Mehmed Kardeş
Halkbilimci. 12 Şubat 1935, Azort / Uzundere / Erzurum doğumlu. Babası Şeyhoğulları’ndan Dursun Ali Efendi’dir. M. Emin Şeyhoğlu, Halkiyatçı, Mim Uykusuz, Serdengeçti gibi imzalar da kullandı. Azort İlkokulu (1948), Yavuz Selim İlköğretmen Okulu (1955) mezunu. Ağrı (1955-59) ve Erzurum köyleri ile Uzundere ilçesinde (1960-83) öğretmenlik ve okul müdürlüğü yaparak emekliye ayrıldı. 1983 yılında Hicaz’a gitti. Dönüşünde hayatını ve çalışmalarını Bursa’da sürdürdü. Türkiye Yazarlar Birliği, İLESAM, Anadolu Folklor Derneği ve Erzurumlular Derneği üyesidir.
İlk yazısı “Cimri ile Cömert”, 1961’de Ocak (c. 1, sayı: 1) dergisinde çıkmıştı. Yazıları sonraki yıllarda Türk Dünyası Araştırmaları, Köy Postası, Türk Folklor Araştırmaları, Gülpınar, Erciyes, Millî Folklor, Yeşilay, Türkiye, Şelâle, Tarih Yolunda Erzurum Diyanet vd. dergiler ile Bugün, Millî Gazete, Yeni Asya, Türkiye, Diyanet, Zaman vd. gazetelerde yayımlandı. Kışla, Medeniyet, Milletin Sesi ve Hürsöz gazetelerinde Tortum folkloru ve halk edebiyatı üzerine bazı yazılar yazdı. Araştırmaları nedeniyle 1981’de Atatürk Üniversitesi, 1982’de Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, 1990 ve 1994’te Erciyes dergisince kendisine şilt, plaket ve teşekkürnameler verildi. Eserlerinin bir bölümü Almanca, Arapça, Farsça, Kazakça, Boşnakça, Rusça, Almanca, Türkmence, İngilizce vd. yabancı dillere çevrildi. Birçok konferansa katıldı. Televizyon ve radyo konuşmaları yaptı.
“Mehmet Kardeş durmadan çalışıyor, tetkiklerde ve araştırmalarda bulunuyor. Tam bir Anadolu çocuğu, step ruhlu bir yazar ve Anadolu’nun kaderine eğilmiş milliyetçi bir öğretmen…” (Süleyman Sürmen)
ESERLERİ:
Tortum’da Halk İnanmaları Adetler ve Taşlamalar (1961), Tortum Bilmeceleri (1962), Sümmâni Hayatı ve Şiirleri (1963), Turizm Bakımından Tortum (1963), Tortum’un Kurtuluşu (Z.F. Fındıkoğlu ile, 1964), Çeşitli Yönleri ile Tortum (1973), Çocuklara Bilmeceli Masallar (1979), Sümmâni Bibliyografyası (1982), Mehmed Kardeş Hayatı ve Eserleri (Selahaddin Kardeş ile, 1983), Allah’ın Kudret ve Azameti (1990, 2004), Hikmetler ve İbretler Alemi (1991), Allah’ın Varlığı ve Birliğinin Delilleri (1996), Peygamber Efendimiz (1997).
Ayrıca, bazı eserleri gazetelerde tefrika edilmiş, ancak kitaplaşmamıştır.
HAKKINDA: Prof. Dr. Cavit Orhan Tütengil / Tortum’da Halk İnanmaları (Kitap Belleteni, yıl: 2, sayı:15-16, 1963), Kadircan Kaflı / Sümmâni (Tercüman, 11.4.1963), Hikmet Barlıoğlu - Celal Yazıcı / Erzurum Matbuat Antolojisi (1963), Dr. Ali Berat Alptekin / Sümmâni Bibliyografyası (Erciyes, Mart 1983), Mehmet Şener / Sohbet (Millî Gazete, 3.2.1984), Zaman Gazetesi (28.11.2000), İhsan Basmacı / Kardeş Okumadığım Zaman Rahatsızlık Hissediyorum (Zaman, 13.8.2004).
