Şair. 21 Ekim 1944, Erzurum doğumlu. İzmir Namık Kemal Lisesi mezunu. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Sinoloji Bölümünde okudu, bitirmedi. Türkiye Elektrik Kurumunda topograf olarak çalıştı. 1960’lı yılların başında şiire İzmir’de başlayan şair, üniversite eğitimi için geldiği Ankara’da, 68 olaylarının sıcak günlerini yaşadı. Şiirleri üniversite gençliğinin elinde dolaştı. Çıkar çıkmaz yasaklanan ‘Kuracağız Her Şeyi Yeniden’ (1969) adlı ilk şiir kitabıyla, 60 kuşağının protestocu öncü şairlerinden oldu. Kuracağız Herşeyi Yeniden adlı kitabından dolayı hüküm giyince, 1972’de Avrupa’ya çıktı. Almanya’da, Germershein kentinde bir dil okulunda öğrencilik yaparken, kaçak olarak da çalışmaya başladı. On aylık Almanya serüveninden sonra, İsveç’e geçti. Gemicilikten aşçılığa, çilek toplayıcılığından hastabakıcılığa ve öğretmenliğe kadar pek çok işte çalıştı. Lund Üniversitesinde Drama/Tiyatro/Film derslerini izledi. 1981’den sonra İsveç Devlet Radyosunda Türkçe Yayınlar Bölümünde program yapımcısı, kültür kurumlarında danışman olarak çalıştı. Sonra bu görevinden ayrılarak kendini tümüyle yazmaya verdi. 1973’ten sonra yaşamını İsveç, Türkiye ve Tayland’da sürdürdü.
İlk şiirlerini, Demokrat İzmir gazetesinin Atilla İlhan’ın yönettiği sanat sayfasında, diğerlerini Evrim, Devinim, Alan 67, Soyut, Dönemeç, Militan, Halkın Dostları, Dost, Ada, Papirüs, İnsan, Varlık, Broy dergilerinde yayımladı. 1969 yılında İkinci Yeni şiir hareketine karşı Ant dergisinde yayımlanan bildiriye; Ataol Behramoğlu, İsmet Özel ve Süreyya Berfe ile birlikte imza koyan dört şairden biriydi. Şiirleri, aralarında Feyyaz Kayacan’ın Modern Türk Şiiri ve Eva Dahlström’ün İsveç’te Buluşma’nın da bulunduğu uluslararası antolojilerde yer aldı. 1990 yılında Yunus Nadi Ödüllerinde mansiyon ve İlhan Demiraslan Şiir Ödülü ile Salihli Şiir İkindileri “Gurbetçi Ozanlar” Ödülünü aldı. Türkiye Yazarlar Sendikası, Edebiyatçılar Derneği, Türk-PEN Yazarlar Derneği, İsveç Yazarlar Birliği, İsveç Gazeteciler Sendikası, İsveç PEN Tutuklu Yazarlar Komitesi üyesidir.
“Sözcükleri öpüştüren, dünyaya sataşan bir şairdir Özkan Mert. Cemal Süreya’ya göre her yönüyle gerçek bir şair; Salah Birsel’e göre kafadaki kan dolaşımını düzenleyen biri... Sıra dışı bir ezginin, düş gücü yüksek, coşkulu, içten, sıcak, cesur, çağrışımları zengin bir şiirin öncüsüdür Özkan Mert. Sözcüklerin seçimi, düzenli akışı, duyguların niteliği, şiirlerine öylesine işler ki, okurun alıştığı düşünce düzeni daha ilk dizelerden parçalanıp yok olur. Şiirlerinde ironik bir yan vardır, ancak yine de ironiyi aşan bir şeyler söz konusudur. Özkan Mert, şiirinde gülleri ve ırmakları gezdirir, onlara şarkı söylemesini öğreten ilk şairdir. Yüreği dünyanın ortasında bir menekşedir. Her üzüntüden bir avuç gökyüzü çıkartır. Hayatı bir ihtilaldir. İnsanı kucaklayan, insana koşan şiiri, maviden daha mavidir. Küçücük bombalar gibi dizer sözcüklerini. Bir ipe inci taneleri gibi geçirir özlemlerini. Kimi zaman çorak bir toprak gibi parçalansa da yüreği, caz ve tango onu iyileştirir, şiir ise kurtarır yaşamını.” (Orhan Tüleylioğlu)
“Bu şiirin damarında Türkçeye Attilâ İlhan’dan geçerek Apollinnaire’in Fransız dilinde yaptığı büyük devrime doğru uzandığını söyleyebiliriz. Bu şiirin çağrışımsal arka planında, başka bir tonda, Apollinaire’in Marızıbıl şiirinin çağdaş mitosu yatıyor gibidir. Böylece Özkan’ın şiiri, şiirin yapısına ilişkin mısra çekimi, aralıklar, susmalar, kısa ya da uzun çağrışımsal dönüşlerle belli bir geleneğin de öğelerini içine alan, zenginleşen bir bütünleşmeye kavuşur; özellikle de şairin dışlaştırdığı metinle oynamak konusunda gösterdiği cesaretle yepyeni bir kimliğe kavuşur. Onun kendi metniyle oynama cesareti, şiire kan akıtan damarları bilerek genişletiyor, yaratışın, dünyanın ve şairin içindeki renkliliğin şiire daha çok akmasına yol açıyor. Bu arka plan kuşkusuz artık bir gelenek, bir yoldur. Özkan’ın şiirinde kendi sesini bulmuştur.” (Demir Özlü)
