Abdulbaki Turan

Akademisyen, ilahiyat profesörü, yazar, çevirmen (D. 1937, Kocaköy / Diyarbakır – Ö. 3 Kasım 2020, Diyarbakır). Kocaköylü din alimlerinden Molla Şefik ile Rabia Hanım’ın oğlu; 1976 yılında bir trafik kazası sonucu yaşamını yitiren şair ve düşünce adamı Abdurrahman (Hafiz) Turan’ın ağabeyidir. Küçük yaşlarda başlayarak on yıl kadar Arap dili ve edebiyatı ile değişik İslâmî ilimler alanında özel öğrenim gördü. Diyarbakır Cumhuriyet İlkokulu (1955) ve İmam Hatip Okulu (1965), İstanbul Yüksek İslâm Enstitüsü (1969) mezunudur. Yüksek tahsilinin ardından Kars (1969-72) ve Diyarbakır’daki (1973-75) çeşitli okullarda öğretmenlik ve idarecilik yaptı.

1975 yılında Konya Yüksek İslam Enstitüsü (şimdiki Selçuk Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi'ne Tefsir Anabilim Dalı asistanı olarak girdi. 1981 yılında doktorasını verdi. 1984 yılında yardımcı doçentliğe, 1986 yılında doçentliğe, 1994’te profesörlüğe yükseldi. Çalışmalarını 1993 yılından itibaren Dicle Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dekanı olarak sürdürerek 2004 yılında emekli oldu. Emekli olduktan sonra da ilmî ve edebî çalışmalarını sürdürdü.

Makaleleri Güldeste (1982) ve İlâhiyat Fakültesi (1985-87) dergilerinde yayımlandı. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi ile Şamil İslâm Ansiklopedisi'ne alanı ile ilgili maddeler yazmıştır. Arapça, Farsça ve İngilizce bilmekteydi.

Vefatı:

Prof. Dr. Abdulbaki Turan 3 Kasım 2020 günü Diyarbakır’da vefat etti. Koronavirüs salgını tedbirleri nedeniyle cenaze töreni ve taziye yapılamadı. Cenazesi yeni havaalanı yakınındaki Yeniköy Mezarlığında toprağa verildi.

ESERLERİ:

Araştırma: Beydavi’nin Envarü’t Tenzil ve Esraru’t Tevîl’i, Melâye Cizirî Divanı ve Şerhi (2010), Aliyyu’l-Karî’nin “Envaru’l-Kur’an ve Esrâru’l-Furkan” İsimli Tefsirindeki Metodu (Doktora Tezi), Abdulbaki et-Tebrizî el Mevlevî ve Tefsiri, Baba Ni’metullah Nahcivanî ve el Feratihu’l-İlahiyye ve’l-Mefatihu’l-Ğaybiyye” İsimli Tefsiri, Kur’an-ı Kerim’deki İtâb Ayetleri, Kur’an-ı Kerim’deki Yeminler (Asamu’l-Kur’an), Kuşeyrî ve “Letâifu ‘İşârât” İsimli Tefsiri, Mevlâna Camî’nin Hayatı, Eserleri ve Tasavvuftaki Yeri.

Çeviri: Asr-ı Saadetteki İslâm Şehitleri (1969), İslâm’ın Işığında Doğu ve Batı (1970).

KAYNAKÇA: Dicle Üniversitesi Bülteni (sayı: 17, Mayıs 1994), Şevket Beysanoğlu / Diyarbakırlı Fikir ve Sanat Adamları (c. 3, 1997), İhsan Işık / Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2. bas. 2009) - Diyarbakır Ansiklopedisi (2013) - Geçmişten Günümüze Diyarbakırlı İlim Adamları Yazarlar ve Sanatçılar (2014) - Abdullah Yadigar / Alimler Birer Birer Göçüyor (bolgegundem.com, 09 Kasım 2020), Oğlu Dr. Mehmet Hadi Turan bilgi teyidi (12.12.2020).