Denizci, komutan, müşir, Kaptan-ı Derya (Deniz Kuvvetleri Komutanı), kamu yöneticisi, vali (D. ? – Ö. 1851, Bosna). Mısır ve Cezayir sularında uzun süre levent olarak görev yaptı. İstanbul'a geldikten sonra tersaneye girdi ve topçu olarak sivrildi. Damadı olduğu Çengeloğlu Halil Kaptan’ın lakabıyla anıldı. Yunan ayaklanması sırasında (1826), riyale rütbesinde katıldığı Mesolongion Deniz Savaşı'nda gösterdiği yararlıktan ötürü patronalığa yükseltildi. Ertesi yıl donanma Mirimiranlığına getirilince (1827), Türk donanmasını yeniden düzenledi (buharlı gemiler ilk kez bu dönemde hizmete girdi).
Türk ve mısır donanmaları Navarin limanında demirliyken, İngiliz amirali Sir E. Codrington komutasındaki müttefik filo limana girerek bu gemilerin çoğunu batırınca (20 Ekim 1827), ancak altı parça gemiyle Çanakkale'ye dönebildi.
Bu olay üzerine görevden alınarak Edirne'ye sürülmesi karar altına alınmışken, Yunanlılar'ın Sakız adasına asker çıkardıkları ve bir Fransız filosunun Yunanlılara yardım için geldiği öğrenilince, yeniden komutanlığına getirildiği donanmayla Sakız'a gönderildi.
Sakız muhafızı Yusuf Paşa'yı kuşatmadan kurtardığı gibi, Yunan gönüllülerle birlikte gelmiş olan Fransız donanmasını da ada sularından uzaklaşmak zorunda bıraktı (1828). Bu başarısı üzerine Tersane Nazırlığı görevine atandı.
1828 Türk- Rus Savaşı'nda kara kuvvetlerine katılarak Şumnu'da Ruslarla çarpıştı. Dönüşünde Tophane müşirliğine, ardından da Damat Halil Rıfat Paşa'nın yerine Kaptan-ı Deryalığa getirildi (1832). Trablusgarp valiliğiyle bu görevinden uzaklaştırıldı (1836). Meclisi Vâlâ üyesi olarak İstanbul'a döndü (1837).
Aydın vilayeti müşirliğine atanarak İzmir'e gitti. Tanzimat'ın ilanından sonra görevden alındı (1839). Damat Mehmet Sait Paşa'nın yerine ikinci kez Kaptan-ı Deryalığa getirildi (1841). Bu görev süresinde donanmanın eksiklerinin giderilmesi ve elden geldiğince güçlenmesi için çaba harcadı. Kaptan-ı Deryalıktan ayrıldıktan (1843) sonra Edirne (1845) ve Bosna (1847) valiliklerinde bulundu.
Hakkında "505 Kuruş", "12 Manda Gücünde Çengeloğlu" hikayeleri ve "9 Doğurmak" deyimi vardır.
KAYNAK: Emir Aksakal (Ekim 2018).
Fotoğraflar
Hakkında Yazılanlar
Denizci, komutan, müşir, Kaptan-ı Derya (Deniz Kuvvetleri Komutanı), kamu yöneticisi, vali (D. ? – Ö. 1851, Bosna). Mısır ve Cezayir sularında uzun süre levent olarak görev yaptı. İstanbul'a geldikten sonra tersaneye girdi ve topçu olarak sivrildi. Damadı olduğu Çengeloğlu Halil Kaptan’ın lakabıyla anıldı. Yunan ayaklanması sırasında (1826), riyale rütbesinde katıldığı Mesolongion Deniz Savaşı'nda gösterdiği yararlıktan ötürü patronalığa yükseltildi. Ertesi yıl donanma Mirimiranlığına getirilince (1827), Türk donanmasını yeniden düzenledi (buharlı gemiler ilk kez bu dönemde hizmete girdi).
Türk ve mısır donanmaları Navarin limanında demirliyken, İngiliz amirali Sir E. Codrington komutasındaki müttefik filo limana girerek bu gemilerin çoğunu batırınca (20 Ekim 1827), ancak altı parça gemiyle Çanakkale'ye dönebildi.
Bu olay üzerine görevden alınarak Edirne'ye sürülmesi karar altına alınmışken, Yunanlılar'ın Sakız adasına asker çıkardıkları ve bir Fransız filosunun Yunanlılara yardım için geldiği öğrenilince, yeniden komutanlığına getirildiği donanmayla Sakız'a gönderildi.
Sakız muhafızı Yusuf Paşa'yı kuşatmadan kurtardığı gibi, Yunan gönüllülerle birlikte gelmiş olan Fransız donanmasını da ada sularından uzaklaşmak zorunda bıraktı (1828). Bu başarısı üzerine Tersane Nazırlığı görevine atandı.
1828 Türk- Rus Savaşı'nda kara kuvvetlerine katılarak Şumnu'da Ruslarla çarpıştı. Dönüşünde Tophane müşirliğine, ardından da Damat Halil Rıfat Paşa'nın yerine Kaptan-ı Deryalığa getirildi (1832). Trablusgarp valiliğiyle bu görevinden uzaklaştırıldı (1836). Meclisi Vâlâ üyesi olarak İstanbul'a döndü (1837).
Aydın vilayeti müşirliğine atanarak İzmir'e gitti. Tanzimat'ın ilanından sonra görevden alındı (1839). Damat Mehmet Sait Paşa'nın yerine ikinci kez Kaptan-ı Deryalığa getirildi (1841). Bu görev süresinde donanmanın eksiklerinin giderilmesi ve elden geldiğince güçlenmesi için çaba harcadı. Kaptan-ı Deryalıktan ayrıldıktan (1843) sonra Edirne (1845) ve Bosna (1847) valiliklerinde bulundu.
Hakkında "505 Kuruş", "12 Manda Gücünde Çengeloğlu" hikayeleri ve "9 Doğurmak" deyimi vardır.
KAYNAK: Emir Aksakal (Ekim 2018).
