Abdurrahman Kasapoğlu
İlahiyatçı, akademisyen, araştırmacı yazar. Abdurrahman Kasapoğlu, aslen Trabzon ilinin Çaykara ilçesine bağlı Zeleka / Taşören köyündendir. Kasapoğlu’nun aile soy kütüğü şu şekildedir: “Kasaboğlu İbrahim (1770?-1820?); Kasaboğlu Mehmet (d. 1799); Kasaboğlu Ahmet Hubur (d. 31. 01. 1836); Muhammed Kasapoğlu (1872-1968); Süleyman Kasapoğlu (1903-1961); Mehmet Niyazi Kasapoğlu (1942-2020); Abdurrahman Kasapoğlu (d. 1966).” Şeceredeki Kasaboğlu Ahmet Hubur (d. 31. 01. 1836), döneminin ilim ehli şahsiyetlerinden birisidir. Abdurrahman Kasapoğlu’nun da hocası olan, babası Mehmet Niyazi Kasapoğlu (1942-2020), ise hem -binden fazla- hafız yetiştirmiş hem de dinî ilimlerde dönem dönem icâzetler vermiş Karadeniz müderrislerindendir.
Abdurrahman Kasapoğlu, 1966 yılında babasının imam-hatiplik görevi yaptığı Amasya’nın Taşova ilçesi, Yaylasaray Köyü’nde dünyaya gelmiştir. Nüfus kaydında ise Samsun ili, Terme ilçesi doğumludur. Kasapoğlu, ilkokula, 1971 yılında babasının görev yaptığı, Yaylasaray Köyü İlkokulu’nda başlamıştır; ilkokul ikinci sınıfta Samsun-Terme / Fatih İlkokulu’na nakil olmuştur. İlkokuldan sonra Terme’de Terme Merkez Kur’an Kursu’na bir yıl devam etmiş, 1978 yılında Terme İmam Hatip Lisesi’ne girmiş ve ortaokulu, liseyi burada tamamlanıştır. Kasapoğlu, ortaokul ve liseye devam ederken yedi yıl boyunca babası Mehmet Niyazi Kasapoğlu’ndan geleneksel medrese usulü Arapça ve dinî ilimler okumuştur. Dönem arkadaşlarıyla birlikte babasından icâzetnâme almıştır.
1985 yılında Terme İmam Hatip Lisesi’nden mezun olan Kasapoğlu, üniversite giriş sınavında babası Niyazi Kasapoğlu hocanın tavsiyesine uyarak Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ni tercih etmiştir. Böylece müellif için ilahiyat ilim adamlığına gidecek süreç başlamış ve 1990 senesinde Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nden mezun olmuştur.
Kasapoğlu, lisans öğrencilik dönemlerinde örgün eğitimin yanında, aynı zamanda yaygın eğitimden de istifade etmeye çalışmıştır. İstanbul’da üniversite öğrencilik yıllarında farklı kaynaklardan bilgi ve tecrübeler edinmiştir. Kasapoğlu’nun, özellikle üniversite öğrencilik yıllarında istifade ettiği bazı şahsiyetler şunlardır: Osman Öztürk (1944-2014) hocanın Laleli İlim Yayma şubesinde vermiş olduğu Cuma seminerlerini takip etmiştir. Muhammed Emin Saraç (1929-2021) hocanın Fatih Vefa İlim Yayma Vakfı’daki, hadîs ve fıkıh derslerine katılmıştır. Mahmut Esat Coşan (1938-2001) hocanın Fatih İskenderpaşa Câmiinde Pazar günleri vermiş olduğu Râmuzu’l-Ahâdîs okumalarını takip etmiştir. Fatih’te Manisalı Mehmet Paşa Camii’nin o yıllardaki imamı Mehmet hocadan Celâleyn ve Nûru’l-İzâh okumaları yapmıştır.
Kasapoğlu, 1993’te Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tefsir Anabilim Dalında yüksek lisans öğrenimini tamamlamıştır. Prof. Dr. İshak Yazıcı danışmanlığında “Kur’an-ı Kerim’de İnsan Psikolojisi” başlıklı yüksek lisans tezini hazırlamıştır.
Kasapoğlu, 1990 senesindeki üniversite mezuniyetinin ardından bazı illerde imam hatip lisesi meslek dersleri ve din kültürü ve ahlâk bilgisi öğretmenliği görevinde bulunmuştur. Müellif, 1991 yılında Bafra İmam-Hatip Lisesi’nde meslek dersleri öğretmenliği ile meslek hayatına başlamıştır. Bu lisede üç yıl öğretmenlik yapmıştır. Bu yıllarda öte yandan Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde tefsir anabilim dalında yüksek lisans öğrenimini sürdürmüştür. Bafra’da öğretmenlik görevi devam ettiği yıllarda 1993’te Konya’da Selçuk Üniversitesi’nde doktora öğrenimine başlamıştır. Bunun üzerine Konya’ya tayin istemiş ve Çumra ilçesinin Dinek kasabası ortaokuluna ataması gerçekleşmiştir.
