Hikmet Özdemir (Eğitimci)
Edebiyat araştırmacısı, şair ve yazar, siyaset adamı, XXII. Dönem Çankırı Milletvekili. 1946, İstanbul doğumlu. Aslen Çankırılı bir ailedendir. Baba adı Süleyman, anne adı Semiha.
Ankara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi (1971) mezunu. Doktorasını 1980 yılında Ankara Üniversitesi SBE’de, Türk-İslâm Edebiyatı dalında yaptı.
1953-1958 yıllarında kendi köyü olan, Çankırı’nın Kurşunlu ilçesine bağlı Taşkaracalar Köyünde ilkokulu okudu. Birinci sınıftan 5. Sınıfa kadar Ruhi Gürleyen öğretmeniydi. Daima sınıf başkanı oldu, öğretmen buna önem verirdi. Öğretmeni onu imtihanlara yönlendirdi. Hasanoğlan Öğretmen Okulu imtihanını iyi dereceyle kazanmıştı. İmkânsızlık nedeniyle takip edemedi. Kayıt süresi geçtiği için yerime yedekten birini almışlardı. Buna çok üzülmüştü.
Orta Öğrenim Dönemi
İstanbul Fatih Gelenbevi Ortaokulunu 1963 yılında dışarıdan bitirdi. Zira o yıllarda Fatih’te aynı zamanda bir Kur’an Kursunda öğrenciydi.
1966-1967 öğretim yılında Vefa Akşam Lisesini ve İstanbul İmam Hatip Lisesini bitirdi. Gündüzleri ise Kur’an Kursunda öğrenciydi.
Bu dönemde bir grup arkadaşla Milli Türk Talebe Birliğine (MTTB) gidip gelirdi. Necip Fazıl Kısakürek ve Prof. Dr. Ali Fuat Başgil’in konferanslarına katılıp, fahri olarak Yeni İstiklal Gazetesi dağıtırdı. Bu dönemde Mahir İz Hocayla tanıştı. Mahir İz onun ilk Osmanlıca hocasıdır. Ortaokul döneminde Ali Özek, Hüseyin Hilmi Işık, Ali Arslan, Şeref Güzelyazıcı, Fikri Yavuz, Enver Ören gibi şahsiyetlerden ders almıştı.
Yüksek Öğrenim Dönemi
Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesine 1968’ de girip 1971 de mezun oldu. Çocukluğundan beri aynı yolda ilerledi. Üzerinde medrese tahsilinin etkisi büyüktür. İlâhiyat Fakültesinde üzerinde iz bırakan veya bir başka ifade ile en çok beğendiği ve aynı zamanda kendisinden en çok istifade edip, etkilendiği hocaları; Prof. Dr. İsmail Cerrahoğlu, Prof. Dr. Talat Koçyiğit, Merhum Prof. Dr. Esad Coşan Prof. Dr. Mehmet S. Hatipoğlu ve Merhum Yaşar Kutluay’dır.
Hatice Babacan’la aynı sınıfta idi. İlk defa başörtüsü olayı oldu. Tüm öğrenciler Hatice Babacan’ı destekledi. İlk defa fakülte boykotu ve işgali gerçekleşti. O günlerde fakülte öğrenci derneğinde görev almıştı. Hatice Babacan başını açmadığı için 1969 yılında İlâhiyat Fakültesi gibi bir fakülteden atılmıştı.
Askerlik Dönemi
Askerlik görevini asteğmen olarak yaptı. İstanbul Halıcıoğlu’ndaki levazım okulunda altı ay eğitim gördü. Bilahare Manisa Kışlasına levazım asteğmeni olarak görevlendirildi. Orada bir yıl görev yaptı.
Diyanet İşleri Başkanlığındaki Görevleri
İlahiyat Fakültesinden mezun olduktan sonra Diyanet İşleri Başkanlığında Vakıf Hesaplama Uzman Yardımcısı, Din İşleri Yüksek Kurul Raportörlüğü, Ankara ve İstanbul Vaizliği, Bolu Diyanet Eğitimi Merkezi Müdürlüğü ve Bolu Müftülüğü görevlerinde bulundu. 15 yıl Diyanet bünyesinde görevi yapmıştır.
