Sevinç Çokum

Hikâye ve roman yazarı. 25 Ağustos 1943 (Nüfusta 1 Eylül 1943), Beşiktaş / İstanbul doğumlu. Büyük Esma Sultan İlkokulu, Beşiktaş Ortaokulu ve Lisesi, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türkoloji Bölümü (1970) mezunu.

Yedi yıl klasik Batı müziği dalında özel keman dersleri alarak Türk ve değişik ülkelerin temsilcilerinden oluşan A. Kavafyan yönetimindeki İstanbul Amatör Senfoni Orkestrasında ikinci kemanlarda çaldı, konserlere katıldı. 1970-73 arası Özel Anadolu Lisesi edebiyat öğretmenliğinin yanı sıra Türk Edebiyatı dergisinin yazı işleri müdürlüğünü yaptı. Kültür Bakanlığı Halk ve Çocuk Yayınları Komisyonu üyeliğinde bulundu.

1981-85 yılları arasında eşi Rıfat İzzet Çokum’la kurdukları Cönk Yayınlarını yönetti. 1990-2001 yılları arasında Türkiye gazetesinde iki tefrika roman, deneme, inceleme ve gezi yazıları yazdı. Nisan 2003’ten itibaren Halka ve Olaylara Tercüman gazetesine haftada iki gün yazdı; 2004 yılından itibaren Burç FM’de haftalık “Tanzimat’tan Günümüze Türk Hikâyesi” adlı bir programda hikâye seslendirip yorumladı. Türk Edebiyatı Vakfı (kurucu), Türkiye Gazeteciler Cemiyeti üyesidir.

“Bir Eski Sokak Sesi” adlı ilk hikâyesi, Hisar dergisinde (Şubat, 1972) çıkmıştı. Aynı yıl Ahmet Nadir Caner’in yönettiği Başkent gazetesinde birkaç şiiri neşredildi. Daha sonra Hisar, Töre, Türk Edebiyatı, Kaynaklar, Yeni Düşünce ve Türkiye’de yazdı. 1976’da Çarmıha Gerilen İsa ve Bir Geminin Getirdikleri adlı hikâyeleri Almancaya; 1991’de Denizin Dalgaları Saçların adlı hikâyesi ve 1992’de Bizim Diyar adlı romanı Azerbaycan Türkçesine; 1993’te Güneşin Son Saatleri adlı hikâyesi Özbekçeye; 1994’te Rozalya Ana adlı hikâyesi Tatarcaya çevrilerek bu dillerde yayımlandı. Hikâyelerinin bir bölümü diğer Türk Cumhuriyetlerinin Kazan Odları, Türkistan, Edebiyat ve İnce Sanat, Azerbaycan Gençleri, Azerbaycan Muallimi gibi dergi ve gazetelerinde yayımlanmıştır.

Makina (1976) adlı hikâye kitabıyla Türkiye Millî Kültür Vakfı Hikâye Armağanını; ilk romanı olan Zor ile (1977), Dündar Taşer Roman Armağanı Ödülünü; 1982 Kayseri Sanatçılar Derneği Hikâye Armağanını, Hilâl Görününce (1984) romanıyla 1984 Türkiye Millî Kültür Vakfı Jüri Özel Ödülü ve Türkiye Yazarlar Birliği Yılın Romancısı Ödülünü (1985), Rozalya Ana adlı kitabıyla TYB Yılın Hikâyecisi Ödülünü (1993), Karaman 723. Türk Dil Bayramı Türkçeyi En İyi Kullanan Yazar-Dil Armağanını (2000), Hevenk-Kayıp İstanbul kitabıyla anlatı dalında Türkiye Yazarlar Birliği (2003) Ödülü aldı.

Yazarın ayrıca radyofonik oyunları ve senaryoları vardır. Bulgaristan’da Türklere yapılan zulmü anlattığı Yeniden Doğmak ve Beyaz Sessiz Bir Zambak adlı senaryoları televizyona uyarlandı. Yeniden Doğmak senaryosuyla 1988’de Ankara Gazeteciler Cemiyetinin Senaryo Armağanını kazandı. Kendisine Ankara Gazeteciler Cemiyeti tarafından Basın Şeref Belgesi verildi. İlk kitabıyla insan sevgisi çizgisinde yerini belirleyen Sevinç Çokum, zamanla insanın iç derinlikleriyle toplum arasındaki ilintileri, tarih perspektifi içerisinde ulus olmaya özgü değer bağlılıklarını da eserlerine kattı. Ancak Gece Kuşu Uzun Öter adlı hikâye kitabından sonra ve özellikle Gece Rüzgarları adlı romanının yazılışında, kendisiyle bir iç hesaplaşmaya girişerek, içtenliği savunup, ideolojik bağımlılıkları reddederek, insana, zaafları, erdemleri ve ruh derinlikleri boyutlarında yaklaşmanın, doğru olacağı fikrini benimsedi.