Kasapoğlu, 1994-1995 yılları arasında Konya’nın Çumra ilçesi Dinek kasabası İlköğretim Okulu’nda Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmenliği görevini yaptığı sırada, Selçuk Üniversitesi’nde doktora öğrenimini sürdürmüştür. Bu süreçte1995 yılında Malatya’nın Darende ilçesinde açılan İnönü Üniversitesi Darende İlâhiyat Fakültesi’nde tefsir anabilim dalında araştırma görevliliğine atanmıştır. “Kur’an’da İman Psikolojisi” konulu doktora tezini Prof. Dr. Durmuş Ali Kayapınar (1937- 2011) hocanın danışmanlığında hazırlamıştır. Kasapoğlu, askerliğini, doktora öğrenimini bitirdikten sonra 1998 yılında yapmıştır. Askerliğin temel eğitim evresini Amasya’da almış, Bingöl’de 49. İç Güvenlik Piyade Tugayı’nda askerlik hizmetini tamamlamıştır. Burada Tugay Camii’nin imam-hatiplik görevini yürütmüş, Destek Kıtaları Karargâh takımında çalışmıştır.
Abdurrahman Kasapoğlu, 1995’ten itibaren Malatya’nın Darende ilçesindeki İnönü Üniversitesi Darende İlahiyat Fakültesi’nde araştırma görevlisi ve yardımcı doçent olarak çalıştığı dönemde tefsir anabilim dalı akademisyeni olarak görev yapmıştır. 2001’de İlahiyat Fakültesi’nin Malatya merkez kampüse taşınmasıyla birlikte, İnönü Üniversitesi Kampüsünde çalışmaya başlamıştır. Kasapoğlu, 1997 yılında İnönü Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde öğretim üyesi (yardımcı doçent) kadrosuna atanmıştır. 2008 yılında ise doçent unvanı almıştır. Türkiye’de Eğitim Fakülteleri bünyesinde Din Kültürü ve Ahlâk Bilgisi Öğretmenliği bölümlerinin açıldığı yıllarda Kasapoğlu, 2009’dan 2012’ye kadar İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Eğitimi Bölümü’nde hocalık yapmıştır. Ardından tekrar İlâhiyat Fakültesindeki görevine geri dönmüştür. 2014 yılında ise mensubu bulunduğu İnönü Üniversitesi’nde profesör olmuştur.
Kasapoğlu, ilmî çalışmalarında bilim dili olarak kullandığı Arapçanın yanında, Almancayı da öğrenmiş, doçentlik dilini Almancadan vermiştir. Daha sonraları, diğer bazı dilleri de öğrenmeye başlamış, Endonezce, Farsça ve İngilizceye âşinalık kesbetmeye çalışmıştır. “Psikolojik tefsir”i bağımsız bir tefsir ekolü olarak sistemleştirme çalışmalarında bu dillerde kaleme alınan literatürü yoğun şekilde referans olarak eserlerinde kullanmıştır. Üniversitede çalıştığı akademik hayatı boyunca idârî görevlerden uzak durmaya çalışan Kasapoğlu, birkaç dönem üniversite senato üyeliği ve çalıştığı fakültede Temel İslam Bilimleri Bölüm Başkanlığı, Anabilim Dalı Başkanlığı görevlerini yürütmüştür. Kasapoğlu, 2008 yılından itibaren İlahiyat fakültesinden mesai arkadaşı Ali Duman hoca ile birlikte, bilimsel hakemli bir dergi olan “Hikmet Yurdu Düşünce-Yorum Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi”ni çıkarmıştır. Kasapoğlu, akademisyen Figen hanımla evli olup iki çocuk -Selâhattin Eyüp ve Nesibe Cahide’nin- babasıdır.
ESERLERİ (Araştırma- İnceleme):
Abdurrahman Kasapoğlu’nun Psikolojik Kur’an tefsiri alanında kaleme aldığı bilimsel makaleler; “Akademik Araştırmalar Dergisi”, “Tabula-Rasa: Felsefe Teoloji”, “Din Bilimleri Akademik Araştırma Dergisi”, “Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi”, “EKEV Akademi Dergisi”, “Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi”, “Tasavvuf İlmi Akademik Araştırma Dergisi”, “Diyanet İlmî Dergi”, “Bilimname: Düşünce Platformu”, “İslâmî İlimler Dergisi”, “Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi”, “Kelam Araştırmaları Dergisi”, “Hikmet Yurdu Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi”, “İnönü Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi”, Tafsir Akademik Dergi gibi dergilerde yayımlanmıştır.
Kasapoğlu’nun gerek kitap gerekse makale tarzındaki eserleri Kur’an-psikoloji ilişkisi üzerine odaklanmıştır. Bu araştırmalar “psikolojik Kur’an tefsiri” örnekleri arasında yer alır.