Doktora Çalışması
Ankara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesinde 1975-1980 yılları arasında Doktora yaptı. Danışman Hocası Türk İslâm Edebiyatı dalında Merhum Prof. Dr. M. Esad Coşan Hocaefendi idi. O tarihte tefsir, hadis bölümlerinde doktora için kadro olmadığından ve Esad Hocayı yakından tanımasından ve edebiyatı da sevdiğinden bu branşı seçti. Doktora tez konusu “Musa Bin Hacı Hüseyin el-İznikî Hayatı ve Eserleri.” kitap olarak yayınlanmadı. Musa Bin Hacı Hüseyin el-İznikî’nin gerek telif ve gerekse tercüme eserleri, tefsir, hadis, fıkıh, tasavvuf ve İslâm tarihini içermektedir. İznikî’nin Kitab’ul-Mirac adlı bir eserini tercüme ederek neşretti.
Milli Eğitim Bakanlığındaki Görevleri
13 Aralık 1983’te Turgut Özal’ın başında bulunduğu ilk Anavatan Partisi (ANAP) hükümetinin Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanı M. Vehbi Dinçerler olmuştu. 13 Eylül 1985 tarihinde Metin Emiroğlu Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanı olarak görevlendirilmiş, 21 Aralık 1987 tarihine kadar görevini sürdürmüştü. Bu iki Bakan döneminde 06.04.1984-28.04.1986 tarihleri arasında Milli Eğitim Bakanlığı Din Öğretimi Genel Müdür Vekilliği yaptı. Üniversiteden 2 yıl izinli olarak bu göreve getirildi.
Genel Müdürlük Döneminde Yaptığı İlk İşler
İHL’lerin önü kesilmeye çalışılmıştı. Meslek Lisesi programlarındaki bir kısım dersler, (Elektrikçilik, Elektronik, Metal İşleri, Ağaç İşleri, Sıhhı Tesisatçılık, Halıcılık, Giyim, El Sanatları, Nakış, Aile Ekonomisi ve Beslenme, Çocuk Gelişimi ve Eğitimi, Muhasebe ve Kooperatifçilik, Tarım) bunların sayısı 13-14 kadardı. İHL’lerin Meslek Liselerine dönüştürülmesi düşünülmüştü. Hatta elli İHL’de deneme yapılmış ve raporlar tutulmuştu. Önünde ilk bulduğu dosya bu idi. İlk işi buna engel olmak oldu. Arapça derslerini takviye amacıyla hat dersi koyuldu. Kur’an-ı Kerim dersini takviye amacıyla da Dini musiki ilave edildi. Beş saatlik ders süresi iki saate indirildi. Zira öğrenciler ve öğretmenler çok zorluk çekiyorlardı. İHL öğrencileri diğer liselere göre üç sat daha fazla ders görüyorlardı. Ayrıca kontenjanların sınırlaması var idi. Hatta kız öğrencilerin bu okullara ancak % 5 oranında alınmaları kararlaştırılmıştı. Bu durum karma eğitimi gerektiriyordu. Kontenjan sınırlamasını ve kız öğrenciler sınırlamasını kaldırdı. İHL’e elli- altmış km. mesafedeki diğer il ve ilçelere şubeler açtı. Yeni müstakil İHL’inde hem kızlar ve hem de erkekler için ayrı ayrı okullar oluştu.
Bakanlıkça, 21.12.1984 tarihinde bir Anadolu İHL açılması kararlaştırılmış, 14 Ekim 1985 tarihinde de İstanbul Beykoz’da okul açılmıştı. Okul 19 Haziran 1990 tarihinde Kartal’a taşınınca adı Kartal AİHL olarak değiştirilmişti. Bu tarihlere göre bu ilk Anadolu İmam-Hatip Lisesi onun genel müdürlük döneminizde açılmıştır. Böyle bir İmam Hatip açmaktaki amaç; yurt dışındaki vatandaşlarımıza dil bilen din görevlisi yetiştirmekti. İlk açılışta talebeler Türkiye’den temin edildi. Sonradan az sayıda yurt dışından / Almanya’dan da öğrenciler gelmiş oldu. Okulda öğretim dili Almanca olacak ve mezunlar Almanya’daki vatandaşlarımıza hizmet vereceklerdi.
