Ahmet Gürkan
İlahiyatçı, Yazar, Müteahhit, Siyasetçi, IX. ve X. Dönem Tokat, XII. Konya Milletvekili (D. 1903, Rize – Ö. 20 Şubat 1990). Baba adı Süleyman, anne adı Fethiye. İlahiyat Fakültesi mezunu. Samsun Başalan, Hacıismail Köyleri Öğretmeni, Rize Şeriye Kâtibi, Dava Vekili olarak görev yaptı. Ayrıca müteahhitlik yaptı, Serbest ticaretle uğraştı.
Sıra dışı bir milletvekili olan Ahmet Gürkan, AP’den IX. ve X. Dönem Tokat, XII. Dönem (15.10.1961 – 10.10.1965) Konya Milletvekili seçilerek TBMM’de yasama çalışmalarına katıldı. 20 Şubat 1990’da hayatını kaybetti. Evli, 5 çocuk babasıydı. Arapça biliyordu.
Kitapları:
İsmet Paşa`nın Beytülmâli (Anıları), İslam Kültürü’nün Garb’ı Medenileştirmesi (1989), Nasuh ve Mensuh Hadisler, Kur’an-ı Kerim’de Nasuh ve Mensuh Ayetler.
Ezanın Aslına Döndürülmesi İçin Kanun teklifi veren İlk Milletvekili
Gazeteci ve araştırmacı yazar İbrahim Beyazıt, Ahmet Gürkan’ın sıradışı milletvekilliği dönemini şöyle anlatmaktadır:
“Meclisteki fikirleri ve açık sözlülüğüyle Adnan Menderes’in dikkatini çeken Ahmet Gürkan, ülkenin yanlış idare edilmesinden duyduğu rahatsızlıktan dolayı İsmet İnönü’yle de sık sık tartışırdı.
Ahmet Gürkan tarafından, Ezanın aslına çevrilmesine ve mason localarının kapatılmasına dair verilen kanun teklifleri:
14 Mayıs 1950’de yapılan ilk demokratik seçimde iktidara gelen Demokrat Parti (DP), 13 Haziran günü saat 15:00′te basına kapalı olarak yaptığı toplantıda ezan meselesini görüştü. Çünkü ezan Ocak 1932’den beri Türkçe okunuyor ve halk bu durumdan memnuniyetsizliğini her vesile ile ifade ediyordu. Ezan aslına döndürülmeliydi. Buna ilişkin tekliflerden ilki Tokat Milletvekili Ahmet Gürkan tarafından 31.5.1950 tarihinde verildi.
“T.C.K. 526/2 fıkranın tadili”ni istiyor ve gerekçesinde şöyle diyordu: “Devletimizin Anayasamızda tespit edildiği gibi lâik olması ve lâikliğin ise devlete din müesseselerinin yekdiğerinden ayrı tutularak birbirine karıştırılması mânâsına gelmesi itibariyle kanunların bu esaslar dairesinde ayarlanması icap ettiği gibi lâikliğe aykırı olan kanunların da buna muvazi olarak tadili icap eder. Sabık iktidarın lâikliği din aleyhinde tefsir etmesi suretiyle ve bu cümleden olarak iman ve âmelden mürekkep Müslümanlık dinin amele taallûk eden ezan ve kametin Türkçe okutulmasını mecbur tutması lâiklik prensibini ihlâl ve Anayasanın verdiği vicdan hürriyetine tecavüzdür.”
