Hacı Muhittin Çarıklı
Yönetici ve siyaset adamı, milletvekili, anı yazarı (D. 1881, Uşak – Ö. 1965, İzmir). Mülkiye Mektebi’ni bitirdikten (1904) sonra çeşitli yerlerde kaymakam, mutasarrıf ve mutasarrıf ve polis müdürü olarak çalıştıktan sonra Birinci Dünya sonunda Karesi (Balıkesir) mutasarrıflığına atandı, ancak İttihad ve Terakki üyesi olduğundan Damat Ferit Paşa hükümetince görevden alındı (1919). Yunanlılar İzmir’i işgal edince (15 Mayıs 1919) bölgedeki yurtseverlerle işbirliği yaparak Balıkesir Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’ni kurdu ve derneğin başkanlığını üstlendi. Yunan işgaline karşı ulusal direnişin gerçekleştirilmesinde önemli katkıları bulunan Birinci ve İkinci Balıkesir” kongrelerine, tüm Ege delegelerinin katıldığı Alaşehir Kongresi’ne başkanlık etti. Kuva-yı Milliye’nin bölgede örgütlenmesini sağladı.
Hacı Muhittin Çarıklı, son Osmanlı Mebusan Meclisi’ne Karesi’den mebus seçildi (1919). İşgal kuvvetleri meclisi dağıtınca (16 Mart 1920), Ankara’ya geçti ve Karesi mebusu olarak TBMM’ye katıldı. Ayrıca, olağanüstü yetkiyle Bursa valiliğini de üstlendi (16 Mayıs 1920). Bursa’nın Yunanlılar tarafından işgal edilmesi üzerine TBMM’de ağır eleştirilere uğrayarak suçlandı. Ancak, Mustafa Kemal Paşa’nın araya girmesiyle de yargılanması önlendi. Konya ve Şark İstiklal Mahkemeleri başkanlığında bulundu (1922-1928). TBMM’de Giresun, ardından da Balıkesir milletvekili olarak görev yaptı (23 Nisan 1923 - 14 Mayıs 1950). Bu tarihten sonra siyasal yaşamdan çekildi. Anıları. Türk İnkılap tarihi enstitüsü tarafından Balıkesir ve Alaşehir kongreleri ve Muhittin Çarıklı’nın Kuvayı millîye hatıraları (1919-1920) başlığı altında yayımlandı (1967).
KAYNAK: Milliyet Büyük Larousse Sözlük ve Ansiklopedisi (1. cilt, 1986).
