Ali Çetinkaya
Asker, siyaset ve devlet adamı (D. 1878, Afyon – Ö. 21 Şubat 1949, İstanbul). Harp Okulunu bitirdiği sıralarda sürekli çete savaşları Balkanlar'da alıp yürümüştü. Onun için Çetinkaya'nın ilk görevi Arnavutluk sınırında karakol komutanlığı oldu. Bunu, çeşitli cephelerdeki görevler izledi: 1911'de Derne'de Mustafa Kemal İle birlikte İtalyanlara karşı çarpıştı. Daha Trablusgarp'taki savaş bitmeden Irak Cephesi'ne gönderildi, ardından Kafkasya Cephesi'nde ateş hattına girdi. Çok geçmeden tekrar Makedonya'da görevlendirildi, bu sıralar rütbesi yarbaylığa yükselmişti. Ali Çetinkaya, Yunan ordusunun İzmir'e çıktığı günlerde ise Ayvalık Cephesinde bulunuyordu. Orada düşmana ilk kurşunu atan Çetinkaya'nın askerleri oldu ve Yunan birlikleri bölgeden çekilmek zorunda kaldı.
Ali Çetinkaya'nın siyaset hayatı ise İttihad ve Terakki Partisine girişiyle başlamıştı. Kurtuluş Savaşı'nın başlarında Meclis-i Mebusan'a seçilen subaylar arasında Çetinkaya da vardı. Fakat bu deneme kısa sürdü ve Malta sürgünleri listesinde Türkiye'den uzaklaştırıldı. Dönüşünde yine Meclis'e girdi ve Müdafaa-i Hukuk Grubu yönetim kurulunda görev aldı. 1934'te Bayındırlık Bakanıydı ve Ankara'daki resmî binaların çoğu Çetinkaya'nın beş yıl süren bakanlığı sırasında yapıldı. 1939-40 yıllarında bir süre de Ulaştırma Bakanlığı yaptı. Bu bakanlığın da kuruluş yasasını meclisten geçirtti, 4.000 km’lik demiryolunun yapımında, THY’nin kuruluşunda emeği geçti. 21 Şubat 1949’da öldü.
KAYNAK: Milliyet Büyük Larousse Sözlük ve Ansiklopedisi (Cilt 5, 1968), Türkiye Ansiklopedisi 1 (1974), Yurt Ansiklopedisi (1. cilt, 1984), Kemal Öztürk / İlk Meclis – Belgesel (1999).
Fotoğraflar
Asker, siyaset ve devlet adamı (D. 1878, Afyon – Ö. 21 Şubat 1949, İstanbul). Harp Okulunu bitirdiği sıralarda sürekli çete savaşları Balkanlar'da alıp yürümüştü. Onun için Çetinkaya'nın ilk görevi Arnavutluk sınırında karakol komutanlığı oldu. Bunu, çeşitli cephelerdeki görevler izledi: 1911'de Derne'de Mustafa Kemal İle birlikte İtalyanlara karşı çarpıştı. Daha Trablusgarp'taki savaş bitmeden Irak Cephesi'ne gönderildi, ardından Kafkasya Cephesi'nde ateş hattına girdi. Çok geçmeden tekrar Makedonya'da görevlendirildi, bu sıralar rütbesi yarbaylığa yükselmişti. Ali Çetinkaya, Yunan ordusunun İzmir'e çıktığı günlerde ise Ayvalık Cephesinde bulunuyordu. Orada düşmana ilk kurşunu atan Çetinkaya'nın askerleri oldu ve Yunan birlikleri bölgeden çekilmek zorunda kaldı.
Ali Çetinkaya'nın siyaset hayatı ise İttihad ve Terakki Partisine girişiyle başlamıştı. Kurtuluş Savaşı'nın başlarında Meclis-i Mebusan'a seçilen subaylar arasında Çetinkaya da vardı. Fakat bu deneme kısa sürdü ve Malta sürgünleri listesinde Türkiye'den uzaklaştırıldı. Dönüşünde yine Meclis'e girdi ve Müdafaa-i Hukuk Grubu yönetim kurulunda görev aldı. 1934'te Bayındırlık Bakanıydı ve Ankara'daki resmî binaların çoğu Çetinkaya'nın beş yıl süren bakanlığı sırasında yapıldı. 1939-40 yıllarında bir süre de Ulaştırma Bakanlığı yaptı. Bu bakanlığın da kuruluş yasasını meclisten geçirtti, 4.000 km’lik demiryolunun yapımında, THY’nin kuruluşunda emeği geçti. 21 Şubat 1949’da öldü.
KAYNAK: Milliyet Büyük Larousse Sözlük ve Ansiklopedisi (Cilt 5, 1968), Türkiye Ansiklopedisi 1 (1974), Yurt Ansiklopedisi (1. cilt, 1984), Kemal Öztürk / İlk Meclis – Belgesel (1999).
