Şair ve yazar. 1964, Bingöl doğumlu. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Bölümünü bitirdi. Ankara Üniversitesinde Güzel Sanatlar Eğitimi dalında yüksek lisans ve doktora yaptı. Çeşitli dergi ve gazetelerde, şiirleri; sanat, eğitim, toplum ve kültür üzerine yazı ve söyleşileri; şiir, resim ve roman incelemeleri yayımlandı. Eğitim, sanat ve mitoloji konusunda çeşitli üniversite ve sanat kurumlarında seminer ve konferanslar verdi. ‘Çocuk ve Okuma Kültürü Sempozyumu’ başta olmak üzere, ulusal ve uluslararası düzeyde bazı sempozyum ve toplantıların gerçekleştirilmesine katkıda bulundu; editörlük yaptı. 1996’da aynı yıl yayımlanan Itır ve Güneş adlı eserine Yunus Nadi Şiir Ödülü verildi. Kül Öykü Gazetesinde ‘Foto-Grafi’ başlığıyla fotoğraf üzerine denemeler; Sincan İstasyonu dergisinde de ‘Bulut Defteri’ başlığıyla edebiyattan antropolojiye, mitolojiden sanat tarihine uzanan eleştirel denemeler yazdı.
Ankara’da yaşayan Aydın Afacan 2006-2012 yılları arasında Türkiye Yazarlar Sendikası Ankara temsilciliği yaptı.
Hakkında Yazılanlardan:
“Itır ve Güneş kitabıyla ‘1996 Yunus Nadi Şiir Ödülünü kazandı Aydın Afacan. Şiirini ‘sürgün güller’den ve söz’deki ‘lâl’(e)den devşirdiğine bakılırsa, gelenek’in ‘eski Bahçeler’inde gezindiğini söyleyebiliriz onun. Yan Yana Yedi Kırmızı, Aydın Afacan’ın, şiirini ‘esrarlı ve eski kitaplar gibi okuduğu bahçe’yi çok iyi tanıdığını gösteriyor. Sadece iyi tanımakla kalmıyor, o bahçeyi kendinin de kılıyor.” (Hilmi Yavuz)
“Bence Aydın Afacan ’80 Sonrası Şiir’i de içeren analitik bir şiirin eşiğindedir(…)Alıntı, gönderme, anıştırma, yansılama, öykünme; hayır, metinlerarasılıktan başka bir şeydir Aydın Afacan’ınki. Mevcut şiir tariflerinden çok farklıdır, ölçütlerimizin dışına, gurbetine düşen bir denek.” (Hüseyin Ferhad)
“...Afacan’ın, iç uyaklardan ve ses benzerliklerinden yararlanarak şiirlerinde sağlam bir ses yapısı oluşturduğunu görüyoruz (...) Aydın Afacan’ın Itır ve Güneş’ini, bir ilk kitap olmanın ötesinde, önemli bir çıkış önemli bir şiir başarısı olarak alıyorum.” (Hüseyin Atabaş)
“Geleneği, ölü bir çizgi üzerinde diriltmeye çalışan değil, canlılığını önde tutan bir şiiri var Aydın Afacan’ın.” (Bâki Asiltürk)
“Aydın Afacan, eski edebiyatımızın, kavram, örge ve mazmunlarından yararlanmasını; divan edebiyatındaki ‘oranlama’ (tenasüp, ilham-ı tenasüp, müraat-ı nazir, cemiyet, itilaf, telfik, tevfik) denilen söz sanatlarına yaslanarak onlar aracılığıyla çağdaş şiirler damıtmasını biliyor.” (O. Nuri Poyrazoğlu)
“Afacan(…)‘Şiir ve Mitologya’ ile de entelektüel donanımını güçlü bir biçimde ortaya koyuyor.” (Hilmi Yavuz)
“Aydın Afacan ‘Şiir ve Mitologya: Cumhuriyet Dönemi Şiirinde Yunan ve Latin Mitologyası’ adlı kitabıyla mitoloji deyince ilk akla gelen Azra Erhat, Ülkü Tamer, Yıldız Cıbıroğlu gibi mitoloji üzerine düşünen ve bu konuda ürün veren yazarların arasına yazdı adını.” (Ersun Çıplak)
