Doğan Hızlan

Eleştirmen, Gazeteci, Yazar

Doğum
22 Aralık, 1937
Burç
Diğer İsimler
Mehmet Doğan Hızlan, Osman Giritli

Eleştirmen, gazeteci-yazar. 22 Aralık 1937, İstanbul doğumlu. Tam adı Mehmet Doğan Hızlan. Osman Giritli imzasını da kullandı. Babası, Muhakemat Müdürlüğü Takip Kalemi şeflerinden olan Sadullah Hızlan’dır. Davutpaşa Ortaokulu’nu bitirdi. Pertevniyal Lisesi’nde başladığı lise öğrenimini İstanbul Erkek Lisesi’nde (1956) tamamladı. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi ile İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde öğrenim gördü.

1963’te düzeltmen olarak girdiği Cumhuriyet gazetesinin ve Yeni Gazete’nin sanat sayfalarını yönetti. 1969–71 yılları arasında Yeni Edebiyat dergisinin kurucusu ve yazı işleri müdürü oldu. 1980’de yayımlanmaya başlayan Hürriyet Gösteri dergisinin genel yayın yönetmenliğini yaptı ve Hürriyet gazetesinde günlük yazılar yazdı.

1972’de TRT İstanbul Radyosu’nda Kitaplar ve Düşünceler programıyla başladığı kitap tanıtma programlarını Karalama Defteri adıyla TRT-2’de, NTV ve CNN Türk televizyonlarında sürdürdü. Aynı zamanda Hürriyet gazetesinin yayın danışmanlığını yaptı.

Doğan Hızlan’ın hazırlayıp sunduğu “Karalama Defteri” programı TRT 2’de devam etmektedir.

İlk yazısı 1954 yılında Yankı dergisinde yayımlandı. 1959 yılı başlarında yeni eleştiri denemeleriyle a dergisinde yazmaya başladı. Deneme yazıları ile nesnel ve söyleşi tadındaki eleştirileriyle tanındı. Sonraki yıllarda yazıları Yankı (1959), Pazar Postası (1959), a (1959), Türk Dili, Türkçe, Değişim (1960-63), Cumhuriyet, Şiir Sanatı, Papirüs, Soyut, Yelken, Yeni Dergi, ABC, Hafta Sonu (1966-68) ve Hürriyet Gösteri gibi dergi ve gazetede yayımlandı. Doğan Hızlan adına 2012 yılında Antalya’da bir kütüphane açıldı.

 

Doğan Hızlan İçin Ne Dediler?

 

“El altında Doğan Hızlan’ın denemelerinden bir seçkinin bulunması güzel şey. Özellikle edebiyatı ve denemeyi sevenler Hızlan’ı elbette diğer yapıtlarıyla çoktan tanıyorlar, çizgisine, beğenisine, tutumuna aşinalar. Ama onu çok daha kalabalık bir okur kitlesi de tanıyor, Hürriyet gazetesindeki günlük yazılarını, CNN’deki edebiyat söyleşilerini izliyorlar. Kültür ve sanata ayıracak bir sayfası olmayan, çok sayfalı, çok okunan bir gazetenin, okurlarıyla edebiyat arasındaki tek köprüsü o. Gazetedeki köşesinde hâliyle, gündemi izleyen yazıları çoğunlukta. Aralarında deneme tadı, edebiyat yoğunluğu taşıyanları yok değil ama; ağırlığı, ister istemez, güncellik taşıyan konulara vermek durumunda. Munis ve optimist kalemiyle kendine alıştırdığı okurlarını bir yandan da sanata, edebiyata, kültüre alıştırıyor Doğan Hızlan. Onun çok önemli bir misyonu bu. Ama gerçek bir edebiyatçı, usta bir denemeci salt bir misyon adamı olarak kalamaz, kalmaz.” (Füsun Akatlı)

 

***

 