Kur’an’da İnsan Psikolojisi, Yalnızkurt Yayınları, İstanbul, 1997. Kur’an’da İman Psikolojisi, Yalnızkurt Yayınları, İstanbul, 1997. Kur’an’da Ahlâk Psikolojisi Yalnızkurt Yayınları, İstanbul, 1997, Âdem’den Hatem’e Kişilik İzci Yayınları, İstanbul, 1997, Kur’an’da İbadet Psikolojisi İzci Yayınları, İstanbul, 1997, Kur’an’da Kişilik Psikolojisi -Bir Yaklaşım Denemesi- İzci Yayınları, İstanbul, 1997.
Kur’ân-ı Kerim ve İletişim, Nursan Yayınları, İstanbul, 2000. Kur’an’da İnsan, Nursan Yayınları, İstanbul, 2002.
Atatürk'ün Kur'an Kültürü, İlgi Yayınları, İstanbul, 2006.
Carl Gustav Jung’un Kehf Sûresi Tefsiri, Mengüceli Yayınları, Malatya, 2006. Âyet ve Hadîsler Engelliler, Mengüceli Yayınları, Malatya, 2010.
Kur’an’a Psikolojik Yöneliş: Psikolojik Tefsirde İlke ve Yöntemler, Çıra Yayınları, İstanbul, 2016. Psikolojik Tefsir Ekolü, Gece Kitaplığı, Ankara, 2017. A Psichological Aproach To Quran, Gece Kitaplığı, Ankara, 2016.
Kur’an Psikoloji Atlası: Namaz ve Oruç Psikolojisi, Çıra Yayınları, İstanbul, 2016. Kur’an Psikoloji Atlası: Hac Psikolojisi, Çıra Yayınları, İstanbul, 2016. Kur’an Psikoloji Atlası: Zekât Psikolojisi, Çıra Yayınları, İstanbul, 2016. Kur’an Psikoloji Atlası: Rüyalar ve Yorumları, Çıra Yayınları, İstanbul, 2016. Kur’an’da İnsanın Karakteri, Gece Kitaplığı, Ankara, 2017. Kur’an’da Cinsel İçgüdü, Gece Kitaplığı, Ankara, 2017. Kur’an’da Evlilik Psikolojisi, Gece Kitaplığı, Ankara, 2017. Kur’an’da İletişim Psikolojisi, Gece Kitaplığı, Ankara, 2017. Kur’an’da İman ve İnkâr Psikolojisi, Gece Kitaplığı, Ankara, 2017. Kur’an’da Sosyal Psikoloji, Gece Kitaplığı, Ankara, 2017. Kur’an’da Kişilik Psikolojisi, Gece Kitaplığı, Ankara, 2017. Kur’an Kıssalarına Psikolojik Yaklaşım, Gece Kitaplığı, Ankara, 2017. Kur’an’da Dinî Tecrübe Çeşitleri, Gece Kitaplığı, Ankara, 2017. Kur’an’da Gelişim Psikolojisi, Gece Kitaplığı, Ankara, 2017. Kur’an’da Eğitim ve Öğrenme, Gece Kitaplığı, Ankara, 2017. Kur’an’da İnsanın Temel İhtiyaçları, Gece Kitaplığı, Ankara, 2017.
Kur’an Psikoloji Atlası, Gece Kitaplığı, Ankara, 2017 (11 cilt).
Psikolojik Tefsir Ekolü I-II, Gece Kitaplığı, Ankara, 2018.
Psikolojik Tefsîrin Tanımı Karakteristikleri ve Dayanakları, Gece Kitaplığı, Ankara 2020. Psikolojik Tefsîrin Önemi ve Amaçları, Gece Kitaplığı, Ankara 2020. Psikolojik Tefsîrin Gelişim Tarihi ve Ortaya Çıkış Sebepleri, Gece Kitaplığı, Ankara 2020. Tefsir Geleneğinde Psikolojik Yorumlama, Gece Kitaplığı, Ankara 2020. Kur’an Psikolojisi Konuları: Duyular-Dil Yetisi-Duygular-Güdülenme, Gece Kitaplığı, Ankara 2020. Kur’an Psikolojisi Konuları: Bilişsel Kapasite-İrade-Gelişim Psikolojisi-Kişilik, Gece Kitaplığı, Ankara 2020. Kur’an Psikolojisi Konuları: Ruh Sağlığı-Sosyal Psikoloji-Eğitim Psikolojisi-Metapsişik Deneyimler, Gece Kitaplığı, Ankara 2020. Kur’an Psikolojisi Konuları: Dinpsikolojik Deneyimler-Metin Dışı Bağlamda Psikolojik Boyut, Gece Kitaplığı, Ankara 2020. Kur’an’ın Üslup Psikolojisi, Gece Kitaplığı, Ankara, 2020. Psikolojik Tefsir Araştırmalarında Bilgi Kaynakları, Gece Kitaplığı, Ankara 2020. Psikolojik Tefsîrde Yöntem ve Problemler, Gece Kitaplığı, Ankara 2020.
Psikolojik Tefsîr: Kuram ve Uygulama, Gece Kitaplığı, Ankara, 2024 (12 Cilt).
