Necmettin Halil Onan
Şair ve yazar (D. 1902, Çatalca / İstanbul - Ö. 17 Ağustos 1968, İstanbul). Koska Mahalle Mektebinde başladığı ilkokulu Çatalca’da tamamladı. Bakırköy Numune Rüştiyesini (ortaokul) bitirdi. Öğrenimi sırasında Darülfünun (İstanbul Üniversitesi) Edebiyat Fakültesinde açılan giriş sınavını kazanarak (1919) Türk Dili ve Edebiyatı Bölümüne kaydoldu. Burada Cenap Şahabettin, Fuat Köprülü, Ferit Kam, Yahya Kemal gibi değerli hocalardan dersler aldı. İstanbul’un işgali üzerine Darülfünûn kapatılınca Kurtuluş Savaşına destek vermek amacıyla Anadolu’ya geçti ve Ankara Talimgâhında zabit (subay) vekili oldu. Kurtuluş Savaşından sonra öğrenimine devam ederek Dârülfünûnu bitirdi (1925). Üniversite öğrenciliği sırasında geceleri Anadolu Ajansında çalıştı; gündüzleri çeşitli okullarda öğretmenlik yaptı. Daha sonra özel okullarda ve İzmir, Adana, Ankara liselerinde edebiyat öğretmenliği ve müdürlük (1927-39) görevlerinde bulundu. Ardından Milli Eğitim müfettişliği (1939), Yüksek Öğretmen Genel Müdür Vekilliği (1942), Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesinde eski Türk edebiyatı profesörlüğü (1943-59), kısa bir süre dekan vekilliği, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Başkanlığı görevlerinde bulundu. 1959 yılında Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesindeki görevinden emekliye ayrıldı. İstanbul Kandilli’de toprağa verildi.
Edebiyata Mütareke yıllarında Nedim dergisinde (1919) çıkan aruzla yazılmış şiirleriyle girdi. Millî Edebiyat akımını benimsedikten sonra hece ölçüsüyle yazdığı şiirlerini Dergâh (1921-22), Hayat (1926-28) dergilerinde yayımladı. Şiirlerinde millî duyguları dile getirmeye özen gösterdi. Daha çok doğa, sevgi, yurtseverlik gibi konuları işledi. 1932 yılından sonra yazdığı şiirler kitaplaşmadı. Şairliğinin yanı sıra, yaptığı edebiyat tarihi araştırmalarıyla da tanındı.
ESERLERİ:
Şiir:Çakıl Taşları (1927), Bir Yudum Daha (1931).
Roman:İşleyen Yara (roman, Vakit gazetesinde tefrika edildi, 1931).
Araştırma-İnceleme: İzahlı Divan Şiiri Antolojisi (1940), Namık Kemal’in Talim-i Edebiyat Üzerine Bir Risalesi (1950), Leyla ile Mecnun (Fuzulî’nin ünlü mesnevisi, 1955; tenkitli basımı, 1958).
Dilbilgisi:Dilbilgisi (Gramer) (2 cilt, 1928), Dilbilgisi (Ahter Onan ile, 1934), Dilbilgisi (Avni Başman, Tahir Nejat Gencan, Mithat Sadullah Sander ile, 1966).
Hakkında Yazılan Kitaplar:
Abdulkadir Hayber / Necmettin Halil Onan (1988).
KAYNAK: Mehmet Behçet Yazar / Edebiyatçılarımız ve Türk Edebiyatı (1938, s. 314-321), Mustafa Nihat Özön / Son Asır Türk Edebiyatı Tarihi (1945, s. 99), Afşin Oktay-Kemal Bağlum / Biyografiler Ansiklopedisi (1959), Vehbi Cem Aslan / Milli Edebiyatımızın Büyük Kaybı Necmettin Halil Onan (Ulus gazetesi, 1968), Hasibe Mazıoğlu / Necmettin Halil Onan’ın Kişiliği ve Şairliği - Necmettin Halil Onan’ın Ardından (Türk Dili, sayı: 208, 1968), Kenan Akyüz / Batı Tesirinde Türk Şiiri Antolojisi (1970), Hasibe Mazıoğlu - İsmail Ali Sarar / Profesör Necmettin Halil Onan’dan Anılar (Emre dergisi, sayı: 71, Mart 1970), Müjgan Cunbur / Yeni Bir Kaybımız Necmettin Halil Onan (Hisar dergisi, sayı: 57, Eylül 1968) - Profesör Necmettin Halil Onan Bibliyografyası (Türkoloji dergisi, sayı: 1, 1972), Zeynep Korkmaz / Necmettin Halil Onan ve Türk Diline Hizmeti(Türkoloji dergisi, sayı: l, 1972), Abdülkadir Hayber / Necmettin Halil Onan (1988), Vitrindekiler (Cumhuriyet Kitap, 10.9.1998), Mehmet Behçet Yazar / Edebiyatçılar Alemi - Edebiyatımızın Unutulan Simaları (yay. haz. Mustafa Everdi, 1999), Behçet Necatigil / Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü (18. bas. 1999), Şükran Kurdakul / Şairler ve Yazarlar Sözlüğü (gen. 6. bas. 1999), İhsan Işık / Türkiye Yazarlar Ansiklopedisi (2001, 2004) – Encyclopedia of Turkish Authors (2005) - Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2006, gen. 2. bas. 2007), Prof. Dr. Şerif Aktaş / Necmettin Halil Onan (Büyük Türk Klâsikleri, c.14, 2002).
