Ferit Öngören
Hukukçu, gazeteci, yazar, karikatürist (1932, Hacıkan köyü / Bismil / Diyarbakır – Ö. 8 Haziran 2010, İstanbul). Şair Veysel Öngören’in kardeşi, yönetmen-oyun yazarı Vasıf Öngören’in ağabeyidir. 1937 yılında merkezi hükümetle Dersim aşiretleri arasındaki anlaşmazlıklar sonucu yaşanan olayların Güneydoğu’ya doğru yayılması nedeniyle, kimi Kürt beyleri, çoğunluğu Batı Anadolu’ya olmak üzere, sürgüne gönderilirken, Hacıkan köyünün ağası Öngören ailesi de Kütahya’nın Tavşanlı ilçesine gönderilmişti. O nedenle Afyon Lisesi’nde okudu. Ardından İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni (1958) bitirdi. Bir süre avukatlık yaptı. Çeşitli mizah dergileri ile Gün, Günaydın, Sabah gazetelerinde ressam ve yazar olarak çalıştı. Filiz (Tavşanlı, 1955) ve Yeni a (İstanbul, 1972-74) dergilerini çıkardı. Semih Balcıoğlu ve Turhan Selçuk ile birlikte Karikatürcüler Derneği’ni kuranların arasında yer aldı, bir süre de başkanlığını yaptı. Çizgileriyle, Edip Cansever’in Petrol kitabı dahil, birçok şiir kitabını süsledi. Çalışmalarını İstanbul’da sürdürdü.
Şiirler de yazmış olan Ferit Öngören, kendi çıkardığı dergilerin dışında Köprü, Ataç, a, Yelken, Değişim, Şiir Sanatı, Soyut dergilerinde yer alan eleştiri ve inceleme yazılarıyla tanındı. 1966 yılında Lastik-İs Sendikası’nın yayın organı Lastik-İs’i çıkardı. Filiz, a, Yelken, Köprü, Ataç, Değişim, Şiir Sanatı, Yeni a gibi dergilerde yazdı. Ayrıca, ilk çağlardan günümüze değin Anadolu şiirinin evrimini inceleyen araştırmasının bir bölümü de Soyut dergisinde yayımlandı. Hukukçu, gazeteci, çizer, yayıncı, örgütçü olarak Babaali’de pek çok ilke imza atmış bir sanat adamıydı.
ESERLERİ:
Yeni Mizah Hikâyeleri Antolojisi (1958), Petrol (1959), Cumhuriyet Halk Partisi Ne Olacak (1960), Türküleri Dinlerken (albüm, 1963), İstanbul’dan Çizgiler (1970), 50 Yılın Mizahı ve Karikatürü (Semih Balcıoğlu ile, 1973; Cumhuriyet Dönemi Türk Mizahı ve Hicvi adıyla 1983; Cumhuriyet’in 75. Yılında Türk Mizahı ve Hicvi adıyla, 1998), Dünya Mizah ve Karikatürü (1998).
KAYNAK: Şükran Kurdakul / Şairler ve Yazarlar Sözlüğü (1971), Behçet Necatigil / Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü (1970), Yurt Ansiklopedisi (c. IV, 1982), Atilla Özkırımlı / Türk Edebiyatı Ansiklopedisi (1982), Seyit Kemal Karaalioğlu / Resimli Türk Edebiyatçılar Sözlüğü (1982), TDE Ansiklopedisi (c. VII, 1990), Şevket Beysanoğlu / Diyarbakırlı Fikir ve Sanat Adamları (c. 3, s. 337, 1997), Üstün Alsaç / Çizgi ve Gülmece Sanatı Üzerine (Cumhuriyet Kitap, 13.7.2000), TBE Ansiklopedisi (c. 2, 2001), Ferit Öngören’i kaybettik (Cumhuriyet, 10 Haziran 2010), İhsan Işık / TEKAA (2006) - Diyarbakır Ansiklopedisi (2013).