TEFSİR İLMİNE KATKISI:
Abdurrahman Kasapoğlu, yaklaşık yirmi beş yıllık “Kur’an psikolojisi” çalışmalarının ardından psikolojik tefsiri müstakil bir tefsir yönelimi ve ekolü hâline getirme çabasına yönelmiştir. Bu sistemleştirme sürecinin dönüm noktası, 2011 yılında yayımladığı “Kur’an’ın Psikolojik Tefsiri” adlı makalesidir ve bu çalışma sonraki yöntem araştırmalarının temelini oluşturmuştur. Kasapoğlu, 2016’da Kur’an’a Psikolojik Yöneliş: Psikolojik Tefsirde İlke ve Yöntemler, 2017’de ise ilk defa “ekol” kavramını açık biçimde kullandığı Psikolojik Tefsir Ekolü adlı eserleriyle bu yaklaşımın teorik çerçevesini giderek genişletmiştir. Böylece psikolojik tefsiri yalnızca Kur’an’daki psikolojik konuları inceleyen uygulamalı bir araştırma olmaktan çıkarıp tarihçesi, amacı, yöntemi, konu alanları ve problemleri bulunan sistematik bir tefsir yaklaşımı şeklinde tasarlamıştır. Onun alanına en önemli katkılarından biri, klasik tefsir usûlü ve Kur’an ilimlerinin genel sistematiğini koruyarak bunlara “psikolojik” bir nüans kazandırmasıdır. Bu çerçevede psiko-semantik, psikodilbilim, psikolojik hermenötik, psikotarih ve psikobiyografi gibi yöntemleri psikolojik tefsirin özgün yorum teknikleri arasında konumlandırmıştır. Aynı şekilde edebiyat-psikoloji ilişkisini psikolojik tefsirin yöntemlerinden biri olarak ele almış ve Kur’an’ın edebî üslup ve belâgat unsurlarının psikolojik ve eğitsel işlevlerini sistematik biçimde incelemiştir. Kasapoğlu, 2024’te yayımlanan 12 ciltlik Psikolojik Tefsîr Kuram ve Uygulama adlı külliyatta psikolojik tefsirin tarihçesi, amaçları, yöntemleri, konuları, problemleri ve uygulamalarını tek bir sistematik içerisinde bütünleştirmiştir. Kasapoğlu’nun tefsir tarihine en belirgin katkısı, daha önce farklı tefsir yönelişleri içerisinde ele alınan Kur’an psikolojisi çalışmalarını bağımsız bir “psikolojik tefsir ekolü” çatısı altında teorik, metodolojik ve uygulamalı boyutlarıyla sistemleştirmesidir.
KAYNAKÇA:
Yakup Çiçek, Bünyamin Açıkalın, Türkiye İlahiyat Fakülteleri Tefsir Anabilim Dalı Öğretim Elemanları Biyografileri. İstanbul: Temel Ofset, 2000; Ömer Kara, Tefsir Akademisyenleri Biyografisi (Şahıslar, Tezler, Kitaplar, Makaleler, Tebliğler). Bursa: Kurav Yayınları, 2007; İhsan Işık, Resimli ve Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi, Ankara: Elvan Yayınları, 2007; Ahmet Sezgin, Termeli Yazarlar ve Şairler Ansiklopedisi. Terme: Terme Bilgi Gazetesi Yayınları, 2012; Şenol Yılmaz, Yılmaz İmanlık, Termemiz: Terme’ye Değer Katanlar, Samsun: Erol Ofset, 2015; Komisyon, Geçmişten Günümüze İnönü Üniversitesi İlahiyat Fakültesi. ed.: Fikret Karaman, Ahmet Faruk Sinanoğlu, İbrahim Aşlamacı, Mehmet Korkut Çeçen, Malatya: Doğu Mat Grup, 2016; Muhammet Mustafa Tuncer, Çaykara ve Ötesinden Portreler, İstanbul: Çaykara Kültür Sanat ve Yayıncılık, 2018; Ahmet Çapku, Niyazi Hoca (Mehmet Niyazi Kasapoğlu), İstanbul: Kayıhan Yayınları, 2021; Yakup Ar, Ahmet Sezgin, 1975’ten Günümüze Terme İmam-Hatip Lisesi, Samsun: Ceylan Ofset Matbaa, 2021; Sonay Özbek, Bir “Psikolojik Tefsîr” Örneği Olarak Abdurrahman Kasapoğlu’nun “Kur’an Psikoloji Atlası” Adlı Eseri, Malatya: İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2023; Mehmet Emin Şahin, Kur’an’da Ruh Sağlığı -Abdurrahman Kasapoğlu’nun Psikolojik Tefsîr Çalışmaları Özelinde-, Ankara: Gece Kitaplığı, 2024; Ayşegül Arslan, Psikolojik Tefsîrde Dilbilimsel ve Edebî Yönler -Abdurrahman Kasapoğlu Örneği-, Malatya: İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2025; Rukiye Yiğit, Psikolojik Kelâm -Abdurrahman Kasapoğlu’nun Psikolojik Tefsîr Literatürü Çerçevesinde-, Ankara: Gece Kitaplığı, 2026.
