Cuma Üzülmez
Şair, taş yontucu ve süslemecisi, hattat (D. 1931 [nüfusta 1938), Ergani - Ö. 8 Temmuz 1993, Ergani). "Sofibekirler"dendir. Babasının adı Abdullah, annesinin Zeliha (Zelo)'dır. Yazar Müslüm Üzülmez'in babasıdır. Üçevli Cuma olarak bilinir ve şehirliler ona "Şeyh Cuma", köylüler ise "Şéx Cuma" derdi. Arapça ve Osmanlıca bilir, Kur'an'ı ezbere okurdu. İyi bir dini bilgisi vardı. Dini kitapları ve Osmanlıca yazılmış edebi eserleri eski yazılı haliyle okurdu. Okuma ve yazmayı Cumhuriyet okullarında öğrenmedi, önce Ahurlar Köyü'nden Eli Bacı’dan, daha sonra Fehmi Efendi ve ardından da Diyarbakır'daki Müslim dayısından ve başka hocalardan özel dersler alarak okuma yazmayı öğrendi ve dini bilgisini geliştirdi. Çok güzel arabana/erebane çalardı. Cuma Üzülmez arebane çaldığında zikreden, ilahî söyleyen topluluk erebanenin ritminden yekvücut olurdu.
Taş yontucusu, süslemecisi, ekmek fırını yapıcısı ve iyi bir duvar ustasıydı, kısacası iyi bir yapı ustasıydı. Elazığ-Maden girişindeki taş köprüyü, Batman Camii (1960), Ergani Orta Camii (1963), Dicle Kulbin Köyü Camii (1975), Elazığ-Sivrice Cami (1975), Elazığ-Maden Cami (1977) minarelerini; Siirt Baykan İlçesi Veysel Karani Camii ve minaresini (1956), sonrasında da Veysel Karani Türbesi’nin onarımını (1969) yapmıştır.
1971 yılında yaşını 7 yaş küçülterek Hollanda’ya işçi olarak gitti. 3-4 yıl çalıştıktan sonra tekrar Ergani’ye döndü. Bakkallık, kahvecilik, arıcılık, yapı işçiliği gibi birçok işle uğraştı. 8 Temmuz 1993 tarihinde vefat etti.
Oğlu Müslüm Üzülmez, babası Cuma Üzülmez’in vefatında sonra, Sarı deftere yazılmış şiirlerinin olduğunu öğrenir, fakat defter bulunamaz. Daha sonra kitapları arasında bulduğu Latin harfleriyle ve eski yazıyla yazılmış bazı şiirlerini, 1999 yılında "Hazinenin Anahtarı" adıyla, kendi şiirleriyle birlikte yayımlamıştır. Bu defterin bulunan sayfaları arasında aynı zamanda Cuma Üzülmez'in kendisine ait güzel hat yazıları da vardır.
KAYNAK: İhsan Işık / Diyarbakır Ansiklopedisi (2013) – Geçmişten Günümüze Diyarbakırlı İlim Adamları Yazarlar ve Sanatçılar (2014) - Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2009, 2015).
Fotoğraflar
Örnek Çalışmalar
Şair, taş yontucu ve süslemecisi, hattat (D. 1931 [nüfusta 1938), Ergani - Ö. 8 Temmuz 1993, Ergani). "Sofibekirler"dendir. Babasının adı Abdullah, annesinin Zeliha (Zelo)'dır. Yazar Müslüm Üzülmez'in babasıdır. Üçevli Cuma olarak bilinir ve şehirliler ona "Şeyh Cuma", köylüler ise "Şéx Cuma" derdi. Arapça ve Osmanlıca bilir, Kur'an'ı ezbere okurdu. İyi bir dini bilgisi vardı. Dini kitapları ve Osmanlıca yazılmış edebi eserleri eski yazılı haliyle okurdu. Okuma ve yazmayı Cumhuriyet okullarında öğrenmedi, önce Ahurlar Köyü'nden Eli Bacı’dan, daha sonra Fehmi Efendi ve ardından da Diyarbakır'daki Müslim dayısından ve başka hocalardan özel dersler alarak okuma yazmayı öğrendi ve dini bilgisini geliştirdi. Çok güzel arabana/erebane çalardı. Cuma Üzülmez arebane çaldığında zikreden, ilahî söyleyen topluluk erebanenin ritminden yekvücut olurdu.
Taş yontucusu, süslemecisi, ekmek fırını yapıcısı ve iyi bir duvar ustasıydı, kısacası iyi bir yapı ustasıydı. Elazığ-Maden girişindeki taş köprüyü, Batman Camii (1960), Ergani Orta Camii (1963), Dicle Kulbin Köyü Camii (1975), Elazığ-Sivrice Cami (1975), Elazığ-Maden Cami (1977) minarelerini; Siirt Baykan İlçesi Veysel Karani Camii ve minaresini (1956), sonrasında da Veysel Karani Türbesi’nin onarımını (1969) yapmıştır.
1971 yılında yaşını 7 yaş küçülterek Hollanda’ya işçi olarak gitti. 3-4 yıl çalıştıktan sonra tekrar Ergani’ye döndü. Bakkallık, kahvecilik, arıcılık, yapı işçiliği gibi birçok işle uğraştı. 8 Temmuz 1993 tarihinde vefat etti.
Oğlu Müslüm Üzülmez, babası Cuma Üzülmez’in vefatında sonra, Sarı deftere yazılmış şiirlerinin olduğunu öğrenir, fakat defter bulunamaz. Daha sonra kitapları arasında bulduğu Latin harfleriyle ve eski yazıyla yazılmış bazı şiirlerini, 1999 yılında "Hazinenin Anahtarı" adıyla, kendi şiirleriyle birlikte yayımlamıştır. Bu defterin bulunan sayfaları arasında aynı zamanda Cuma Üzülmez'in kendisine ait güzel hat yazıları da vardır.
KAYNAK: İhsan Işık / Diyarbakır Ansiklopedisi (2013) – Geçmişten Günümüze Diyarbakırlı İlim Adamları Yazarlar ve Sanatçılar (2014) - Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2009, 2015).