Milli Eğitim Bakanı Vehbi Dinçerler Beye yapılan “İHL açmayacaksın” tembihine rağmen Beykoz AİHL onun teşvikiyle açıldı. Sonra Anadolu İHL de olsa açılmayacak talimatı verilmiştir. Ancak o, 50-60 km mesafedeki yerlere İmam-Hatip şubeleri açtı, sonra bunlar İHL’ ye dönüştü, sayıları yüze yakın. Şubeler olarak açıldıkları için dikkat çekmedi. Bilahare yine ilk defa Milli Eğitim Başkanlığınca Kartal Anadolu İHL arsası İstanbul Kartal’ da kamulaştırıldı. Ayrıca Eyüpsultan Anadolu İHL arsası da kamulaştırılmıştır. Eyüpsultandaki Askeri Dikimevi olarak kullanılmış metruk binanın da Milli Savunma Bakanlığından tahsisi alınarak İHL olarak eğitim öğretime kazandırılmıştır.
Yine bu dönemde Tunceli’ de yatılı İmam Hatip Lisesi açılmıştır. Buraya çok yetenekli idareciler Özdemir tarafından atanmıştır.
O dönem Milli Güvenlik Konseyi etkisinde bir dönem idi. Buna rağmen İHL’nin gerek akademik başarısı ve gerekse sayısal artışı bu dönemde gerçekleştirildi. Sayın Vehbi Dinçerler’ in cesur kararları bu başarılarda büyük etken oldu. Milli Eğitim Müsteşarı Mustafa Turhan Paşanın da katkıları oldu.
Almanya’da Din Bilgisi Ders Kitaplarının Yazımı Faaliyetleri
Almanya’da Din Bilgisi ders kitapları yazımı faaliyetlerinde de bulundu. Özdemir’in teklifi ve Almanların uygun görüş belirtmeleri üzerine gerçekleşti. Zira o dönemde hem Türkiye’de hem de vatandaşımız bulunan diğer ülkelerde din derslerine önem veriyordu. Hem kitapların yazılması ve hem de öğretmenlerin yetiştirilmesi gayret sarf etti. Bir taraftan Almanya ve Avusturya gibi ülkelere öğretmen gönderdi. Bir taraftan da öğretmenlerin yetişmesi için Arap ülkelerine (Mısır ve Tunus gibi) dil konusunda görevlendirmeler yaptı. Birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü sınıflar için kitaplar yazdırıldı. Oradaki din dersi öğretmenleri ile Türkiye’den İlahiyat Fakültesi hocalarından bir grup idi. Yazdırılan kitaplar oradaki öğrenciler için hazırlanmıştı. Bu kitapların Türkiye’de basımı olmamış ve okutulmamıştır.
Yurt Dışı Ziyaret ve Hizmetleri
Pakistan’da rahmetli Ziya ül-Hak ile görüştü. O’nun Türkiye sevdası bambaşkaydı. Pakistan Eğitim Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı arasında eğitim amaçlı anlaşmalar imzalanmıştır.
Din Kültürü ve Ahlâk Bilgisi Dersleri ve Diğer Bazı Hizmetleri
Özdemir’in görevde olduğu dönemde üniversiteye giriş sınavlarında İHL öğrencilerinin başarıları artırıldı. Kartal ve Kadıköy İHL örnektir. 1985 yılı itibariyle üniversiteye giriş sınavlarında İHL % 52 oranını yakalamıştı. Diğer Liseler ve Meslek Okulları bu oranın çok altında kalmıştı. Fen Liseleri hariç, İHL mezunları o dönemde Siyasal Bilgiler Fakültesi, hukuk Fakültesi, Eğitim Fakültesi, İktisat Fakültesi vb. tercih ederek kayıt yaptırmışlardır. İlahiyat mezunlarının yalnızca imam olup Diyanet de görev almalarını isteyen mihraklar bundan dolayı baskılarını artırmışlardı.