Fotoğraflar
Hakkında Yazılanlar
İlahiyatçı, akademisyen, araştırmacı yazar. Abdurrahman Kasapoğlu, aslen Trabzon ilinin Çaykara ilçesine bağlı Zeleka / Taşören köyündendir. Kasapoğlu’nun aile soy kütüğü şu şekildedir: “Kasaboğlu İbrahim (1770?-1820?); Kasaboğlu Mehmet (d. 1799); Kasaboğlu Ahmet Hubur (d. 31. 01. 1836); Muhammed Kasapoğlu (1872-1968); Süleyman Kasapoğlu (1903-1961); Mehmet Niyazi Kasapoğlu (1942-2020); Abdurrahman Kasapoğlu (d. 1966).” Şeceredeki Kasaboğlu Ahmet Hubur (d. 31. 01. 1836), döneminin ilim ehli şahsiyetlerinden birisidir. Abdurrahman Kasapoğlu’nun da hocası olan, babası Mehmet Niyazi Kasapoğlu (1942-2020), ise hem -binden fazla- hafız yetiştirmiş hem de dinî ilimlerde dönem dönem icâzetler vermiş Karadeniz müderrislerindendir.
Abdurrahman Kasapoğlu, 1966 yılında babasının imam-hatiplik görevi yaptığı Amasya’nın Taşova ilçesi, Yaylasaray Köyü’nde dünyaya gelmiştir. Nüfus kaydında ise Samsun ili, Terme ilçesi doğumludur. Kasapoğlu, ilkokula, 1971 yılında babasının görev yaptığı, Yaylasaray Köyü İlkokulu’nda başlamıştır; ilkokul ikinci sınıfta Samsun-Terme / Fatih İlkokulu’na nakil olmuştur. İlkokuldan sonra Terme’de Terme Merkez Kur’an Kursu’na bir yıl devam etmiş, 1978 yılında Terme İmam Hatip Lisesi’ne girmiş ve ortaokulu, liseyi burada tamamlanıştır. Kasapoğlu, ortaokul ve liseye devam ederken yedi yıl boyunca babası Mehmet Niyazi Kasapoğlu’ndan geleneksel medrese usulü Arapça ve dinî ilimler okumuştur. Dönem arkadaşlarıyla birlikte babasından icâzetnâme almıştır.
1985 yılında Terme İmam Hatip Lisesi’nden mezun olan Kasapoğlu, üniversite giriş sınavında babası Niyazi Kasapoğlu hocanın tavsiyesine uyarak Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ni tercih etmiştir. Böylece müellif için ilahiyat ilim adamlığına gidecek süreç başlamış ve 1990 senesinde Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nden mezun olmuştur.
Kasapoğlu, lisans öğrencilik dönemlerinde örgün eğitimin yanında, aynı zamanda yaygın eğitimden de istifade etmeye çalışmıştır. İstanbul’da üniversite öğrencilik yıllarında farklı kaynaklardan bilgi ve tecrübeler edinmiştir. Kasapoğlu’nun, özellikle üniversite öğrencilik yıllarında istifade ettiği bazı şahsiyetler şunlardır: Osman Öztürk (1944-2014) hocanın Laleli İlim Yayma şubesinde vermiş olduğu Cuma seminerlerini takip etmiştir. Muhammed Emin Saraç (1929-2021) hocanın Fatih Vefa İlim Yayma Vakfı’daki, hadîs ve fıkıh derslerine katılmıştır. Mahmut Esat Coşan (1938-2001) hocanın Fatih İskenderpaşa Câmiinde Pazar günleri vermiş olduğu Râmuzu’l-Ahâdîs okumalarını takip etmiştir. Fatih’te Manisalı Mehmet Paşa Camii’nin o yıllardaki imamı Mehmet hocadan Celâleyn ve Nûru’l-İzâh okumaları yapmıştır.
Kasapoğlu, 1993’te Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tefsir Anabilim Dalında yüksek lisans öğrenimini tamamlamıştır. Prof. Dr. İshak Yazıcı danışmanlığında “Kur’an-ı Kerim’de İnsan Psikolojisi” başlıklı yüksek lisans tezini hazırlamıştır.
Kasapoğlu, 1990 senesindeki üniversite mezuniyetinin ardından bazı illerde imam hatip lisesi meslek dersleri ve din kültürü ve ahlâk bilgisi öğretmenliği görevinde bulunmuştur. Müellif, 1991 yılında Bafra İmam-Hatip Lisesi’nde meslek dersleri öğretmenliği ile meslek hayatına başlamıştır. Bu lisede üç yıl öğretmenlik yapmıştır. Bu yıllarda öte yandan Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde tefsir anabilim dalında yüksek lisans öğrenimini sürdürmüştür. Bafra’da öğretmenlik görevi devam ettiği yıllarda 1993’te Konya’da Selçuk Üniversitesi’nde doktora öğrenimine başlamıştır. Bunun üzerine Konya’ya tayin istemiş ve Çumra ilçesinin Dinek kasabası ortaokuluna ataması gerçekleşmiştir.