“Sevinç Çokum, hikâyeye sürellikle çalışan bir kalem; belki yaşıyordur da yazdıklarını, özenti kokan bazı eğilimleri bir yana okutuyor kendini. Ama gerek yayımladığı dergiler, gerekse onu konu edinen eleştiriler belli bir açıya sıkıştırabilir imzasını. Daha geniş, daha özgür bir yazarlığı göze alabilmesini isterdim, İnci Enginün’ün Hisar’da, Samim Kocagöz’ün Yeditepe’de görünen olumlu eleştirileri yazarlığını iştahlandırmış olmalıdır. Doğrusu kayıtsız kalamam yazdıklarına, Bölüşmek , hikâyeciliğimize güzel derinlikler kazandıran kadın kalemlerin yeni bir ürünü olarak değerlidir.” (Rauf Mutluay)

“Sevinç Çokum, sanki dünyaya hikâyeci olarak gelmiş bir sanatkâr olarak görünüyor. Sonradan yazdığı romanları, ‘daha az güçlüdür’, demek istemiyorum, ama üslûpta, derinleşmede, kendi mizaç ve tercihlerini (pek de lâfa dökmeden) ele verişte, şiiriyetini ve fantezilerini sindirmekte, hikâyelerini, kendisine daha yakın bulanlar çoktur. Hem hikayeci, hem romancı olarak doğmuş, demek daha yerinde olacak. Ama, romanları ile hikâyeleri (aynı değer ve ustalıkla, fakat) ‘ayrı ellerden çıkmış’ denilebilecek kadar değişiklik taşımaktadır. Çokum da bu yatkınlığını biliyor olmalı ki, 1976’da ‘Zor’ la romana geçtikten sonra da hikâyeyi bırakmamıştır. Romanlarıyla birlikte hikâye kitapları da çıkarmıştır ve hikâye yazmaya devam etmektedir.” (Ahmet Kabaklı)

ESERLERİ:

Hikâye:Eğik Ağaçlar (1972), Bölüşmek (1974), Makina (1976), Derin Yara (1984), Onlardan Kalan (1987), Rozalya Ana (1993), Beyaz Bir Kıyı (1998), Gece Kuşu Uzun Öter (2001), Al Çiçeğin Moru (2010). İlk beş kitabındaki hikâyeleri yeniden düzenlenerek Ötüken Yayınları tarafından Bir Eski Sokak Sesi, Evlerinin Önü, Onlardan Kalan adlarıyla yeniden yayımlandı.

Roman:Zor (1977), Bizim Diyar (1978), Hilâl Görününce (1984), Ağustos Başağı (1989), Çırpıntılar (1991), Karanlığa Direnen Yıldız (1996), Deli Zamanlar (2000), Gülyüzlüm (2003), Gece Rüzgârları (2004), Tren Burdan Geçmiyor (2007), Arada Kalmış Tebessüm (2010), Lacivert Taşı (2011).

Senaryo: Beyaz Sessiz Bir Zambak (1987), Yeniden Doğmak (1987), Çırpıntılar (1991).

FIKRA (Gazete Yazıları):Güzele Bakan Karınca (1997), Vaktini Bekleyen Tohum (2000).

Anlatı: Hevenk - Kayıp İstanbul (2003). Eserlerinin yeni basımları ve yeni kitapları Ötüken Yayınlarınca yayımlandı.

KAYNAKÇA: İnci Enginün / Bölüşmek-Küçük Mutluluklar (Hisar, Temmuz 1974), İhsan Işık / Yazarlar Sözlüğü (1990, 1998) - Türkiye Yazarlar Ansiklopedisi (2001, 2004) – Encyclopedia of Turkish Authors (2005) - Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2006, gen. 2. bas. 2007) - Ünlü Edebiyatçılar (Türkiye Ünlüleri Ansiklopedisi, C. 4, 2013) - Ünlü kadınlar (Türkiye Ünlüleri Ansiklopedisi, C. 6, 2013)- Encyclopedia of Turkey’s Famous People (2013), Ahmet Kabaklı / Sevinç Çokum’un Güneşin Son Saatleri Hikâyesinin Tahlili (Türk Edebiyatı, Nisan 1992) – Türk Edebiyatı (c. 5, 11. bas. 2002, s. 557), Beşir Ayvazoğlu / Bir Hikâyecinin Doğuşu Üzerine Bir Deneme: Sevinç Çokum (Defterimde Kırk Sûret, 3.bas., 1999, s. 152-156), Sezai Coşkun /Gece Rüzgarları-Bir Aydının İşgalden Kurtulma Çabasının Romanı (Türk Edebiyatı, Haziran 2004), Mehmet Nuri Yardım / Sevinç Çokum (Milat Gazetesi, 29 Ağustos 2018).