“Gençlik biraz da maymun iştahlılık mıdır? Galiba öyle­dir! 1955 yılında, a Dergisi'ni yayımlarken ben de, Kemal Özer de, Onat Kutlar da, Erdal Öz de, hem bir şair, hem bir hikayeci, hem de eleştirmen kimlikleriyle gözükmeye bayılı­yorduk. Erdal şiir yazmayı ve eleştiriyi, Kemal hikaye yazma­yı bıraktı. Ama Doğan, evet bir tek o, eleştiri ve deneme ya­zarlığı ile başladı ve hep öyle sürdürdü edebiyat uğraşını. Ha­ni, şair ya da hikayeci olamayanlar eleştirmen olurlar, denir ya, Doğan'ın tâ başından, şair ya da hikayeci olmayı aklının ucundan bile geçirmediğinden kesinlikle eminim.” (Hilmi Yavuz)

 

ESERLERİ:

 

Deneme-Eleştiri: Haydi Anlat Anneciğim (1968), Deneme-Eleştiri-Söyleşi: Ne İstiyoruz (1968), Yazılı İlişkiler (1983), Günlerde Kalan: Çağdaş Edebiyatımıza Dipnotları (1983, Edebiyatımıza Dipnotlar adıyla 2010), Sanat Günah Çıkarıyor (1992), Kitaplar Kitabı (1996), Ne Kadar Mozart O Kadar Süt (1996), Saklı Su (1996), Söyleşiler (1997), Güncelin Çağrısı (1997), Düzyazı Ayracı (2001), Mavi Bereli (2001), Şiir Çilingiri (2001), Edebiyat Dönencesi (2003), Yalnızlık Kahvesi (2003), Eleği Duvardan İndirelim (seçme denemeler, 2005), Edebiyat Daima (2006, 2014), Aynadaki Bakışlar (2006), Sönmüş Kibritin İzinde Yazılar (2006), Çalıntı Kitap Deposu (2007), Cağaloğlu - Hayatın ve Mesleğin Birleştiği Yer (2009), Kitaplarla Kültür Turu (2010), On Birinci Kat Yazıları (2014), Kitap Hayat İçindir (2015), Deme Kış Yaz, Oku Yaz (2015), Şiirin Coğrafyası (2017), Yaşamdan İzler (2017), Edebiyat Hayatın Neresinde? (2017), Yeniden Okumak (2017), ...Yazı Kalır (Radyo ve Televizyon sohbetleri, 2018), Büyük Dahi-Gazi Mustafa Kemal – (2 Cilt, Tarık Zafer Tunaya, Macit Gökberk, Şerif Mardin ile, 2018),

Derleme-Hazırlama: En Güzel Türk Hikâyeleri (1972), Bayram Gömleği (Yazarlarımızdan Seçme Çocuk Öyküleri, 1979), Atatürk Şiirleri (1985), En Güzel Aşk Şiirleri (1987), Ercüment Behzat Lav: Bütün Eserleri (1996), Hüsran Filizleri: Celal Sılay’ın Toplu Şiirleri (İhsan Yılmaz ile, 2000).

 

KAYNAKÇA: Mehmet Seyda / Edebiyat Dostları (1970), TDE Ansiklopedisi (c. 4, 1976), A. Özkırımlı / Türk Edebiyatı Ansiklopedisi (c. 3, 1982), İhsan Işık / Yazarlar Sözlüğü (1990, 1998) - Türkiye Yazarlar Ansiklopedisi (2001, 2004) – Encyclopedia of Turkish Authors (2005) - Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2006, gen. 2. bas. 2007) - Ünlü Fikir ve Kültür Adamları (Türkiye Ünlüleri Ansiklopedisi, C. 3, 2013) - Encyclopedia of Turkey’s Famous People (2013), Şükran Kurdakul / Şairler ve Yazarlar Sözlüğü (gen. 6. bas. 1999), Behçet Necatigil / Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü (2000), TBE Ansiklopedisi (2001), Hilmi Yavuz / Ceviz Sandıktaki Anılar (2001) - Yüzler ve İzler (s. 84-87, 2006), TDOE - TDE Ansiklopedisi (c. 5, 2004), Alpay Kabacalı / Doğan Hızlan’la Denemenin Dönencesinde (2006) - Kültürün Nabzını Tutan Doğan Hızlan (2008). 

