Ahmet Talat Koçyiğit

İlâhiyat (Hadis) profesörü, araştırmacı yazar (D. 3 Ağustos 1927, Uşak – Ö. 18 Nisan 2011, Ankara). İlkokul, ortaokul ve liseyi Uşak’ta tamamladı. Ankara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi (1957) mezunu. Öğretim üyeliğini bitirdiği fakültede doçentliğe (1967) ve profesörlüğe (1975) yükselerek sürdürdü.

Dedesi Kadıköylü Hafız Süleyman Efendi’den dolayı Uşak merkezde ‘Kadıköylüler’ olarak tanınan bir ailede yetişti. Dedesi, hafızlık, hocalık yapmış, İslami konularda oldukça bilgili, siyasi meselelerde görüş sahibi, hatırı sayılır bir kimse idi. İlkokula gittiği sıralarda dedesinden ve babasından temel dini bilgiler ve Kur’an-ı Kerim öğrendi.

Liseden mezun olunca kendi isteğiyle kayıt yaptırdığı Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden kaydını sildirip yeni açılan Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesine kaydını yaptırdı. Burada Prof. Tayyip Okiç’ten tefsir ve hadis konularında çok yararlandı. Mezuniyetinden sonra da bu hocanın asistanı oldu. 1957’de “Hadislerin Toplanması ve Yazı İle Tespiti”ne dair doktora tezini tamamladı. “Hadis” alanını seçmesinde hem Tayyip Bey’in hem de o zamanlar Ankara İlahiyat Fakültesi’nde bulunan Fuat Sezgin Bey’in büyük katkısı oldu.

Günümüzün İlahiyat fakültelerinde görev yapmakta olan birçok hadis öğretim üyesi, doktoralarını Prof. Dr. Ahmet Talat Koçyiğit’in danışmanlığında yapmışlardır. Merhum Selman Başaran ile Mücteba Uğur, şu an emekli olan Cemal Sofuoğlu, halen görevde bulunan Nevzat Aşık, Selahattin Polat, Ramazan Ayvalı, M. Hayri Kırbaşoğlu, İ. Hakkı Ünal, M. Emin Özafşar, Bünyamin Erul gibi hocalar bunlar arasındadır.

Arap dünyasından ilk olarak 1957 - 1958 yıllarında Bağdat’a gitti ve orada altı yedi ay kaldı. 1963’te kendi imkânlarıyla iki sene izinli olarak Tunus’a gitti ve orada 20 ay geçirdi. 1967’de doçent oldu. Daha sonra Fransızcasını geliştirmek üzere 1972 yılında bir yıllığına Fransa’ya gitti. 1975’de profesörlük kadrosuna atandı. 1980’li yıllarda 12 haftalığına Rusya (Azerbeycan, Özbekistan vb.), Mısır ve İngiltere’ye gitti. 1984’te hac, 1987’de ise umre yaptı.

Prof. Koçiğit, 1994 yılında yaş haddinden emekli oldu. Emekliliği döneminde İsmail Cerrahoğlu Hoca ile birlikte başladıkları ancak sonradan kendisinin tek başına devam ettiği Tefsiri yazmakla meşgul oldu. Nihayet bu tefsiri üç ay önce on cilt halinde tamamladı. Bu değerli eserin basım işini TDV üstlendi.

Mezun olduğu fakülteye 12 Eylül sonrası en zor yıllarda (19821985) dekanlık yaptı. Aslında idarecilik onun yapısına hiç uygun değildi. 1982’de ilk enfarktüsü geçirdi ve hastanede üç hafta kaldı. O günlerde fakülteyi ziyarete gelen Cumhurbaşkanı Kenan Evren Paşa’nın İlahiyat Fakültesi hocalarının karşısında içki konusundaki sarf ettiği sözlere Koçyiğit açıkça itiraz etmişti.

Görevine ve derslerine çok bağlı olan hocamızın akademik hayatı, Bahçelievler’deki evi ile İlahiyat Fakültesi arasında, evindeki kitapları arasında, Fakülte’de öğrencileri arasında geçti. Evi ile Fakülte arasını yürüyerek gider gelirdi. Oldukça sade sayılabilecek bir hayatı vardı. Mütevazı bir kişiliğe sahipti. Yıllarca öğle yemeği yerine bir simit ile çay içmek adeta onun sünneti haline gelmişti.

Prof. Dr. Talat Koçyiğit, geçirdiği kalp krizi sonucu 18 Nisan 2011 Pazartesi günü Hakk’ın rahmetine kavuştu. Cenazesi 20 Nisan 2011 Çarşamba günü saat 11.30’da A.Ü. İlahiyat Fakültesine getirilmiş, ardından Hacı Bayram Veli Camiinde kılınan öğle namazına müteakiben Cebeci Asri Mezarlığına defnedilmiştir.

“Vefatına kadar tüm hayatını Hadis ilmine vakfetmiş, son on beş yılını ise tefsir yazmakla geçirmiş olan ülkemizin yetiştirdiği ilk hadis hocamıza, hocaların hocasına Yüce Allah’tan rahmet niyaz ediyor, ömrünü hadislerini anlatmakla-öğretmekle geçirdiği Rahmet Peygamberine komşu olmasını diliyor, değerli ailesine, meslektaşlarına, geride bıraktığı en büyük miras olan bütün talebelerine ve okuyucularına başsağlığı ve sabırlar diliyoruz.” (Bünyamin Erul)

ESERLERİ:

TELİF: Hadis Usulü, Hadis Tarihi, Hadis Istılahları, Hadisçi Kelamcı Münakaşaları, Hadis Külliyatı, Kur’an-ı Kerim Meal ve Tefsiri, Hadis Terimleri Sözlüğü (1992), Hutbeler Sohbetler Va’z ve Nasihatlar (1995), İslâmî Davetin Mahiyeti ve Hazret-i Peygamberin Hutbeleri (1995), Hadisçilerle Kelamcılar Arasındaki Münakaşalar, Kur’an ve Hadiste Ru’yet Meselesi; Ahmed b. Hanbel, Kitabu’l-Ilel ve Ma’rifetu’r-Ricâl (İ. Cerrahoğlu ile birlikte, Tahkik), Hadis-i Şerif Külliyatı, Sahabiler Ansiklopedisi (Heyet ile birlikte, Tercüman Gazetesi); Hadislerin Işığında İman, İbadet, Ahlâk; Din Bilgisi, Orta 1 (İ. Cerrahoğlu, M. Uğur ile birlikte), Din Bilgisi, Orta 3 (İ. Cerrahoğlu, M. Uğur ile birlikte), Makaleler (ilmi dergilerde yayımlanmış makaleleri), Askere Din Kitabı (A. H. Akseki’den sadeleştirme)

ÇEVİRİ: Hemmâm İbn Munebbih’in Sahifesi (M. Hamidullah’tan çeviri), Hadis Istılahları Hakkında Nuhbetu’l-Fiker Şerhi (İbn Hacer’den çeviri), İslam Teşrii Tarihi (Abdulvahhab Hallaf’tan çeviri), Ashab-ı Kehf (Tevfîk el-Hakîm’den çeviri).

KAYNAKÇA: İhsan Işık / Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2006, 2007), Bünyamin Erul / Hadise Adanmış Bir Ömür: Talât Koçyiğit (mufredat.wordpress.com, 06.10.2012).