Hukukçu, gazeteci, yazar, karikatürist (1932, Hacıkan köyü / Bismil / Diyarbakır – Ö. 8 Haziran 2010, İstanbul). Şair Veysel Öngören’in kardeşi, yönetmen-oyun yazarı Vasıf Öngören’in ağabeyidir. 1937 yılında merkezi hükümetle Dersim aşiretleri arasındaki anlaşmazlıklar sonucu yaşanan olayların Güneydoğu’ya doğru yayılması nedeniyle, kimi Kürt beyleri, çoğunluğu Batı Anadolu’ya olmak üzere, sürgüne gönderilirken, Hacıkan köyünün ağası Öngören ailesi de Kütahya’nın Tavşanlı ilçesine gönderilmişti. O nedenle Afyon Lisesi’nde okudu. Ardından İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni (1958) bitirdi. Bir süre avukatlık yaptı. Çeşitli mizah dergileri ile Gün, Günaydın, Sabah gazetelerinde ressam ve yazar olarak çalıştı. Filiz (Tavşanlı, 1955) ve Yeni a (İstanbul, 1972-74) dergilerini çıkardı. Semih Balcıoğlu ve Turhan Selçuk ile birlikte Karikatürcüler Derneği’ni kuranların arasında yer aldı, bir süre de başkanlığını yaptı. Çizgileriyle, Edip Cansever’in Petrol kitabı dahil, birçok şiir kitabını süsledi. Çalışmalarını İstanbul’da sürdürdü.
Şiirler de yazmış olan Ferit Öngören, kendi çıkardığı dergilerin dışında Köprü, Ataç, a, Yelken, Değişim, Şiir Sanatı, Soyut dergilerinde yer alan eleştiri ve inceleme yazılarıyla tanındı. 1966 yılında Lastik-İs Sendikası’nın yayın organı Lastik-İs’i çıkardı. Filiz, a, Yelken, Köprü, Ataç, Değişim, Şiir Sanatı, Yeni a gibi dergilerde yazdı. Ayrıca, ilk çağlardan günümüze değin Anadolu şiirinin evrimini inceleyen araştırmasının bir bölümü de Soyut dergisinde yayımlandı. Hukukçu, gazeteci, çizer, yayıncı, örgütçü olarak Babaali’de pek çok ilke imza atmış bir sanat adamıydı.
ESERLERİ:
Yeni Mizah Hikâyeleri Antolojisi (1958), Petrol (1959), Cumhuriyet Halk Partisi Ne Olacak (1960), Türküleri Dinlerken (albüm, 1963), İstanbul’dan Çizgiler (1970), 50 Yılın Mizahı ve Karikatürü (Semih Balcıoğlu ile, 1973; Cumhuriyet Dönemi Türk Mizahı ve Hicvi adıyla 1983; Cumhuriyet’in 75. Yılında Türk Mizahı ve Hicvi adıyla, 1998), Dünya Mizah ve Karikatürü (1998).
KAYNAK: Şükran Kurdakul / Şairler ve Yazarlar Sözlüğü (1971), Behçet Necatigil / Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü (1970), Yurt Ansiklopedisi (c. IV, 1982), Atilla Özkırımlı / Türk Edebiyatı Ansiklopedisi (1982), Seyit Kemal Karaalioğlu / Resimli Türk Edebiyatçılar Sözlüğü (1982), TDE Ansiklopedisi (c. VII, 1990), Şevket Beysanoğlu / Diyarbakırlı Fikir ve Sanat Adamları (c. 3, s. 337, 1997), Üstün Alsaç / Çizgi ve Gülmece Sanatı Üzerine (Cumhuriyet Kitap, 13.7.2000), TBE Ansiklopedisi (c. 2, 2001), Ferit Öngören’i kaybettik (Cumhuriyet, 10 Haziran 2010), İhsan Işık / TEKAA (2006) - Diyarbakır Ansiklopedisi (2013).