Talim ve Terbiye Kurulu Temsilci Üyeliği
Din Öğretimi Genel Müdürlüğü görevini ifa ederken aynı zamanda “Talim ve Terbiye Kurulu Temsilci Üyeliği” görevi de yaptı. Bu dönemde 12 Eylül 1980 ihtilalini yapan askerlerin oluşturduğu Milli Güvenlik Konseyi iş başında idi. Bakan Vehbi Dinçerler Milli Eğitimde hep ilkleri gerçekleştirdi. İmam Hatip Liselerine sahip çıktı. Kendisine götürdüğü makul projeleri yürürlüğe koydu. İmam Hatiplerin Meslek Liseleri bünyesinde bir bölüme dönüştürülme projesini iptal etti. Yeni İHL Anadolu Liseleri açtı. Şubeler açmak suretiyle İHL’lerinin sayısını artırdı. Erkek kız şubelerinin açılmasını sağladı. İHL’lerde başörtüsüne geçit verdi. Özel okullar yönetmeliğinde değişiklik yaparak “çalışanların ibadetlerini yapabileceği yer ayrılır” hükmünü getirdi. İHL mezunları bütün üniversitelere rahatça girebildiler. Ezilmekten kurtularak şahsiyetlerine kavuştular. İHL’inin manevi şahsiyetlerine uygun idareci, öğretmen atamaları gerçekleştirildi. Yeni müfredat ve yeni programlara göre kitaplar yazdırıldı. Din Eğitimi Genel Müdürü olarak Bakanlık Müsteşarı Mustafa Turhan Paşa’ya bağlı idi. Vehbi Bey Din Eğitimine çok önem veriyordu. Örnek insan yetişmesine çalışıyordu. Hatta TRT’de “Aydınlığa Doğru” programını müşterek hazırlayıp halka sunuyordu. İlk defa Din Öğretimi Dergisi çıkarıldı. Her ay 20.000 adet basılıp dağıtılıyordu. Milli Eğitim Dergisinden de öndeydik.
Din Öğretimi Genel Müdürlüğünden Akademisyenliğe
Din Öğretimi Genel Müdürlüğündeki İki yıllık görev izni uzatılmadı. Görev yeri olan Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümüne dönmüş oldu.1993 yılında Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünde Doç. unvanını aldı. 1998 yılında Profesörlük kadrosuna atandı. Milletvekilliği ile birlikte emekli oldu. Üniversiteye dönmedi. Yeni kurulan Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesinde dört yıl Kurucu Mütevelli Heyeti başkanlığını yaptı. Bu üniversitenin kuruluşunu gerçekleştirmiş oldu.
Parlamenterlik / Milletvekilliği Dönemi
3 Kasım 2002 seçimlerinde Adalet ve Kalkınma Partisinden (AK Parti) Çankırı Milletvekili olarak 22. dönemde TBMM’de görev yaptım. Çankırı 1. Sıradan aday oldum ve seçildi.
Parlamentolar Arası Birlik Grubu (PAB) üyeliği ve TBMM İhtisas Komisyonlarından Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu Başkan Vekilliği yaptı. Komisyonda özellikle Vakıf üniversitelerinin çoğaltılması, bütün illerde üniversite açılması, Çankırı Karatekin Üniversitesinin açılması noktasında çalışmaları oldu.
Makaleleri, 1990’dan itibaren Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi gibi dergilerde yer aldı.
BAŞLICA ESERLERİ:
Arapça-İngilizce-Türkçe Modern Lugat (1987), Tunus’ta Yaşayan Türkçemiz (1990), Fuzuli’nin İlk Otuz Gazelindeki Ayet ve Hadislere Telmihler (1990), Subhatül-Uşşâk (Manzum 100 Hadis Çevirisi, 1996), Adile Sultan Divanı (1998), Hz. Ali’nin Yüz Sözü (1998), Kitabül-Mecmû fi’l-Meşhûdi ve’l-Mesmû (Görüp Duyduğum Bilginler Biyografisi, 1998).
KAYNAKÇA: Mehmet Atilla Maraş / 22. Dönem Şair Milletvekilleri – 22. Dönem (2005), İhsan Işık / Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2. bas., 2009), Prof. Dr. Hikmet Özdemir (hikmetozdemir.com/hakkimda, 11.10.2019).
