ELİF NACİ
Ressam, gazeteci-yazar (D. 1898, Gelibolu / Çanakkale – Ö. 1987, İstanbul). Tam adı Elif Naci Kalpakçıoğlu. İlköğrenimini, çocukluğunun geçtiği Edirne’de tamamladı. Sekiz yaşındayken geldiği İstanbul’da Ayasofya Rüştiyesi (Ortaokulu) ile Vefa Sultanisini (Lisesini) bitirdi. Sanayi-i Nefise Mekteb-i Âlisi’nin Resim Bölümüne girerek İbrahim Çallı’nın öğrencisi oldu (1913). Birkaç ay sonra Birinci Dünya Savaşı çıktı ve askere alındığı için dört yıl aradan sonra eğitimine devam edebildi. Öğrenciliği sırasında geçinebilmek için arşiv memuru olarak gazeteciliğe başladı. Çeşitli sanat yazıları yazarak polemist oldu. İleri, İkdam, İfham, Milliyet, Tan, Son Telgraf ve Cumhuriyet gazetelerinde çalıştı.
Akademiden mezun oluşunun ardından Türk ve İslâm Eserleri Müzesine önce müdür yardımcısı, sonra müdür oldu. Ressam olarak ilk kişisel sergisini Alay Köşkü’nde açtı (1930). Sanat hayatına asıl girişi 1933’te açılan, kurucuları arasında bulunduğu, D Grubunun ilk sergisiyle oldu. Bu grubun içinde yurtdışında da çeşitli karma sergilere katıldı. İkinci kişisel sergisini Eminönü Halkevi’nde (1947), üçüncüsünü ise retrospektif olarak Galatasaray Lisesi girişinde açtı (1951). Aynı dönemde Paul Klee, George Braque gibi çağdaş ressamlardan ve Hafız Osman, Mehmet Esat gibi hat sanatçılarından etkilendiği söylenebilir. 1940'lardan sonra batı sanatının etkisinden sıyrılıp doğuya yönelerek hat sanatı soyutlamalarıyla ilgilendi. 1937’de Türk ve İslâm Eserleri Müzesi’nde, iki yıl sonra Topkapı Sarayı Müzesi’nde müdür yardımcılığı yaptı. 13 Temmuz 1963’te emekli oldu. Müzecilik hayatının bir bölümünde, basında da görev yaptı.
60. sanat yılında kendisine bir jübile düzenlendi. Hakkında yazılanlar Elif’in 60 Yılı adlı kitapta toplandı. 1982’de kendisine Devlet Onur Plaketi verildi. 1984’te İstanbul Gazeteciler Cemiyetinden Bir Ömür, TGS’den Emek Şükranı ve Basın Yayın Genel Müdürlüğünden Hizmet Belgesi ödüllerini aldı. Gazeteciliğini Cumhuriyet gazetesinin arşiv memuru olarak hayatının son yıllarına kadar sürdürdü.
Elif Naci, 1940 yıllarda CHP'nin görevlendirdiği ressamlardan biri olarak Balıkesir'de görev yapmış; Balıkesir Postası ve Balıkesir Halkevi'nin dergisi Kaynak'ta yazıları yer almış; Kaynak'ta ( 19.11.1942, sayı:118) "Resim ve Halk" adlı bir yazı ve Balıkesir Postası gazetesinde “Dağ Yürümez ise…” ve “Sanat ve Hürriyet” adlı iki yazı yayımlamıştır.
KİTAPLARI:
Araştırma: On Yılda Resim 1923-1933 (1933), Şarkta Resim (1943), Elif’in 60 Yılı Resimde ve Basında (1976).
Anı: Anılardan Damlalar (1981).
KAYNAKÇA: Türkiye Ansiklopedisi (c. 2, s. 528-529, 1974), Erhan Karaesmen / Elif Naci (Gösteri Dergisi, 1981), Yurt Ansiklopedisi (c. I, 1982), Zahir Güvemli / TDV İslâm Ansiklopedisi (c. 11, sayfa: 38-39, 1995), Şükran Kurdakul / Şairler ve Yazarlar Sözlüğü (6. bas. 1999), İhsan Işık / Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2006, 2007) - Ünlü Sanatçılar (Türkiye Ünlüleri Ansiklopedisi, C. 5, 2013) - Encyclopedia of Turkey’s Famous People (2013), Mehmet Nuri Yardım / Edebiyatımızın Güleryüzü (2002), İbrahim Oluklu (12.05.2020).