“Afacan, Rengîn ve Hayâl’de, somut gerçeklikten hoşnut olmayan ve her şeyin ‘kirlendiği’ dünyada, kurtuluşun tek imkânı olarak, kendisi gibi, “çekil[me] şiir” diyen okuru bir yolculuğa çağırır (…) Farklı biçimsel deneyler ve özgün imgelerle inşa edilen şiirlerde, okur dilin sınırlarında gezinir.(…)Afacan, rengîn ve hayâl’de, olgun ve usta işi söyleyişle, yenilikçi bir tavrı kaynaştırarak çağdaş Türk şiirinin önemli şairlerinden biri olduğunu kanıtlıyor.” (Gökhan Tunç)
“Aydın Afacan, bir düş âleminin ayrıksı şairi. Hani hiçbirimizden değil (…) Çünkü elimdeki iki kitabı 'Yan Yana Yedi Kırmızı' ve 'Rengîn ve Hayâl' (1996 da Yunus Nâdi ödülünü alan Itır ve Güneş'e ulaşamadım) bir tufanın, ayrı bir dünyanın, farklı yerlerden bakmanın ve diğerlerine benzemeyen bir ozanın habercisi en başta.” (Hüseyin Peker)
“Aydın Afacan’ın şiiri fraktal özellikler arz ediyor bana göre; metin daldıkça, kenarlardan sıyrılarak ilerleyip, derinliklere doğru daldıkça, sonsuzca bir tekrara (sonsuzluğun tekrarına) ilerliyor (…) Binbir Deniz’de yer alan şiirlerin insanda yarattığı açılımlar, insanın imge gücünü zorluyor adeta. Büyük bir zenginlik bu.(…) Binbir Deniz çağdaş bir destan gibi…” (Pakize Barışta)
“Mitoloji alanına dair uzmanlığını bildiğimiz Afacan, kadim olanın bilgisini şiirin dilinden bugüne taşımayı başarıyor (…) Binbir Deniz şiirin ve bir şairin yolculuğu. İlkin ve öncelikle böyle okumak gerek. Ama kıymeti yalnızca burada aranmamalı. Gılgamış’tan bu yana tüm cesur serüvencilerin de yolculuğu satır aralarına gizlenmiş durumda. Onlarla tanışmak, deryayı bilmek, kendi yolculuğuna hazırlanmak, yolculuk arkadaşları seçmek için de okunmalı bu şiirler.” (Asuman Susam)
“Harflere sığınıyor Afacan. Mitten, rüyadan, anlamdan arındırılmış dünyaya bir ağıt yakıyor. Lirik bir ağıt bu. Adorno’nun söylediği bağlamda, ‘kendine özgü bir muhalefet’ geliştirerek… Şiirin hâlâ mümkün olduğunu düşünen şair, adeta o kandildeki çerağ olarak görüyor şiiri; oradan yayılacak nurun sahihliğine inanıyor. Hem Gâlib Dede’nin hem de Haşim’in ateşiyle tutuşturuyor meşalesini. Hem ışığa hem ateşe pervane olmuş olanı anlatıyor Afacan; -şairi…” (Ercan Yılmaz)
“… şiirlerde dikkatli, hassas ve mitolojiye meraklı okurun keşfedebileceği ve büyük hazlar alacağı oldukça girift ve heyecan verici dil ve kültür oyunları bulunduğunu söyleyebiliriz. İyi şiir okuru için oldukça derin ve anlamlı şiirlerle dolu bir kitap. İçtenlikle kutluyorum Aydın Afacan'ı.” (Ali Günvar)
“…özgün bir fikir sunması Bulut Defteri’ni emsallerinden ayıran en önemli özellik. Mesele edindiği konuları mevcut literatürün ışığının ötesinde kendi sorularıyla ele alan, her birini çok yönlü değerlendirip apaçık ortaya koyan bir yazar Aydın Afacan. Şairliğinin yanı sıra bir fikir adamı. Şiiri şiir, nesri nesir üstelik. Asla mevcutla yetinmeyen, sürekli araştıran, iç görüsü yüksek biri.” (Pınar Doğu)
ESERLERİ:
Şiir: Itır ve Güneş (1996), Yan Yana Yedi Kırmızı (2001), Rengîn ve Hayâl(2006), Binbir Deniz (2012), Âteşîn Beyaz (2015).
İnceleme ve Eleştiri: Şiir ve Mitologya: Cumhuriyet Dönemi Şiirinde Yunan ve Latin Mitologyası (2003).
Deneme: Bulut Defteri (2017).
