bildiği veya dinlediği eserlerin sayısıdır.
Klasik Türk musikisinde mümtaz bir yeri olan Seyyid Nuh’un günümüze sadece 15 kadarı eseri ulaşmıştır. Bestekârımızın bugün unutulan makamlar arasında olan “Tahir” makamında eserleri olduğu gibi, Şehnaz bestesi Türk Musiki klasiklerinin şaheserlerindendir.
Seyid Nuh’un eski güfte mecmualarında yüzden fazla eserinin güftesi yazılı olup bunlardan, Millet Kütüphanesi Ali Emiri Manzum Eserler, Nu: 732 ve ayrıca Nu: 736’da kayıtlı bulunan XVIII yüzyıla ait Hasan Gülşenî’nin güfte mecmuasında 11 eseri mevcuttur. Seyid Nuh Efendi’nin günümüze kadar gelen eserlerinden tespit edilenler şunlardır:
1-Neva Peşrevi “Dil-güşay” (Hamparsum-Mardoli, 224)
2-Saz semâîsi (Hamp. 225)
3-Seng-Endaz Peşrevi (Hamp. 571)
4-Saz Semâîsi (Hamp. 571)
5-Tahir Ağır Remel I. Beste (Meyletdi gönül bir meh-i hurşîd-tırâze)
6-Tahir Çember II. Beste (Nesîm-î bül-heves, gîsûy-i cânânımdan el-çeksin)
7-Tâhir Aksak Semâî (Hevây-i aşka uyup, kûy-i yâre-dek gideriz)
8-Tâhir Yörük Semâî (Ne hevây-î bâğ-ı ruhsar, nê esîr-î zülf-i yârim)
9-Hümâyûn Hafîf Beste (Ol kaaşı kemânımla hemen bâyıla kaldım)
10- Hümâyûn Nakış Sengîn Semâî (Şeb-cûnûn-‘ı dil, dîmâğımrâ perîşan kerde)
11- Hümâyûn Nakış Yürûk Semâî (Kâmîlu’l-mâ’nâ vasla nasıybî, Arapça)
12- Şehnâz Ağır Çenber Beste (Bezm-i meyde sâkiyâ, devr eylesîn mül, gül gibi)
13-Şehnâz Evsat Dâğî Şarkı (Nice sevmiyeyim dostlar, bîr acâib dili var)
14- Nühüft Darb-ı Fetih Beste (Tâ kim hatın-ey mah-cebîmin yüze çıkdı)
15-Arazbâr-Buselik Muhammes Peşrev
KAYNAK: Şeyhlîslam Es’ad Efendi / Atrabu’l-Âsâr (madde; Mecmû’a Konya Mevlânâ Müzesi, Küt., no: 2.1939, Mecmû’a (güfte cöngü, Mevlânâ Küt:, nu: 1.661), Diyarbakır’ın Türk Musikisindeki Yeri (Zafer gazetesi 1/2/1953, sayfa. 3), Alaeddin Gövsa / Meşhur Adamlar Ansiklopedisi (C. 4), Ali Emiri / “Esâmî-i Şu’arây-i Amid” (Millet Kütüphanesi-sayı: 781) - Ali Emiri Kütüphanesi Manzum Eserler no: 732-736, 849), Arel Kütüphanesi, nota koleksiyonları, Bursalı Mehmet Tahir / Osmanlı Müellifleri (İstanbul 1972, C.2), Murat Uraz / Resimli Kadın Şair ve Muharrirlerimiz (İstanbul 1941), Şevket Beysanoğlu / Diyarbakırlı Fikir ve Sanat Adamlar (C.1, C.2) - Anıtları ve Kitabeleriyle Diyarbakır Tarihi, C.2), Seyyid Mehmed Nûh / İkdâm gazetesi (nu 1.497, 29.8.1341 (1898), Vedat Güldoğan / Diyarbakır Kültürü (2011), Vasfi Mahir Kocatürk / Tekke Şiiri Antolojisi (1955), Vedat Güldoğan / "Seyyid Nuh" (İhsan Işık / Diyarbakır Ansiklopedisi, 2013).
Hakkında Yazılanlar
“Amid doğumlu Seyyid Nuh, Sultan Mehmed Han ve Sultan Ahmed Han dönemlerinde yaşamış, dönemin en önemli bestekârlarından olup, tımar erbabındandır. Dili çok usta bir şekilde kullanır idi. "Baba Tahir" makamında "Havide" usulünde eserler vermiştir ki bunlardan otuz kadarı gerçekten takdire şayandır. 1126 tarihinde hayatı son bulmuştur”.