Kasapoğlu, 1994-1995 yılları arasında Konya’nın Çumra ilçesi Dinek kasabası İlköğretim Okulu’nda Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmenliği görevini yaptığı sırada, Selçuk Üniversitesi’nde doktora öğrenimini sürdürmüştür. Bu süreçte1995 yılında Malatya’nın Darende ilçesinde açılan İnönü Üniversitesi Darende İlâhiyat Fakültesi’nde tefsir anabilim dalında araştırma görevliliğine atanmıştır. “Kur’an’da İman Psikolojisi” konulu doktora tezini Prof. Dr. Durmuş Ali Kayapınar (1937- 2011) hocanın danışmanlığında hazırlamıştır. Kasapoğlu, askerliğini, doktora öğrenimini bitirdikten sonra 1998 yılında yapmıştır. Askerliğin temel eğitim evresini Amasya’da almış, Bingöl’de 49. İç Güvenlik Piyade Tugayı’nda askerlik hizmetini tamamlamıştır. Burada Tugay Camii’nin imam-hatiplik görevini yürütmüş, Destek Kıtaları Karargâh takımında çalışmıştır.
Abdurrahman Kasapoğlu, 1995’ten itibaren Malatya’nın Darende ilçesindeki İnönü Üniversitesi Darende İlahiyat Fakültesi’nde araştırma görevlisi ve yardımcı doçent olarak çalıştığı dönemde tefsir anabilim dalı akademisyeni olarak görev yapmıştır. 2001’de İlahiyat Fakültesi’nin Malatya merkez kampüse taşınmasıyla birlikte, İnönü Üniversitesi Kampüsünde çalışmaya başlamıştır. Kasapoğlu, 1997 yılında İnönü Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde öğretim üyesi (yardımcı doçent) kadrosuna atanmıştır. 2008 yılında ise doçent unvanı almıştır. Türkiye’de Eğitim Fakülteleri bünyesinde Din Kültürü ve Ahlâk Bilgisi Öğretmenliği bölümlerinin açıldığı yıllarda Kasapoğlu, 2009’dan 2012’ye kadar İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Eğitimi Bölümü’nde hocalık yapmıştır. Ardından tekrar İlâhiyat Fakültesindeki görevine geri dönmüştür. 2014 yılında ise mensubu bulunduğu İnönü Üniversitesi’nde profesör olmuştur.
Kasapoğlu, ilmî çalışmalarında bilim dili olarak kullandığı Arapçanın yanında, Almancayı da öğrenmiş, doçentlik dilini Almancadan vermiştir. Daha sonraları, diğer bazı dilleri de öğrenmeye başlamış, Endonezce, Farsça ve İngilizceye âşinalık kesbetmeye çalışmıştır. “Psikolojik tefsir”i bağımsız bir tefsir ekolü olarak sistemleştirme çalışmalarında bu dillerde kaleme alınan literatürü yoğun şekilde referans olarak eserlerinde kullanmıştır. Üniversitede çalıştığı akademik hayatı boyunca idârî görevlerden uzak durmaya çalışan Kasapoğlu, birkaç dönem üniversite senato üyeliği ve çalıştığı fakültede Temel İslam Bilimleri Bölüm Başkanlığı, Anabilim Dalı Başkanlığı görevlerini yürütmüştür. Kasapoğlu, 2008 yılından itibaren İlahiyat fakültesinden mesai arkadaşı Ali Duman hoca ile birlikte, bilimsel hakemli bir dergi olan “Hikmet Yurdu Düşünce-Yorum Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi”ni çıkarmıştır. Kasapoğlu, akademisyen Figen hanımla evli olup iki çocuk -Selâhattin Eyüp ve Nesibe Cahide’nin- babasıdır.
ESERLERİ (Araştırma- İnceleme):
Abdurrahman Kasapoğlu’nun Psikolojik Kur’an tefsiri alanında kaleme aldığı bilimsel makaleler; “Akademik Araştırmalar Dergisi”, “Tabula-Rasa: Felsefe Teoloji”, “Din Bilimleri Akademik Araştırma Dergisi”, “Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi”, “EKEV Akademi Dergisi”, “Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi”, “Tasavvuf İlmi Akademik Araştırma Dergisi”, “Diyanet İlmî Dergi”, “Bilimname: Düşünce Platformu”, “İslâmî İlimler Dergisi”, “Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi”, “Kelam Araştırmaları Dergisi”, “Hikmet Yurdu Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi”, “İnönü Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi”, Tafsir Akademik Dergi gibi dergilerde yayımlanmıştır.
Kasapoğlu’nun gerek kitap gerekse makale tarzındaki eserleri Kur’an-psikoloji ilişkisi üzerine odaklanmıştır. Bu araştırmalar “psikolojik Kur’an tefsiri” örnekleri arasında yer alır.