KAYNAKÇA: Hüseyin Atabaş, “Itır ve Güneş” (Pencere, Yeni Dizi: 3–4, Mart-Nisan 1997). Salih Bolat, “Bir kitap: Itır ve Güneş” (Şiir-lik, Sayı: 38, Nisan 1997; s. 8). Orhan Tüleylioğlu, “Itır ve Güneş” (Milliyet Sanat, Sayı: 406, 15 Nisan 1997; s.48). Kıvılcım Giritli, “Itır ve Güneş” (Kavram-Karmaşa, Sayı: 5, Kasım 1997; s. 105–106). Osman Nuri Poyrazoğlu, “Afacan’dan Damıtık Şiirler” (Öğretmen Dünyası, Sayı: 205, Ocak 1997; s.49). Refik Durbaş, “Şair Diyor ki -‘kırık tutanak’, Yan Yana Yedi Kırmızı’dan” (Sabah, 10 Şubat 2001). Papirüs Dergisi, “Yan Yana Yedi Kırmızı” (Papirüs, Sayı: 48, Şubat 2001; s.62). Ahmet Yıldız, “Yan Yana Yedi Kırmızı” (Edebiyat ve Eleştiri, Mart-Nisan 2001; s.110). Osman Nuri Poyrazoğlu, “Yan Yana Yedi Kırmızı’lar Arasında” (Kıyı, Sayı:185, Ağustos 2001; s.11). Bâki Asiltürk, “Geleneğin Canlılığını Önde Tutan Bir Şair” Hürriyet Gösteri, Sayı: 230, Ağustos, 2002; s.55). Hilmi Yavuz, “Şiir ve Mitologya” (Zaman, 22 Haziran 2003; s.13). Hakkı Engin Giderer, “Itır ve Güneş”, (Edebiyat ve Eleştiri, Sayı: 68, Temmuz-Ağustos 2003; s.115). Ersun Çıplak, “Şiir ve Mitologya” (Düzyazı Defteri, Sayı:1, Eylül-Ekim 2003; s.58). Bâki Asiltürk, “Şiir ve Mitologya” (Virgül, Sayı: 66, Ekim, 2003; s.2). Gökhan Tunç, “Suya yazılan şiirler” (Kitap Zamanı, Sayı: 3, Nisan 2006; s.39). Hüseyin Ferhad, “Çarçu’da Kürdili Bir Akşam” (Yasakmeyve, Sayı: 21; Temmuz-Ağustos 2006; s.88–90). Sincan İstasyonu Dergisi, “Bir Şair: Aydın Afacan” (Sincan İstasyonu, Sayı: 7, Mart 2008). Hilmi Yavuz, “Azeri Prof. Aydın Afacan’ın Kitabını Nasıl Yağmaladı?” (Zaman, 16 Kasım 2011; s.13). Ercan Yılmaz, “Uzak Deniz’den Sayfalar” (Kitap Zamanı, 2 Nisan 2012; s.35). Pakize Barışta, “Afacan’ın Binbir Deniz’i Çağdaş Bir Destan Gibi” (Taraf, 20 Mayıs 2012; s. 16). Hilal Karahan, “Aydın Afacan Şiiri Dip Köşe Notlar” (Mor Taka, Ağustos 2012). Asuman Susam, “Hayata Şiirle Açılan Bir Geminin Yolcusu” (Cumhuriyet Kitap, Sayı:1173, 9 Ağustos 2012; s.16). Gökben Derviş, “Aydın Afacan, Binbir Deniz ve Kültür Şiiri”(Sincan İstasyonu, Mayıs-Haziran 2013; s. 30). Merve Akbaydoğan, “Lirik Korsan’dan ‘derya-deniz bir dünya’”(Mühür, Mart-Nisan 2013; s. 100-101). Koray Feyiz, “İki Yenilikçi Modern Şair: Aydın Afacan ve Mehmet Taner” (Şiiri Özlüyorum, Sayı: 54; Temmuz-Ağustos 2013). Ercan Yılmaz, “Dünya Rüzgârlı Bir Kitap” (Kitap Zamanı, 7 Aralık 2015; s.27). Birsel Kurt, “Âteşin Beyaz ve Tereddütü Aklamak” (Hürriyet Gösteri, Sayı: 319, Haziran-Temmuz-Ağustos 2016; s.96-102) Pınar Doğu, “Bulutlarla Gökyüzünü Okumak” (http://t24.com.tr/yazarlar/pinar-dogu/bulutlarla-gokyuzunu-okumak,16551). Dosyalar: 1. Deliler Teknesi -Gümüş (İki Aylık Şiir Eki) Aydın Afacan Özel Sayısı-, (Sayı: 12, Kasım-Aralık 2008; s. 81-108): Ayten Esgün, “Aydın Afacan’la Söyleşi” (s. 83-85). Hilmi Yavuz, “Aydın Afacan Şiiri Üzerine Birkaç Not” (s. 86). Hüseyin Peker, “Büyülü Bahçenin Ozanı: Aydın Afacan” (s. 87-88). Ercan Yılmaz, “Aydın Afacan: Zâtına Hoşça Bakan Narkissos” (s. 89-90). R.Aslıhan Aksoy Sheridan, “Aydın Afacan’ın ‘gelincik ve süveydâ’ Şiirini Riffaterre’ci Yöntemle Okuma Denemesi” (s. 92-97). 