Gazeteci-yazar, siyaset adamı (D. 23 Haziran 1908, Fethiye / Muğla - Ö. 20 Ağustos 1991, İstanbul). Gazeteci-yazar Yunus Nadi Abalıoğlu’nun oğludur. Galatasaray Lisesini bitirdikten (1929) sonra yükseköğrenimini Viyana Üniversitesi’nde, Berlin Gazetecilik Enstitüsü’nde ve Lozan Üniversitesi Sosyal Bilimler Fakültesi’nde tamamladı. Öğrenim yıllarında Cumhuriyet gazetesinin özel muhabiri olarak gönderdiği haber ve röportajlarla gazeteciliğe başladı. Türkiye’ye döndüğünde Cumhuriyet’in yazı işleri müdür yardımcılığına atandı. Gazetenin çeşitli kademelerinde çalıştı, köşe yazarlığı yaptı. Bir süre Galatasaray Lisesi’nde sosyoloji öğretmenliği yaptı (1938-41). Yunus Nadi’nin ölümü üzerine (1945) Cumhuriyet gazetesinin yöneticiliğini ve başyazarlığını üstlendi.
1950’de Muğla, 1954’te İstanbul milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM)’nde bulundu. Aynı zamanda Avrupa Konseyi üyeliğine seçildi ve altı yıl bu görevini sürdürdü. 1964’te dönemin Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel tarafından senatörlüğe getirildi; ancak 1970 yılı başlarında bu görevinden istifa etti. 12 Mart (1971) döneminde gazetenin yönetiminden bir yıl kadar uzaklaşmak zorunda kaldı.
Yazıları 1936’dan itibaren Cumhuriyet gazetesinde yayımlandı. Gazetede röportajları, müzik tenkitleri ve fıkraları yayımlandı. Yazılarında cumhuriyetçilik, laiklik, sosyal eşitlik, demokrasi ilkelerini savundu. Ben Atatürkçü Değilim (1982) kitabıyla 1983 Burhan Felek Basın Hizmet Ödülünü Hikmet Feridun Es’le paylaştı. Aynı yıl Çağdaş Gazeteciler Derneğince verilen Özel Onur Ödülünü aldı. 1988 TÜYAP Kitap Fuarı’nda Onur Yazarı seçildi.
“Atatürkçülüğün köşebendi, hatta kendisi. Bir noktaya kadar Nadir Nadi’yi Cumhuriyet gazetesinden, Cumhuriyet’i ondan ayırarak tek tek düşünebiliriz. Yine de düşünebiliriz. Ama Atatürkçülüğü onsuz düşünmek olanaksız gibi.
“Yazısına benzer; açık, yalın, kunt. Sözcükler cüretsiz, ama sağlam. Yaş aldıkça daha demokrat, daha eşitlikçi, daha sosyal adaletçi, daha özgürlükçü. Beynindeki vitaminler hiç erimemiş. Bir de Falih Rıfkı’nın son günlerini anımsayalım... Ama Nadir Nadi zaten kendisinden bir ve iki sonraki kuşakla bir arada yaşadı. Baştan beri onu her zaman genç bir adam olarak düşündüm. ‘Oğul’ olmasından ötürü, belki de.” (Cemal Süreya)
ESERLERİ:
FIKRA: Sokakta Gürültü Var (1943).
ARAŞTIRMA-İNCELEME: Atatürk İlkeleri Işığında Uyarmalar (1961), 27 Mayıs’tan 12 Mart’ta (1971).
ANI: Perde Aralığından (1965).
GEZİ: İki Sovyet Rusya / 1935-65 (1967).
DENEME-İNCELEME: Sil Baştan (1975), Olur Şey Değil (deneme-anı, 1981), Ben Atatürkçü Değilim (1982), Dostum Mozart (1985).
HAKKINDA: İbrahim Alaeddin Gövsa / Türk Meşhurları (1946), Türkiye Ansiklopedisi (C. 2, s. 451, 1974), Yurt Ansiklopedisi (c. VIII, 1982-83), Alpay Kabacalı / 80. Yaşında Nadir Nadi (1988), Düşün Adamı (Cumhuriyet Kitap, 20.8.1998) - Nadir Nadi’nin Kitapları - Cemal Süreya / Nadir Nadi (Cumhuriyet Kitap, 20.8.1998), Behçet Necatigil / Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü (1999), Şükran Kurdakul / Şairler ve Yazarlar Sözlüğü (1999), Mehmet Nuri Yardım / Yazar Olacak Çocuklar (2004).