Osmanlı sarayının yüksek sanat ve bilim merkezi olan Enderûn-i Hümâyûn’da baş hanende (okuyucu) olmuştur. Kendisine tımar verilerek emekli olmuş ve Diyarbekir’e dönmüştür."
Şeyhülislâm Es’ad Efendi 30’dan fazla beste semâî ve şarkı bestelediğini yazıyorsa da, bu sayı Es’ad Efendi’nin bizzat bildiği veya dinlediği eserlerin sayısıdır.
Klasik Türk musikisinde mümtaz bir yeri olan Seyyid Nuh’un günümüze sadece 15 kadarı eseri ulaşmıştır. Bestekârımızın bugün unutulan makamlar arasında olan “Tahir” makamında eserleri olduğu gibi, Şehnaz bestesi Türk Musiki klasiklerinin şaheserlerindendir.
Seyid Nuh’un eski güfte mecmualarında yüzden fazla eserinin güftesi yazılı olup bunlardan, Millet Kütüphanesi Ali Emiri Manzum Eserler, Nu: 732 ve ayrıca Nu: 736’da kayıtlı bulunan XVIII yüzyıla ait Hasan Gülşenî’nin güfte mecmuasında 11 eseri mevcuttur. Seyid Nuh Efendi’nin günümüze kadar gelen eserlerinden tespit edilenler şunlardır:
1-Neva Peşrevi “Dil-güşay” (Hamparsum-Mardoli, 224)
2-Saz semâîsi (Hamp. 225)
3-Seng-Endaz Peşrevi (Hamp. 571)
4-Saz Semâîsi (Hamp. 571)
5-Tahir Ağır Remel I. Beste (Meyletdi gönül bir meh-i hurşîd-tırâze)
6-Tahir Çember II. Beste (Nesîm-î bül-heves, gîsûy-i cânânımdan el-çeksin)
7-Tâhir Aksak Semâî (Hevây-i aşka uyup, kûy-i yâre-dek gideriz)
8-Tâhir Yörük Semâî (Ne hevây-î bâğ-ı ruhsar, nê esîr-î zülf-i yârim)
9-Hümâyûn Hafîf Beste (Ol kaaşı kemânımla hemen bâyıla kaldım)
10- Hümâyûn Nakış Sengîn Semâî (Şeb-cûnûn-‘ı dil, dîmâğımrâ perîşan kerde)
11- Hümâyûn Nakış Yürûk Semâî (Kâmîlu’l-mâ’nâ vasla nasıybî, Arapça)
12- Şehnâz Ağır Çenber Beste (Bezm-i meyde sâkiyâ, devr eylesîn mül, gül gibi)
13-Şehnâz Evsat Dâğî Şarkı (Nice sevmiyeyim dostlar, bîr acâib dili var)
14- Nühüft Darb-ı Fetih Beste (Tâ kim hatın-ey mah-cebîmin yüze çıkdı)
15-Arazbâr-Buselik Muhammes Peşrev
KAYNAK: Şeyhlîslam Es’ad Efendi / Atrabu’l-Âsâr (madde; Mecmû’a Konya Mevlânâ Müzesi, Küt., no: 2.1939, Mecmû’a (güfte cöngü, Mevlânâ Küt:, nu: 1.661), Diyarbakır’ın Türk Musikisindeki Yeri (Zafer gazetesi 1/2/1953, sayfa. 3), Alaeddin Gövsa / Meşhur Adamlar Ansiklopedisi (C. 4), Ali Emiri / “Esâmî-i Şu’arây-i Amid” (Millet Kütüphanesi-sayı: 781) - Ali Emiri Kütüphanesi Manzum Eserler no: 732-736, 849), Arel Kütüphanesi, nota koleksiyonları, Bursalı Mehmet Tahir / Osmanlı Müellifleri (İstanbul 1972, C.2), Murat Uraz / Resimli Kadın Şair ve Muharrirlerimiz (İstanbul 1941), Şevket Beysanoğlu / Diyarbakırlı Fikir ve Sanat Adamlar (C.1, C.2) - Anıtları ve Kitabeleriyle Diyarbakır Tarihi, C.2), Seyyid Mehmed Nûh / İkdâm gazetesi (nu 1.497, 29.8.1341 (1898), Vedat Güldoğan / Diyarbakır Kültürü (2011), Vasfi Mahir Kocatürk / Tekke Şiiri Antolojisi (1955), Vedat Güldoğan / "Seyyid Nuh" (İhsan Işık / Diyarbakır Ansiklopedisi, 2013).