“Onun şiiri, yaratma gücü için atılmış acı bir ‘çığlık’tır aynı zamanda...Benzerine sık rastlanmayan bir çığlık. Bu çığlığı yansıtabilen edebiyat yeteneğine sahip şairleri yok değil ülkemizin, ama, acıyı bizzat kendilerinin duymamış olmalarından kaynaklanan bir donukluk var şiirlerinde. İnsanı yerinden bile kıpırdatmıyor yazdıkları. Oysa, Özkan Mert’in şiirleri ‘durağan’ değil, kımıldayan, ‘devingen’ sözcüklerle yazılmış; insana yer değiştirtiyor. Belli belirsiz bir kımıltı değil sözünü ettiğim; insanı yerinden yurdundan eder boş bulunursanız...” (A. Ertan Mısırlı)
ESERLERİ:
ŞİİR: Kuracağız Her Şeyi Yeniden (1969), Irgatoğlu Atçalı Kel Mehmet (destan, 1970), Kırlangıçlar (1978), İşte Hayat! İşte Ölüm ve Tarih! (1984), Stockholm’de Mavi Saatler (1987), Dünya Çarpıyor Yüzüme (1988), Allah ve Tango (1990), Mozart ve Akdeniz (1992), Bir Irmakla Düello Ediyorum (1995), Bir Dünyalının Notları (toplu şiirleri, 1997), Kentlerin Senfonisi (2000), Van Gölü Savunması (2001), Nehir (toplu şiirleri, 2002), Ben Savaşçı Değil Gül Yetiştiriciyim (seçme şiirler, 2005), Gelincikya (2006).
ŞİİR KASETİ: Diren! Ey Kalbim (1998).
ÇOCUK KİTABI: Sanem Okula Başlıyor (şiir, 1981).
ÇEVİRİ: İsveçli Kadın Şairlerin Erotik Şiirleri Antolojisi (1997).
İSVEÇÇE: Kâmpa Mitt Hjarta / Diren Ey Kalbim, (İsveççeye çeviri şiirler, 1981), Tango Över Egeiska Havet (Ege Denizinde Tango, şiir kaseti, 1990), Exilens Blues (Sürgün Ezgileri, 1999), Försvarstal Över Vansjön (Van Gölü Savunması, 2003), Svenska Kvinnors Kârleksdikter (İsveçli Kadınların Aşk Şiirleri Antolojisi, 1998), Gunnar Ekelöf’ten Şiirler (Dikter Av Gunnar Ekelöf, 2005).
KAYNAK: Ataol Behramoğlu / Özkan Mert’in Şiirleri (Politika, Ocak 1978), Yurt Ansiklopedisi (c. IV, 1982), Seyit Kemal Karaalioğlu / Resimli Türk Edebiyatçılar Sözlüğü (2. bas. 1982), Sennur Sezer / Hep Gurbette Bir Şair (Cumhuriyet Kitap, 18.9.1987), Mehmet Kemal / Yazdıkça Tükenmeyenler (Cumhuriyet, 18.1.1989), Behzat Ay / Özgün Bir Ozan (Türk Dili Dergisi, Eylül-Ekim 1989), Demir Özlü / Kendini Yaratan Şiir (Varlık, 1993), Feridun Andaç / Yeryüzünde Gezgin Bir Yürek - Gültekin Emre / Özkan Mert Bir Irmakla Düello Ediyor (Cumhuriyet Kitap, 17.8.1995), Okan Yüksel / İzmirli Ozan Gazeteciler (1997), O.S. Arolat / Saçı Sakalı Beyazlanmış Genç Şair (Dünya Kitap, 6.6.1997), Gültekin Emre / Bir Dünyalının Notları - Sennur Sezer / Hep Gurbette Bir Şair - M.Mahzun Doğan / Benim Anayurdum Dilimdir (Cumhuriyet Kitap, 18.9.1997), Vedat Yazıcı / Sözümüz Şairlerden Şiirlerden (1997), Behçet Necatigil / Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü (18. bas. 1999), Şükran Kurdakul / Şairler ve Yazarlar Sözlüğü (gen. 6. bas. 1999), TBE Ansiklopedisi (2001), TDE Ansiklopedisi (c. 6, s. 275), Özkan Mert Yaşadığı Kentleri Şiirleştiriyor - Kentlerin Senfonisi (Cumhuriyet Kitap, 18.1.2001), A. Ertan Mısırlı / Özkan Mert’in Toplu Şiirleri Yeniden Yayımlandı, Dünyaya Bir Sataşma (Cumhuriyet Kitap, 6.6.2002), Orhan Tüleylioğlu / Dünyamız Şiir Değil Gülüm (Radikal Kitap, 11.7.2002), Birsen Pekçolak - Zeki Büyüktanır / Homeros’tan Günümüze Anadolu Destanları (2002), İhsan Işık / Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2. bas., 2009).