Türkçe okunan ezan aslına çevrilmesi ve Arapça okunması ile ilgili teklif düşünüldüğü gibi tepki ile karşılanır. Özellikle DP’nin karşısında yıllarca Cumhuriyet Halk Partisi gibi iktidarda kalmış ve muhalefetin her türlü imkanını kullanmaya haiz bir parti varken. Güneysu Belediye Başkanı Ahmet Minder o dönemi bizzat Ahmet Gürkan’ın ağzından dinler. Gürkan’ın bu anısı Güneysu Belediye başkanını çok etkiler. Ezanın aslına çevrilmesi kanun tasarısı ve sonrasında yaşadıkları hakkında merhum Ahmet Gürkan şöyle demekteydi: “O yıllarda Ankara’da evim yoktu. Bu yüzden bir otelde kalmakta idim. Ezanın aslına çevrilmesi ile ilgili Kanun teklifini verdikten sonra otele geçtim. Otelin önüne kalabalığın biriktiğini ve beni sorduklarını öğrendim. Kalabalığın bana karşı tepkisi ve hareketi olacağını hissedince tedirgin olup Başvekil Adnan Menderes’i aradım ve durumu kendisine ilettim. Menderes bizzat kendi özel aracını göndererek beni otelden aldırttı”
Mason Localarının Kapatılması;
1950`li yılların başlarında aydın kesim, masonlara cephe almaya başlamıştı. Kitap ve dergilerde sık sık masonların içyüzünü deşifre eden yazılar yayınlanıyordu. DP Tokat Milletvekili Ahmet Gürkan, 29 Ocak 1951`de TBMM`ye bir kanun teklifi sunarak, mason localarının kapatılmasını gündeme getirdi. Teklifte, masonik kuruluşların köklerinin dışarıda olduğu ve milli ve manevi değerleri ayaklar altına almak istedikleri söylenmekteydi: "Masonluk beynelmilel bir teşkilattır ve kökü dışarıdadır. Cemiyete mensup bir mason birçok kere kendi milletinin, vatandaşının ve kendi dininin aleyhine karar ve hareketlere iştirak etmektedir. Masonlar cemiyetlerinin veya kendilerinin menfaati uğruna bütün mukaddes bilinen şeyleri ayaklar altına almaktan çekinmezler."
Ahmet Gürkan Türk siyasi tarihi içinde devlet meselelerinde her zaman Anadolu insanının yanında olmuştur. Siyasi kariyerinde iki dönem Tokat ve bir dönemde Konya milletvekilliği yapan Ahmet Gürkan, 20 Şubat 1990 yılında hayatını kaybeder”.
KAYNAK: TBMM Albümü 2. Cilt 1950-1980 (2010). İbrahim Beyazıt / Tarihe Yön Verenlerden Ahmet GÜRKAN (tokattan.net, 16 Şubat 2018).
Fotoğraflar
Hakkında Yazılanlar
İlahiyatçı, Yazar, Müteahhit, Siyasetçi, IX. ve X. Dönem Tokat, XII. Konya Milletvekili (D. 1903, Rize – Ö. 20 Şubat 1990). Baba adı Süleyman, anne adı Fethiye. İlahiyat Fakültesi mezunu. Samsun Başalan, Hacıismail Köyleri Öğretmeni, Rize Şeriye Kâtibi, Dava Vekili olarak görev yaptı. Ayrıca müteahhitlik yaptı, Serbest ticaretle uğraştı.
Sıra dışı bir milletvekili olan Ahmet Gürkan, AP’den IX. ve X. Dönem Tokat, XII. Dönem (15.10.1961 – 10.10.1965) Konya Milletvekili seçilerek TBMM’de yasama çalışmalarına katıldı. 20 Şubat 1990’da hayatını kaybetti. Evli, 5 çocuk babasıydı. Arapça biliyordu.
Kitapları:
İsmet Paşa`nın Beytülmâli (Anıları), İslam Kültürü’nün Garb’ı Medenileştirmesi (1989), Nasuh ve Mensuh Hadisler, Kur’an-ı Kerim’de Nasuh ve Mensuh Ayetler.
Ezanın Aslına Döndürülmesi İçin Kanun teklifi veren İlk Milletvekili
Gazeteci ve araştırmacı yazar İbrahim Beyazıt, Ahmet Gürkan’ın sıradışı milletvekilliği dönemini şöyle anlatmaktadır:
“Meclisteki fikirleri ve açık sözlülüğüyle Adnan Menderes’in dikkatini çeken Ahmet Gürkan, ülkenin yanlış idare edilmesinden duyduğu rahatsızlıktan dolayı İsmet İnönü’yle de sık sık tartışırdı.
