Kadri Üçok
Kamu Yöneticisi, Vali, I. Dönem Diyarbakır Milletvekili (D. 1881, Diyarbakır - Ö. 29 Mayıs 1958). Tam adı Mehmet Kadri Üçok olup, TBMM kayıtlarında "Kadri Bey" olarak da geçmektedir. Diyarbakır Vilâyeti Mektubî Kalemi kâtiplerinden Ganizade Hâfız Mehmed Necib Efendi ile Fatma Hanım’ın oğludur. Diyarbekir Askerî Rüştiyesi’nde orta, Bursa İdadîsi'nde lise öğrenimini tamamladı.
1905 yılında Mülkiye Mektebi’ni bitirdi. Stajını tamamlayarak kaymakamlığa yükseldi. Kaymakam olarak Siverek (1907), Viranşehir (1908) ve Cizre'de (1909) bulundu. Çeşitli memuriyetlerde ve mutasarrıflıklarda bulundu. 21 Nisan 1918'de Muş Sancağı mutasarrıflığına atandı. Bu görevde iken tutuklanarak İstanbul Divanı Harbine sevkedilmek üzere yola çıkarılan Üçok, kaçarak Diyarbakır’a geldi ve buradan TBMM I. Dönem Diyarbakır milletvekilliğine seçildi. 16 Eylül 1920'de Van valiliğini Diyarbakır milletvekilliğine tercih ederek bu görevden ayrıldı.
1 Ekim 1920'de Urfa mutasarrıflığına, 30 Ocak 1923'te I. Sınıf Mülkiye Müfettişliğine atandı. Sonra, 7 Şubat 1926'da Tokat, 24 Temmuz 1930’da Amasya, 31 Temmuz 1936’da Eskişehir, 26 Mayıs 1938’de Çoruh (Artvin) valiliklerine nakledildi. Bu son görevde iken kendi isteğiyle emekliye ayrıldı (1940).
Bundan sonra uzun bir süre ücretli olarak Maliye Bakanlığı Kazanç Vergileri İtiraz Tetkik Komisyonu Üyeliğinde bulundu. 29 Mayıs 1958 tarihinde vefat etti.
Kadri Üçok, Arapça, Farsça, Fransızca ve Ermenice bilirdi. Palo kaymakamı iken Dersim isyanının bastırılmasında gösterdiği başarıdan dolayı kendisine "Mecidî" nişanı, 1916’da "Beyaz Şeritli Harp Madalyası", TBMM kararıyla da "Yeşil Şeritli İstiklâl Madalyası" verilmişti. Evli ve dört çocuk babasıydı.
Ulus Gazetesi, 30.5.1958 tarihli sayısında Onun için "Rahmetli, Kurtuluş Savaşımıza büyük emeği geçmiş değerlerden biri idi. Dürüstlüğü ve çalışkanlığı ile kendisini etrafına sevdirmişti..." denilmektedir.
KAYNAKÇA: Cumhuriyetin 50. Yılında Diyarbakır 1973 İl Yıllığı (Ankara 1973), Hakkı Devrim / Türkiye Ansiklopedisi 3 (1974), TBMM Albümü (2010).
Fotoğraflar
Kamu Yöneticisi, Vali, I. Dönem Diyarbakır Milletvekili (D. 1881, Diyarbakır - Ö. 29 Mayıs 1958). Tam adı Mehmet Kadri Üçok olup, TBMM kayıtlarında "Kadri Bey" olarak da geçmektedir. Diyarbakır Vilâyeti Mektubî Kalemi kâtiplerinden Ganizade Hâfız Mehmed Necib Efendi ile Fatma Hanım’ın oğludur. Diyarbekir Askerî Rüştiyesi’nde orta, Bursa İdadîsi'nde lise öğrenimini tamamladı.
1905 yılında Mülkiye Mektebi’ni bitirdi. Stajını tamamlayarak kaymakamlığa yükseldi. Kaymakam olarak Siverek (1907), Viranşehir (1908) ve Cizre'de (1909) bulundu. Çeşitli memuriyetlerde ve mutasarrıflıklarda bulundu. 21 Nisan 1918'de Muş Sancağı mutasarrıflığına atandı. Bu görevde iken tutuklanarak İstanbul Divanı Harbine sevkedilmek üzere yola çıkarılan Üçok, kaçarak Diyarbakır’a geldi ve buradan TBMM I. Dönem Diyarbakır milletvekilliğine seçildi. 16 Eylül 1920'de Van valiliğini Diyarbakır milletvekilliğine tercih ederek bu görevden ayrıldı.
1 Ekim 1920'de Urfa mutasarrıflığına, 30 Ocak 1923'te I. Sınıf Mülkiye Müfettişliğine atandı. Sonra, 7 Şubat 1926'da Tokat, 24 Temmuz 1930’da Amasya, 31 Temmuz 1936’da Eskişehir, 26 Mayıs 1938’de Çoruh (Artvin) valiliklerine nakledildi. Bu son görevde iken kendi isteğiyle emekliye ayrıldı (1940).
Bundan sonra uzun bir süre ücretli olarak Maliye Bakanlığı Kazanç Vergileri İtiraz Tetkik Komisyonu Üyeliğinde bulundu. 29 Mayıs 1958 tarihinde vefat etti.
Kadri Üçok, Arapça, Farsça, Fransızca ve Ermenice bilirdi. Palo kaymakamı iken Dersim isyanının bastırılmasında gösterdiği başarıdan dolayı kendisine "Mecidî" nişanı, 1916’da "Beyaz Şeritli Harp Madalyası", TBMM kararıyla da "Yeşil Şeritli İstiklâl Madalyası" verilmişti. Evli ve dört çocuk babasıydı.
Ulus Gazetesi, 30.5.1958 tarihli sayısında Onun için "Rahmetli, Kurtuluş Savaşımıza büyük emeği geçmiş değerlerden biri idi. Dürüstlüğü ve çalışkanlığı ile kendisini etrafına sevdirmişti..." denilmektedir.
KAYNAKÇA: Cumhuriyetin 50. Yılında Diyarbakır 1973 İl Yıllığı (Ankara 1973), Hakkı Devrim / Türkiye Ansiklopedisi 3 (1974), TBMM Albümü (2010).