 

 

DİYARBAKIR ÇAĞRIŞIMLARI

2011’in mayıs ayında Türkiye’yi dolaşan Hürriyet Treni Diyarbakır’a uğramış, TÜYAP Kitap Fuarı vesilesiyle kentte bulunan yazarlar trenimizi ziyaret etmişlerdi. Fotoğrafta (soldan sağa) Adnan Binyazar, Melek Ulagay, Oya Baydar, Deniz Kavukçuoğlu, Murathan Mungan ve Doğan Hızlan görülüyor.

Diyarbakır, izleri belleğimden silinmeyen kentlerden... İlk gittiğimde, bir edebiyat öğretmeni ve eşi bana rehberlik yaptılar. Daha sonra TÜYAP Kitap Fuarı’na gittiğimde orayı özümsemeye başladım.

Bazı kentlerin izleri, belleğimizden silinmiyor. Ne zaman onun adı geçse, bir film şeridi dönmeye başlar. Diyarbakır bu kentlerden biri. İlk gittiğimde, bir edebiyat öğretmeni ve eşi bana rehberlik yaptılar. Daha sonra TÜYAP Kitap Fuarı’na gittiğimde orayı özümsemeye başladım. Erdebil Köşkü’nden Dicle’ye, On Gözlü Köprü’ye günbatımında bakarken içime bir hüzün çöktü. Bütün bir tarihi anımsayarak ünlü köprünün boğumlarını saymıştım. Günbatımını oradan seyrediyordum, daha önce de Diyarbakır Kalesi’nden uzaklara bakmıştım, sanki ufuk hiç bitmeyecek gibiydi. Karşıda Kırklar Dağı’nın öyküsünü düşündüm. Yerel mutfağını tatmış, Mıgırdiç Margosyan’ın kitaplarını okumuştum.

Okurlarım bilir, kentlerle müziğin kaynaşması ile ilgilenirim. İlkgençliğimde Cemil Cankat’ın türküsünü 78’lik bir plaktan dinlemiştim: “Diyarbakır dört kapı/Git bak o yâr ne yapı/Beni gördüğü zaman/Başka sokağa sapı.” Müziğin nasıl derin bir edebiyat yarattığını görmek için, Haldun Taner Öykü Ödülü’nü kazanan Hasan Kılıç’ın ‘Gönlümün Şirazesi Bozuldu’ kitabını bir kez daha okuyun. Diyarbakır’ın çarşısını da gezdim. Kaldığım otelde sıra gecelerini de gördüm, dinledim. Dostlarla birlikte Hasan Paşa Hanı’nda kahvemi içtim. Hasan Paşa Hanı’nın tarihini Zülküf Güneli ile Türkan Kejanlı’nın kitabından öğrendim: ’Diyarbakır şad akar’ da ilkgençliğimden beri bildiğim, söylediğim türkülerden biri. İlk dörtlüğü yazayım, Muzaffer Sarısözen ile Cemil Cankat’ı analım: “Diyarbakır şad akar/Urfa Mardin’e bakar/Diyarbakır kızları/Kibritsiz kandil yakar.” Diyarbakır’a gidecekseniz, orada bu türküleri de mırıldanın.

Diyarbakır’la ilgili bir başka anım daha var. Bir zamanlar Hürriyet Treni ile illeri dolaşır, okurlarımızla buluşur, onları vagonlarda ağırlardık. TÜYAP Kitap Fuarı’na gelen yazarlar bizim trenimizi de ziyaret etmişlerdi, sayfadaki fotoğraf bunu gösteriyor.

KAYNAK: Doğan Hızlan / Diyarbakır çağrışımları (Hürriyet, 25.09.2019).

 

İLGİLİ BİYOGRAFİLER

Devamını Gör