Siyaset adamı, yazar, çevirmen (D. 1900, Selanik - Ö. 1968, İstanbul). Kitaplarında Ali Rıza Çelik takma adını kullandı, yazar Suat Derviş’in eşidir. İlk ve ortaöğrenimi İstanbul’da yaptı. Liseyi bitirince Ankara’ya giderek bir süre yakın akrabası ve TBMM başkanı Mustafa Kemal Paşa’nın yanında kaldı (1920). İstanbul’a dönüp Darülfünun Fen Fakültesi’nde okudu. Türk talebe birliği başkanı ve öğrenci lideri oldu. Dr. Şefik Hüsnü (Deymer) ile tanıştı. Aydınlık gazetesinde yazılar yazdı. Kimya öğrenimi için Almanya’ya gitti. “Spartakist” harekete katıldı. Sovyetler Birliği’ne geçti, Moskova’da Lenin Akademisi’nde okudu. Türkiye’ye dönünce (1924) illegal TKP içinde yer aldı, yöneticilik yaptı, çok defa tutuklandı İkinci Dünya savaşı yıllarında arkadaşları ile birlikte Türkiye Komünist Fırkası’nı yönettiği ve genel sekreteri olduğu savıyla tekrar tutuklandı, af yasasıyla serbest bırakıldı (1950). Bir süre sonra yeniden aynı gerekçeyle tutuklandı (1951). Toplam on yedi yıl hapis yattı. Eşi Suat Derviş ile birlikte Yeni Edebiyat dergisini çıkardı, burada sanat yazıları yazdı (1943-1944). Türk Solu dergisinde yazdı. Marx ve Engels’ten çeviriler yaptı. Geçirdiği enfarktüs sonucu 1968 yılında İstanbul’da öldü. Anıları Ersin Tosun tarafından derlenerek, 2013 yılında Reşat Fuat Baraner – Yaşamı Çalışmaları Anıları adıyla yayımlandı.
ESERLERİ (Ali Rıza Çelik takma adıyla):
Çin’in Kurtuluş Savaşı (1939), En Büyük Tehlike (1943), İspanya’da İstiklâl Savaşı (1943), Büyük Fransız İnkılâbı (1944).
KAYNAK: Milliyet Büyük Larousse Sözlük ve Ansiklopedisi (3. cilt, 1986), Ersin Tosun / Reşat Fuat Baraner – Yaşamı Çalışmaları Anıları (2013),