2. Yasakmeyve (İki Aylık Şiir Dergisi): Ahmet Telli, Hasip Bingöl, Nilay Özer, Ercan Yılmaz, Emre Ütükler, “Söyleşi: Şair ve Okurları: Aydın Afacan”. (s.6-15). Hilmi Yavuz, “Aydın Afacan’ın Rengâhenk Ufku” (s. 16). Ali Günvar, “Âteşîn Beyaz” (s. 17-18). V. B. Bayrıl, “Kabilenin Kelimeleri”(s.19-21). Röportajlardan: Ece Temelkuran, “Afacan: Şiir Elden Çıkmadıkça Bitmiyor”, (Cumhuriyet, Yunus Nadi Ödülleri Eki, 28 Haziran 1996; s.9). Fevzi Yılmaz, “Şair ve Öğretmen: Aydın Afacan” (Eğitim ve Yaşam, Sayı: 6, Yaz 1997; s.86–87). Gülcan Özdemir, “Aydın Afacan: Şiir Mitologyaya En Yakın Alan” (Hürriyet Gösteri, Sayı: 252, Ekim, 2003; s.60–61). Salih Bolat, “Aydın Afacan ile Şiir ve Mitologya Üzerine: Mitologya sadece şiirin değil bütün kültürün ortak zemini konumundadır.” (Cumhuriyet Kitap, Sayı: 726, 15 Ocak 2004; s.14). Mehmet Emin Düzgün, “Aydın Afacan’la Söyleşi: Edebiyatımızın En Ciddi Sorunlarından Biri ‘Okumaz-Yazarlık’tır” (Kum, Sayı: Eylül-Ekim 2004; s.45–47). Yazı-Hariç Dergisi, “Şair Aydın Afacan ile Söyleşi” (Yazı-Hariç, Sayı: 6, Haziran-Temmuz 2006; s.24–32). Hayâl Dergisi, “Bir soru-Bir Görüş”, (Hayâl, Sayı: 24, Ocak-Şubat-Mart 2008; s. 3). Aslı Şahinkaya, “Aydın Afacan’la Söyleşi” (Sahaf, Sayı: 3, Mayıs-Haziran 2010; s. 4-6). Ayla Onar, “Bu da Mitolojik İntihal” (Evrensel, 28 Aralık 2011; s.12). Fulya Bayraktar, Tümay Çobanoğlu, “Aydın Afacan ile Şiir ve Mitologya Üzerine”, (Lacivert, Sayı: 43, Ocak-Şubat 2012; s. 50-58). Adnan Gerger, “Bir Şair Kuğulu Parkta Ne arar?” (Haber Türk –Ankara, 29 Ağustos 2012; s.6). Celaleddin Koç, “Okur olarak yazanın kendisi de dahil olmak üzere başka yolculuklara açıktır şiir” (Mühür, Mart-Nisan 2013; s.102-104). Tuba Keçeci, “Aydın Afacan’la Söyleşi: Sanat ve Mitolojide Kedi” (Kedici, Sayı:20, Eylül-Ekim 2013; 8-13). Şirvan Erciyes, “Aydın Afacan: “İyi bir şiir kitabının ardında yüzlerce kitap vardır.” (Edebiyat Haber, 9 Mayıs 2016, http://www.edebiyathaber.net/aydin-afacan-iyi-bir-siir-kitabinin-ardinda-yuzlerce-kitap-vardir/).Ömür Şahin Keyif, “Şiir Ateşle Oynamaktır” (Birgün, 20 Ocak 2016; s. 15). Serdar Aydın, “Aydın Afacan’la ‘Bulut Defteri’ Üzerine Söyleşi”, (Meda Kitap, 23 Şubat 2017, http://medakitap.com/2017/02/23/aydin-afacanla-bulut-defteri-uzerine-soylesi-serdar-aydin/). Ümit Yıldırım, “Olympos’taki Şölen: ‘Bulut Defteri’ Odağında Aydın Afacan’la Söyleşi” (Kasabada Esinti, Sayı: 14, İlkbahar 2017; s.84-89). Ercan Yılmaz, “Aydın Afacan ile Söyleşi: Bulut Defteri” (Varlık, Sayı: 1322, Kasım 2017; s.100-101).