Fotoğraflar
Hakkında Yazılanlar
ELİF NACİ
Ressam, gazeteci-yazar (D. 1898, Gelibolu / Çanakkale – Ö. 1987, İstanbul). Tam adı Elif Naci Kalpakçıoğlu. İlköğrenimini, çocukluğunun geçtiği Edirne’de tamamladı. Sekiz yaşındayken geldiği İstanbul’da Ayasofya Rüştiyesi (Ortaokulu) ile Vefa Sultanisini (Lisesini) bitirdi. Sanayi-i Nefise Mekteb-i Âlisi’nin Resim Bölümüne girerek İbrahim Çallı’nın öğrencisi oldu (1913). Birkaç ay sonra Birinci Dünya Savaşı çıktı ve askere alındığı için dört yıl aradan sonra eğitimine devam edebildi. Öğrenciliği sırasında geçinebilmek için arşiv memuru olarak gazeteciliğe başladı. Çeşitli sanat yazıları yazarak polemist oldu. İleri, İkdam, İfham, Milliyet, Tan, Son Telgraf ve Cumhuriyet gazetelerinde çalıştı.
Akademiden mezun oluşunun ardından Türk ve İslâm Eserleri Müzesine önce müdür yardımcısı, sonra müdür oldu. Ressam olarak ilk kişisel sergisini Alay Köşkü’nde açtı (1930). Sanat hayatına asıl girişi 1933’te açılan, kurucuları arasında bulunduğu, D Grubunun ilk sergisiyle oldu. Bu grubun içinde yurtdışında da çeşitli karma sergilere katıldı. İkinci kişisel sergisini Eminönü Halkevi’nde (1947), üçüncüsünü ise retrospektif olarak Galatasaray Lisesi girişinde açtı (1951). Aynı dönemde Paul Klee, George Braque gibi çağdaş ressamlardan ve Hafız Osman, Mehmet Esat gibi hat sanatçılarından etkilendiği söylenebilir. 1940'lardan sonra batı sanatının etkisinden sıyrılıp doğuya yönelerek hat sanatı soyutlamalarıyla ilgilendi. 1937’de Türk ve İslâm Eserleri Müzesi’nde, iki yıl sonra Topkapı Sarayı Müzesi’nde müdür yardımcılığı yaptı. 13 Temmuz 1963’te emekli oldu. Müzecilik hayatının bir bölümünde, basında da görev yaptı.
60. sanat yılında kendisine bir jübile düzenlendi. Hakkında yazılanlar Elif’in 60 Yılı adlı kitapta toplandı. 1982’de kendisine Devlet Onur Plaketi verildi. 1984’te İstanbul Gazeteciler Cemiyetinden Bir Ömür, TGS’den Emek Şükranı ve Basın Yayın Genel Müdürlüğünden Hizmet Belgesi ödüllerini aldı. Gazeteciliğini Cumhuriyet gazetesinin arşiv memuru olarak hayatının son yıllarına kadar sürdürdü.
Elif Naci, 1940 yıllarda CHP'nin görevlendirdiği ressamlardan biri olarak Balıkesir'de görev yapmış; Balıkesir Postası ve Balıkesir Halkevi'nin dergisi Kaynak'ta yazıları yer almış; Kaynak'ta ( 19.11.1942, sayı:118) "Resim ve Halk" adlı bir yazı ve Balıkesir Postası gazetesinde “Dağ Yürümez ise…” ve “Sanat ve Hürriyet” adlı iki yazı yayımlamıştır.
KİTAPLARI:
Araştırma: On Yılda Resim 1923-1933 (1933), Şarkta Resim (1943), Elif’in 60 Yılı Resimde ve Basında (1976).
Anı: Anılardan Damlalar (1981).
KAYNAKÇA: Türkiye Ansiklopedisi (c. 2, s. 528-529, 1974), Erhan Karaesmen / Elif Naci (Gösteri Dergisi, 1981), Yurt Ansiklopedisi (c. I, 1982), Zahir Güvemli / TDV İslâm Ansiklopedisi (c. 11, sayfa: 38-39, 1995), Şükran Kurdakul / Şairler ve Yazarlar Sözlüğü (6. bas. 1999), İhsan Işık / Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2006, 2007) - Ünlü Sanatçılar (Türkiye Ünlüleri Ansiklopedisi, C. 5, 2013) - Encyclopedia of Turkey’s Famous People (2013), Mehmet Nuri Yardım / Edebiyatımızın Güleryüzü (2002), İbrahim Oluklu (12.05.2020).