Ahmet Gürkan tarafından, Ezanın aslına çevrilmesine ve mason localarının kapatılmasına dair verilen kanun teklifleri:
14 Mayıs 1950’de yapılan ilk demokratik seçimde iktidara gelen Demokrat Parti (DP), 13 Haziran günü saat 15:00′te basına kapalı olarak yaptığı toplantıda ezan meselesini görüştü. Çünkü ezan Ocak 1932’den beri Türkçe okunuyor ve halk bu durumdan memnuniyetsizliğini her vesile ile ifade ediyordu. Ezan aslına döndürülmeliydi. Buna ilişkin tekliflerden ilki Tokat Milletvekili Ahmet Gürkan tarafından 31.5.1950 tarihinde verildi.
“T.C.K. 526/2 fıkranın tadili”ni istiyor ve gerekçesinde şöyle diyordu: “Devletimizin Anayasamızda tespit edildiği gibi lâik olması ve lâikliğin ise devlete din müesseselerinin yekdiğerinden ayrı tutularak birbirine karıştırılması mânâsına gelmesi itibariyle kanunların bu esaslar dairesinde ayarlanması icap ettiği gibi lâikliğe aykırı olan kanunların da buna muvazi olarak tadili icap eder. Sabık iktidarın lâikliği din aleyhinde tefsir etmesi suretiyle ve bu cümleden olarak iman ve âmelden mürekkep Müslümanlık dinin amele taallûk eden ezan ve kametin Türkçe okutulmasını mecbur tutması lâiklik prensibini ihlâl ve Anayasanın verdiği vicdan hürriyetine tecavüzdür.”
Türkçe okunan ezan aslına çevrilmesi ve Arapça okunması ile ilgili teklif düşünüldüğü gibi tepki ile karşılanır. Özellikle DP’nin karşısında yıllarca Cumhuriyet Halk Partisi gibi iktidarda kalmış ve muhalefetin her türlü imkanını kullanmaya haiz bir parti varken. Güneysu Belediye Başkanı Ahmet Minder o dönemi bizzat Ahmet Gürkan’ın ağzından dinler. Gürkan’ın bu anısı Güneysu Belediye başkanını çok etkiler. Ezanın aslına çevrilmesi kanun tasarısı ve sonrasında yaşadıkları hakkında merhum Ahmet Gürkan şöyle demekteydi: “O yıllarda Ankara’da evim yoktu. Bu yüzden bir otelde kalmakta idim. Ezanın aslına çevrilmesi ile ilgili Kanun teklifini verdikten sonra otele geçtim. Otelin önüne kalabalığın biriktiğini ve beni sorduklarını öğrendim. Kalabalığın bana karşı tepkisi ve hareketi olacağını hissedince tedirgin olup Başvekil Adnan Menderes’i aradım ve durumu kendisine ilettim. Menderes bizzat kendi özel aracını göndererek beni otelden aldırttı”
Mason Localarının Kapatılması;
1950`li yılların başlarında aydın kesim, masonlara cephe almaya başlamıştı. Kitap ve dergilerde sık sık masonların içyüzünü deşifre eden yazılar yayınlanıyordu. DP Tokat Milletvekili Ahmet Gürkan, 29 Ocak 1951`de TBMM`ye bir kanun teklifi sunarak, mason localarının kapatılmasını gündeme getirdi. Teklifte, masonik kuruluşların köklerinin dışarıda olduğu ve milli ve manevi değerleri ayaklar altına almak istedikleri söylenmekteydi: "Masonluk beynelmilel bir teşkilattır ve kökü dışarıdadır. Cemiyete mensup bir mason birçok kere kendi milletinin, vatandaşının ve kendi dininin aleyhine karar ve hareketlere iştirak etmektedir. Masonlar cemiyetlerinin veya kendilerinin menfaati uğruna bütün mukaddes bilinen şeyleri ayaklar altına almaktan çekinmezler."
Ahmet Gürkan Türk siyasi tarihi içinde devlet meselelerinde her zaman Anadolu insanının yanında olmuştur. Siyasi kariyerinde iki dönem Tokat ve bir dönemde Konya milletvekilliği yapan Ahmet Gürkan, 20 Şubat 1990 yılında hayatını kaybeder”.
KAYNAK: TBMM Albümü 2. Cilt 1950-1980 (2010). İbrahim Beyazıt / Tarihe Yön Verenlerden Ahmet GÜRKAN (tokattan.net, 16 Şubat 2018).