Kur’an’da İnsan Psikolojisi, Yalnızkurt Yayınları, İstanbul, 1997. Kur’an’da İman Psikolojisi, Yalnızkurt Yayınları, İstanbul, 1997. Kur’an’da Ahlâk Psikolojisi Yalnızkurt Yayınları, İstanbul, 1997, Âdem’den Hatem’e Kişilik İzci Yayınları, İstanbul, 1997, Kur’an’da İbadet Psikolojisi İzci Yayınları, İstanbul, 1997, Kur’an’da Kişilik Psikolojisi -Bir Yaklaşım Denemesi- İzci Yayınları, İstanbul, 1997.
Kur’ân-ı Kerim ve İletişim, Nursan Yayınları, İstanbul, 2000. Kur’an’da İnsan, Nursan Yayınları, İstanbul, 2002.
Atatürk'ün Kur'an Kültürü, İlgi Yayınları, İstanbul, 2006.
Carl Gustav Jung’un Kehf Sûresi Tefsiri, Mengüceli Yayınları, Malatya, 2006. Âyet ve Hadîsler Engelliler, Mengüceli Yayınları, Malatya, 2010.
Kur’an’a Psikolojik Yöneliş: Psikolojik Tefsirde İlke ve Yöntemler, Çıra Yayınları, İstanbul, 2016. Psikolojik Tefsir Ekolü, Gece Kitaplığı, Ankara, 2017. A Psichological Aproach To Quran, Gece Kitaplığı, Ankara, 2016.
Kur’an Psikoloji Atlası: Namaz ve Oruç Psikolojisi, Çıra Yayınları, İstanbul, 2016. Kur’an Psikoloji Atlası: Hac Psikolojisi, Çıra Yayınları, İstanbul, 2016. Kur’an Psikoloji Atlası: Zekât Psikolojisi, Çıra Yayınları, İstanbul, 2016. Kur’an Psikoloji Atlası: Rüyalar ve Yorumları, Çıra Yayınları, İstanbul, 2016. Kur’an’da İnsanın Karakteri, Gece Kitaplığı, Ankara, 2017. Kur’an’da Cinsel İçgüdü, Gece Kitaplığı, Ankara, 2017. Kur’an’da Evlilik Psikolojisi, Gece Kitaplığı, Ankara, 2017. Kur’an’da İletişim Psikolojisi, Gece Kitaplığı, Ankara, 2017. Kur’an’da İman ve İnkâr Psikolojisi, Gece Kitaplığı, Ankara, 2017. Kur’an’da Sosyal Psikoloji, Gece Kitaplığı, Ankara, 2017. Kur’an’da Kişilik Psikolojisi, Gece Kitaplığı, Ankara, 2017. Kur’an Kıssalarına Psikolojik Yaklaşım, Gece Kitaplığı, Ankara, 2017. Kur’an’da Dinî Tecrübe Çeşitleri, Gece Kitaplığı, Ankara, 2017. Kur’an’da Gelişim Psikolojisi, Gece Kitaplığı, Ankara, 2017. Kur’an’da Eğitim ve Öğrenme, Gece Kitaplığı, Ankara, 2017. Kur’an’da İnsanın Temel İhtiyaçları, Gece Kitaplığı, Ankara, 2017.
Kur’an Psikoloji Atlası, Gece Kitaplığı, Ankara, 2017 (11 cilt).
Psikolojik Tefsir Ekolü I-II, Gece Kitaplığı, Ankara, 2018.
Psikolojik Tefsîrin Tanımı Karakteristikleri ve Dayanakları, Gece Kitaplığı, Ankara 2020. Psikolojik Tefsîrin Önemi ve Amaçları, Gece Kitaplığı, Ankara 2020. Psikolojik Tefsîrin Gelişim Tarihi ve Ortaya Çıkış Sebepleri, Gece Kitaplığı, Ankara 2020. Tefsir Geleneğinde Psikolojik Yorumlama, Gece Kitaplığı, Ankara 2020. Kur’an Psikolojisi Konuları: Duyular-Dil Yetisi-Duygular-Güdülenme, Gece Kitaplığı, Ankara 2020. Kur’an Psikolojisi Konuları: Bilişsel Kapasite-İrade-Gelişim Psikolojisi-Kişilik, Gece Kitaplığı, Ankara 2020. Kur’an Psikolojisi Konuları: Ruh Sağlığı-Sosyal Psikoloji-Eğitim Psikolojisi-Metapsişik Deneyimler, Gece Kitaplığı, Ankara 2020. Kur’an Psikolojisi Konuları: Dinpsikolojik Deneyimler-Metin Dışı Bağlamda Psikolojik Boyut, Gece Kitaplığı, Ankara 2020. Kur’an’ın Üslup Psikolojisi, Gece Kitaplığı, Ankara, 2020. Psikolojik Tefsir Araştırmalarında Bilgi Kaynakları, Gece Kitaplığı, Ankara 2020. Psikolojik Tefsîrde Yöntem ve Problemler, Gece Kitaplığı, Ankara 2020.
Psikolojik Tefsîr: Kuram ve Uygulama, Gece Kitaplığı, Ankara, 2024 (12 Cilt).
