Senegalli romancı. 1928'de Senegal'in Pöl bölgesinde doğdu. Bu bölgede yaşayan Pöllerin 11. Yüzyılda Habeşistan'dan Senegal'e geldikleri sanılmaktadır. Bir grubu yerli halkla karışarak melezleşmiştir. Müslüman olan Pöller, Senegal dahil, Afrika'nın bir çok yerinde zaman zaman ayaklanarak kendilerine ait küçük devletler kurmuşlardır.
Şeyh Hamidu Kan, medrese usulü bir öğrenimden sonra Fransa'da felsefe okudu. İlk basımı Türkçeye 1976 yılında “Hayat Çıkmazı” adıyla çevrilmiş 1982’de “Mahrem Macera”, adıyla yayımlanan tek romanı, onun bu öğrenim ve düşünce çatışmasının bir ürünüdür. Bu romanıyla Afrika edebiyatında kendisine sağlam bir yer edinmiştir.
Mahrem Macera, ülkesi değiştirilmeye çalışılan ve bu değişimin bizzat içinde büyümüş bir çocuğun hikâyesini konu alıyor.
Batılı edebiyat eleştirmenleri roman için "başka hiçbir romana benzemeyen, oldukça çarpıcı felsefi bir roman" demişlerdir. Otobiyografik özelliği olan eser roman baş kişisi Sambo Diallo'nun şahsında bir çatışmayı ve bunun doğurduğu bunalımı anlatmaktadır. Romana eski okul/yeni okul çelişkisi biçiminde yansıyan çatışma genelde İslam ile batı zihniyetinin karşılaşmasıdır bir bakıma…
"Siyah bilinc"i, "siyahların kültürel gelişiminde aşılmış bir dönem" olarak görmekte, siyahiliği kültür ve inanç planında anlamaktadır. Mahrem Macera'yla bu düşüncesi de ayrıca belirgin bir kimlik kazanmıştır.
Mahrem Macera’dan alıntı sözler:
Söz durur ama hayat durmaz.
*
Zahire egemenlik de zahirdendir.
*
Bildigim tek sey, bilmediklerimin ve inanmam gerekli olan olan seylerin alabildigine ucsuz bucaksiz oldugudur daha...
*
Bizim ilk hareketimiz onların yaptığı gibi yenmek değil sevmektir.
*
Gelecek kavramı var olduğu sürece her gerçek kısmi olacaktır.
*
Hayat hayattır, çok kısa sürmekten başka bir özelliği de yoktur.
*
Artık inananların egemenliğinin sona erdiği şu zamanda, Allah'ın adını duymak aç insanların öfkesine yol açıyorsa, bunda Allah'a inananların hiç mi suçu yok?
*
O günkü kadar hiçbir gün bana otomobiller -halbuki onları önceden de biliyordum- asla bu kadar hükümran ve kudurmuş, böylesine sinsi ve itaatsiz görünmemişlerdi.
Geçtikleri yerlerden hiçbir insan yürüyemiyordu. Böyle bir manzarayı hiç görmemiştim üstadım. Orada insan topluluğu arasında oturmuş, karşımda alabildiğine uzanan, insanların giremediği, insandan yoksun bir alanı seyretmek nasip oldu.
*
'Biliyorsunuz, biz siyah öğrencilerin yazgısı, biraz da posta tatarinkine benziyor. Evimizden çıkarken, kesinlikle görüş dönüp dönmeyeceğimizi kestiremiyoruz.'
KAYNAKÇA: İhsan Işık / Samba Diallobeler Olmasın (Kültürümüzün Kimliği, 2018), Şeyh Hamidu Kan (internet kitapçıları, 2018).
Fotoğraflar
Hakkında Yazılanlar
Senegalli romancı. 1928'de Senegal'in Pöl bölgesinde doğdu. Bu bölgede yaşayan Pöllerin 11. Yüzyılda Habeşistan'dan Senegal'e geldikleri sanılmaktadır. Bir grubu yerli halkla karışarak melezleşmiştir. Müslüman olan Pöller, Senegal dahil, Afrika'nın bir çok yerinde zaman zaman ayaklanarak kendilerine ait küçük devletler kurmuşlardır.
Şeyh Hamidu Kan, medrese usulü bir öğrenimden sonra Fransa'da felsefe okudu. İlk basımı Türkçeye 1976 yılında “Hayat Çıkmazı” adıyla çevrilmiş 1982’de “Mahrem Macera”, adıyla yayımlanan tek romanı, onun bu öğrenim ve düşünce çatışmasının bir ürünüdür. Bu romanıyla Afrika edebiyatında kendisine sağlam bir yer edinmiştir.
Mahrem Macera, ülkesi değiştirilmeye çalışılan ve bu değişimin bizzat içinde büyümüş bir çocuğun hikâyesini konu alıyor.
Batılı edebiyat eleştirmenleri roman için "başka hiçbir romana benzemeyen, oldukça çarpıcı felsefi bir roman" demişlerdir. Otobiyografik özelliği olan eser roman baş kişisi Sambo Diallo'nun şahsında bir çatışmayı ve bunun doğurduğu bunalımı anlatmaktadır. Romana eski okul/yeni okul çelişkisi biçiminde yansıyan çatışma genelde İslam ile batı zihniyetinin karşılaşmasıdır bir bakıma…
"Siyah bilinc"i, "siyahların kültürel gelişiminde aşılmış bir dönem" olarak görmekte, siyahiliği kültür ve inanç planında anlamaktadır. Mahrem Macera'yla bu düşüncesi de ayrıca belirgin bir kimlik kazanmıştır.
Mahrem Macera’dan alıntı sözler:
Söz durur ama hayat durmaz.
*
Zahire egemenlik de zahirdendir.
*
Bildigim tek sey, bilmediklerimin ve inanmam gerekli olan olan seylerin alabildigine ucsuz bucaksiz oldugudur daha...
*
Bizim ilk hareketimiz onların yaptığı gibi yenmek değil sevmektir.
*
Gelecek kavramı var olduğu sürece her gerçek kısmi olacaktır.
*
Hayat hayattır, çok kısa sürmekten başka bir özelliği de yoktur.
*
Artık inananların egemenliğinin sona erdiği şu zamanda, Allah'ın adını duymak aç insanların öfkesine yol açıyorsa, bunda Allah'a inananların hiç mi suçu yok?
*
O günkü kadar hiçbir gün bana otomobiller -halbuki onları önceden de biliyordum- asla bu kadar hükümran ve kudurmuş, böylesine sinsi ve itaatsiz görünmemişlerdi.
Geçtikleri yerlerden hiçbir insan yürüyemiyordu. Böyle bir manzarayı hiç görmemiştim üstadım. Orada insan topluluğu arasında oturmuş, karşımda alabildiğine uzanan, insanların giremediği, insandan yoksun bir alanı seyretmek nasip oldu.
*
'Biliyorsunuz, biz siyah öğrencilerin yazgısı, biraz da posta tatarinkine benziyor. Evimizden çıkarken, kesinlikle görüş dönüp dönmeyeceğimizi kestiremiyoruz.'
KAYNAKÇA: İhsan Işık / Samba Diallobeler Olmasın (Kültürümüzün Kimliği, 2018), Şeyh Hamidu Kan (internet kitapçıları, 2018).