Sadullah Rami Paşa
Osmanlı dönemi devlet adamı, şair (D. 1838, Erzurum - Ö. 1891, Viyana). Ayaşlı Esat Muhlis Paşa’nın oğludur. Geleneksel öğrenimin yanı sıra, batı eğitimine uygun biçimde yetiştirildi, özel Fransızca, fizik, kimya, ekonomi dersleri aldı. 1853’te memurluğa başlayarak Şûrayı Devlet üyesi (1869) ve başkâtibi (1870), Matbuat müdürü (1871), Defter-i Kakani nazırı (1876), Temyiz Mahkemesi başkanı (1876) oldu. V. Murat’ın kısa süren padişahlığı sırasında mabeyin başkâtipliğinde bulunduğu için II. Abdülhamit tahta geçince büyükelçilikle İstanbul’dan uzaklaştırıldı. Berlin’den (1877) sonra atandığı (1883) Viyana’da intihar ederek öldü. İstanbul’a dönmesine müsaade edilmemesinden ileri geldiği tahmin edilen bir melânkoli neticesinde Viyana’daki Elçilik binasının banyo dairesinde havagazı ile intihar etmiş ve cesedi İstanbul’a getirilip Sultan Mahmut türbesi bahçesine gömülmüştür.
Sadullah Rami Paşa, kaside biçimindeki "Ondokuzuncu Asır" şiirinde doğu-batı uygarlıklarını karşılaştırır, çağdaş uygarlığın ve müspet bilimin üstünlüklerini konu edinir. Ebüzziya Tevfik’in ondan aktardığı örnekler Tanzimat döneminde oluşan yeni düzyazı geleneğine katkısını gösterir.
KAYNAK: İbrahim Alâeddin Gövsa / Türk Meşhurları (1946), Milliyet Büyük Larousse Sözlük ve Ansiklopedisi (19. cilt, 1986).
