Behzat Haki Butak

Türk tiyatro ve sinema oyuncusu, oyun yazarı, ressam (D. 16 Ekim 1891, Bursa – Ö. 26 Ekim 1963, İstanbul). Bazı kaynaklarda asıl ismiyle, bazılarında Behzat Budak, Behzat Ak, Behzat Butak Haki adlarıyla da geçmektedir. Gazeteci Halil Hâki Bey’in oğludur. 1906" da İstanbul'a gelerek Mercan İdadisinde okudu. Buradan Ticaret Okulu’na geçti. Aynı zamanda Ressam Muazzez beyden resim dersleri aldı.

İkinci Meşrutiyetin (1908) ilânından sonra tiyatroyla ilgilenmeye, amatör tiyatrolarda çalışmaya başladı. Ressam Muazzez Bey’in kurduğu “Sahne-i Heves” adlı profesyonel toplulukta Naşit Özcan ile birlikle çalıştı. Aynı yıl "Sanayi-i Nefise Mektebi” (Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi)’ne devama başladı. 1909'da hükümet tarafından elektrik mühendisliği öğrenimi için İtalya'ya gönderildi. Fakat Behzat Bey, bunun yerine tiyatro üzerine incelemelerde bulundu.

Dönüşünde, “Mekteb-i Hissiyat”, “Şark Dram Kumpanyası” topluluklarında yer aldıktan sonra, zamanın modasına uygun olan Ramses piyesinde rol aldı. 1910’da İstanbul Tepebaşı’nda Hüseyin Kâmi ve Muhsin Ertuğrul ile çalıştı. 1914'te imtihanı kazanarak "Darülbedayi”e (İstanbul Şehir Tiyatrosuna) girdi. Uzun süre bu toplulukta çalıştı.

Askerlik dönüşü oynadığı Kayseri Gülleri (1918) oyunundaki “Bos Ağa” rolüyle dikkat çekti. Daha sonra Yeni Sahnede ve Türk Tiyatrosunda çalıştı. Azarya (1924), Hamlet (1927), Venedik Taciri (1930), Deli Dolu (1933), Hülleci (1935), Lüküs Hayat (1937), Aynaroz Kadısı (1937), Nasıl Hoşunuza Giderse (1943), Vişne Bahçeleri (1943), Vanya Dayı (1944), Paydos (1948), Hisse-i Şayia (1953), Merakî (1955), Göç (1962) gibi önemli oyunlarda ve kırk kadar filmde rol aldı, kendisi de oyunlar yazdı. Özellikle çok değişik kompozisyonları, çok kısa bir sürede birbiri ardından aynı yetkinlikle oynayabilmesiyle ünlüdür. 1962’de En Başarılı Erkek Oyuncu seçildi. Ölümünden sonra Bursa’da bir tiyatroya onun adı verildi.

Sinema oyunculuğuna "Bican Efendi Vekilharç" filmiyle başladı. Muhsin Ertuğrul'un filmlerinde önemli roller oynadı. 1 Ocak 1963’te İstanbul’da hayatını kaybetti.

Behzat Butak’ın meşhur kavuğu ailesi tarafından önce usta oyuncu Levent Kırca’ya verildi. Daha sonra el değiştiren kavuğun yeni sahibi oyuncu Ahmet Çevik oldu.

 

KİTAPLARI (Oyun):

 

Atillâ’nın Düğünü (destan 3 perde, 1934), Ana (3 perde, 2 tablo, 1936).

Rol Aldığı Sinema Filmleri:

 

Bahçevan (Tahir Baba, 1963)

Billur Köşk (1962)

Bülbül Yuvası (1961)

Ölmeyen Aşk (Galip Dede, 1959)

Son Beste (İhsan Hoca, 1955)

Paydos (1954)

Bozkurt Obası (1954)

Yavuz Sultan Selim Ağlıyor (Filipos Amca, 1952)

İstanbul Kan Ağlarken (1951)

Zülfikarın Gölgesinde (1950)

Harmankaya (1948)

Sonsuz Acı (1946)

Kızılırmak Karakoyun (Hüseyin Ağa, 1946)

Harman Sonu / Anadolu Köy Düğünü (1946)

Domaniç Yolcusu / Unutulan Sır (1946)

Yayla Kartalı (1945)

Kıskanç (Yargıç, 1942)

Kahveci Güzeli (Kahveci, 1941)

Allah’ın Cenneti (Şevket, 1939)

Aynaroz Kadısı (Adem Ağa, 1938)

Aysel Bataklı Damın Kızı (Gülsüm'ün Babası, 1935)

Leblebici Horhor Ağa (Leblebici Horhor, 1933)

Karım Beni Aldatırsa (Avni, 1933)

Bir Millet Uyanıyor (1932)

İstanbul Sokaklarında (Hancı Halil Ağa, 1931)

Kaçakçılar (Baba, 1929)

Ankara Postası (Sütbaba, 1928)

Sözde Kızlar (Behiç, 1924)

Leblebici Horhor (Leblebici Horhor, 1923)

Ateşten Gömlek (1923)

İstanbul'da Bir Facia-i Aşk (1922)

Boğaziçi Esrarı / Nur Baba (Çınarî, 1922)

Bican Efendi'nin Rüyası (1921)

Bican Efendi Mektep Hocası (Kısa Film 1921)

Mürebbiye (Ahçıbaşı Tosun Ağa, 1919)

Himmet Ağa'nın İzdivacı (1918)

Bican Efendi Vekilharç (1917)

KAYNAKÇA: Baha Dürder -  M. Nihat Özön / Türk Tiyatrosu Ansiklopedisi (1967), V. Recai Velibeyoğlu / ÖBBŞKA (c. 1, 1975), TDOE-TDE Ansiklopedisi 2 (2002), Gökhan Akçura / İnsanlar Alemi (2005), İhsan Işık / Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2007), Tansu Bele / Tiyatromuzun Behzat Baba’sını Saygıyla Anıyoruz  (evetbenim.com, 3 Kasım 2014), Kavuk el değiştirdi… Ahmet Çevik, efsane sanatçı Behzat Budak Haki’nin efsane kavuğunu usta sanatçı Levent Kırca’nın elinden aldı (haberhurriyeti.com, 20 Aralık 2014), Behzat Butak (sinematurk.com, 21.05.2019).