TEFSİR İLMİNE KATKISI:
Abdurrahman Kasapoğlu, yaklaşık yirmi beş yıllık “Kur’an psikolojisi” çalışmalarının ardından psikolojik tefsiri müstakil bir tefsir yönelimi ve ekolü hâline getirme çabasına yönelmiştir. Bu sistemleştirme sürecinin dönüm noktası, 2011 yılında yayımladığı “Kur’an’ın Psikolojik Tefsiri” adlı makalesidir ve bu çalışma sonraki yöntem araştırmalarının temelini oluşturmuştur. Kasapoğlu, 2016’da Kur’an’a Psikolojik Yöneliş: Psikolojik Tefsirde İlke ve Yöntemler, 2017’de ise ilk defa “ekol” kavramını açık biçimde kullandığı Psikolojik Tefsir Ekolü adlı eserleriyle bu yaklaşımın teorik çerçevesini giderek genişletmiştir. Böylece psikolojik tefsiri yalnızca Kur’an’daki psikolojik konuları inceleyen uygulamalı bir araştırma olmaktan çıkarıp tarihçesi, amacı, yöntemi, konu alanları ve problemleri bulunan sistematik bir tefsir yaklaşımı şeklinde tasarlamıştır. Onun alanına en önemli katkılarından biri, klasik tefsir usûlü ve Kur’an ilimlerinin genel sistematiğini koruyarak bunlara “psikolojik” bir nüans kazandırmasıdır. Bu çerçevede psiko-semantik, psikodilbilim, psikolojik hermenötik, psikotarih ve psikobiyografi gibi yöntemleri psikolojik tefsirin özgün yorum teknikleri arasında konumlandırmıştır. Aynı şekilde edebiyat-psikoloji ilişkisini psikolojik tefsirin yöntemlerinden biri olarak ele almış ve Kur’an’ın edebî üslup ve belâgat unsurlarının psikolojik ve eğitsel işlevlerini sistematik biçimde incelemiştir. Kasapoğlu, 2024’te yayımlanan 12 ciltlik Psikolojik Tefsîr Kuram ve Uygulama adlı külliyatta psikolojik tefsirin tarihçesi, amaçları, yöntemleri, konuları, problemleri ve uygulamalarını tek bir sistematik içerisinde bütünleştirmiştir. Kasapoğlu’nun tefsir tarihine en belirgin katkısı, daha önce farklı tefsir yönelişleri içerisinde ele alınan Kur’an psikolojisi çalışmalarını bağımsız bir “psikolojik tefsir ekolü” çatısı altında teorik, metodolojik ve uygulamalı boyutlarıyla sistemleştirmesidir.
KAYNAKÇA:
Yakup Çiçek, Bünyamin Açıkalın, Türkiye İlahiyat Fakülteleri Tefsir Anabilim Dalı Öğretim Elemanları Biyografileri. İstanbul: Temel Ofset, 2000; Ömer Kara, Tefsir Akademisyenleri Biyografisi (Şahıslar, Tezler, Kitaplar, Makaleler, Tebliğler). Bursa: Kurav Yayınları, 2007; İhsan Işık, Resimli ve Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi, Ankara: Elvan Yayınları, 2007; Ahmet Sezgin, Termeli Yazarlar ve Şairler Ansiklopedisi. Terme: Terme Bilgi Gazetesi Yayınları, 2012; Şenol Yılmaz, Yılmaz İmanlık, Termemiz: Terme’ye Değer Katanlar, Samsun: Erol Ofset, 2015; Komisyon, Geçmişten Günümüze İnönü Üniversitesi İlahiyat Fakültesi. ed.: Fikret Karaman, Ahmet Faruk Sinanoğlu, İbrahim Aşlamacı, Mehmet Korkut Çeçen, Malatya: Doğu Mat Grup, 2016; Muhammet Mustafa Tuncer, Çaykara ve Ötesinden Portreler, İstanbul: Çaykara Kültür Sanat ve Yayıncılık, 2018; Ahmet Çapku, Niyazi Hoca (Mehmet Niyazi Kasapoğlu), İstanbul: Kayıhan Yayınları, 2021; Yakup Ar, Ahmet Sezgin, 1975’ten Günümüze Terme İmam-Hatip Lisesi, Samsun: Ceylan Ofset Matbaa, 2021; Sonay Özbek, Bir “Psikolojik Tefsîr” Örneği Olarak Abdurrahman Kasapoğlu’nun “Kur’an Psikoloji Atlası” Adlı Eseri, Malatya: İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2023; Mehmet Emin Şahin, Kur’an’da Ruh Sağlığı -Abdurrahman Kasapoğlu’nun Psikolojik Tefsîr Çalışmaları Özelinde-, Ankara: Gece Kitaplığı, 2024; Ayşegül Arslan, Psikolojik Tefsîrde Dilbilimsel ve Edebî Yönler -Abdurrahman Kasapoğlu Örneği-, Malatya: İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2025; Rukiye Yiğit, Psikolojik Kelâm -Abdurrahman Kasapoğlu’nun Psikolojik Tefsîr Literatürü Çerçevesinde-, Ankara: Gece Kitaplığı, 2026.
