Elif Naci

Ressam, Gazeteci, Yazar

Doğum
Ölüm
Eğitim
Sanayi-i Nefise Mekteb-i (Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi) Resim Bölümü
Diğer İsimler
Elif Naci Kalpakçıoğlu

Ressam, gazeteci-yazar (D. 1898, Gelibolu / Çanakkale – Ö. 1987, İstanbul). Tam adı Elif Naci Kalpakçıoğlu. İlköğrenimini, çocukluğunun geçtiği Edirne’de tamamladı. Sekiz yaşındayken geldiği İstanbul’da Ayasofya Rüştiyesi (Ortaokulu) ile Vefa Sultanisini (Lisesini) bitirdi. Sanayi-i Nefise Mekteb-i Âlisi’nin Resim Bölümüne girerek İbrahim Çallı’nın öğrencisi oldu (1913). Birkaç ay sonra Birinci Dünya Savaşı çıktı ve askere alındığı için dört yıl aradan sonra eğitimine devam edebildi. Öğrenciliği sırasında geçinebilmek için arşiv memuru olarak gazeteciliğe başladı. Çeşitli sanat yazıları yazarak polemist oldu. İleri, İkdam, İfham, Milliyet, Tan, Son Telgraf ve Cumhuriyet gazetelerinde çalıştı.

Akademiden mezun oluşunun ardından Türk ve İslâm Eserleri Müzesine önce müdür yardımcısı, sonra müdür oldu. Ressam olarak ilk kişisel sergisini Alay Köşkü’nde açtı (1930). Sanat hayatına asıl girişi 1933’te açılan, kurucuları arasında bulunduğu, D Grubunun ilk sergisiyle oldu. Bu grubun içinde yurtdışında da çeşitli karma sergilere katıldı. İkinci kişisel sergisini Eminönü Halkevi’nde (1947), üçüncüsünü ise retrospektif olarak Galatasaray Lisesi girişinde açtı (1951). Aynı dönemde Paul Klee, George Braque gibi çağdaş ressamlardan ve Hafız OsmanMehmet Esat gibi hat sanatçılarından etkilendiği söylenebilir. 1940'lardan sonra batı sanatının etkisinden sıyrılıp doğuya yönelerek hat sanatı soyutlamalarıyla ilgilendi. 1937’de Türk ve İslâm Eserleri Müzesi’nde, iki yıl sonra Topkapı Sarayı Müzesi’nde müdür yardımcılığı yaptı. 13 Temmuz 1963’te emekli oldu. Müzecilik hayatının bir bölümünde, basında da görev yaptı.

60. sanat yılında kendisine bir jübile düzenlendi. Hakkında yazılanlar Elif’in 60 Yılı adlı kitapta toplandı. 1982’de kendisine Devlet Onur Plaketi verildi. 1984’te İstanbul Gazeteciler Cemiyetinden Bir Ömür, TGS’den Emek Şükranı ve Basın Yayın Genel Müdürlüğünden Hizmet Belgesi ödüllerini aldı. Gazeteciliğini Cumhuriyet gazetesinin arşiv memuru olarak hayatının son yıllarına kadar sürdürdü.

Elif Naci, 1940 yıllarda CHP'nin görevlendirdiği ressamlardan biri olarak Balıkesir'de görev yapmış; Balıkesir Postası ve Balıkesir Halkevi'nin dergisi Kaynak'ta da birden fazla yazı yayımlatmıştır.

KİTAPLARI:

Araştırma-Resim: On Yılda Resim 1923-1933 (1933), Şarkta Resim (1943), Elif’in 60 Yılı Resimde ve Basında (1976).

Anı: Anılardan Damlalar (1981).

KAYNAKÇA: Türkiye Ansiklopedisi (c. 2, s. 528-529, 1974), Erhan Karaesmen / Elif Naci (Gösteri Dergisi, 1981), Yurt Ansiklopedisi (c. I, 1982), Zahir Güvemli / TDV İslâm Ansiklopedisi (c. 11, sayfa: 38-39, 1995), Şükran Kurdakul / Şairler ve Yazarlar Sözlüğü (6. bas. 1999), İhsan Işık / Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2006, 2007) - Ünlü Sanatçılar (Türkiye Ünlüleri Ansiklopedisi, C. 5, 2013) - Encyclopedia of Turkey’s Famous People (2013), Mehmet Nuri Yardım / Edebiyatımızın Güleryüzü (2002).

Fatih Camii, yağlıboya tablo

Örnek 2

Örnek 3

Örnek 4

Resim ve Halk

ELİF NACİ DE YAZDI (*)

ELİF NACİ DE YAZDI (*)

İBRAHİM OLUKLU

 

Elif Naci’nin Balıkesir’de yayımlanan yazıları üzerine birkaç söz etmeye, doğrusunu söylemek gerekirse, İlhan Selçuk’un (1) ve Selmi Andak’ın (2) sözlerini okuduktan sonra karar verdim.

Balıkesir’in “basın tarihini , daha çok edebiyat açısından, irdelemeye çalışırken de okumuştum Elif Naci’nin “Balıkesir Postası”ndaki yazılarını. Adlarını andığım ustaların yazıları Elif Naci’nin yazdıklarına yeniden dönmeme neden oldu. 
Balıkesir’deki dergi ve gazete koleksiyonlarını şöyle bir taradığınızda, ulusal düzeyde, hatta uluslararası düzeyde ürün veren birçok edebiyatçının yazdıklarıyla da karşılaşıyorsunuz. Bunlarda bir bölümü; Sabahattin Ali, Orhan Veli Kanık, Mustafa Seyit Sutüven , Sabri Altınel, Esat Âdil Müstecaplıoğlu, Attilâ İlhan, Sabri Altınel, Fahri Erdinç, Mehmet Başaran, Bülent Ecevit, Mükerrem Kâmil Su, Sıtkı Yırcalı, Hasan Basri Çantay gibileri, ilk ürünlerini yayımlıyorlar Balıkesir’de. Bir bölümü ise; Falih Rıfkı Atay, Yahya Kemal Beyatlı, Hüseyin Cahit Yalçın, İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Orhan Şaik Gökyay, Abdülbâki Gölpınarlı, Reşat Nuri Güntekin, Fazıl Ahmet Aykaç, Rasim Adasal, İbrahim Zeki Burdurlu, Arif Nihat Asya, Sunullah Arısoy, Edip Cansever, Tarık Dursun K.,Behçet Kemal Çağlar, İsmail Habib Sevük, Mümtaz Zeki Taşkın gibileri, olgunluk dönemlerinin ürünleri diyebileceğimiz ürünlerini yayımlıyorlar.

Elif Naci, yazdıklarıyla ikinci bölüme giren sanatçılarımızdan biri.

Yaşamı hakkında bilgi veren kaynaklar tarandığında, Elif Naci’nin Balıkesir’de hangi amaçla bulunduğuna hiç değinilmiyor. Elif Naci, o yıllarda, CHP’nin sanatçıları ülkenin çeşitli illerinde görevlendirmesi nedeniyle bulunuyor. Aynı zamanda Balıkesir Lisesi’nde resim derslerine de giriyor. Balıkesir resimleri de yapıyor. Bu resimler yıllar içinde kayboluyor. Bunun yanında, andığım yazarlar gibi Balıkesir’in kültür ortamını yazı ve konuşmalarıyla da besliyor.

Aynı yıllarda Rasim Adasal, Sıtkı Yırcalı, Hasan Basri Çantay, Mükerrem Kâmil Su gibi adlar da Balıkesir’de. 1925’ten beri yayınlanan Türk Dili, daha sonra kurulan Balıkesir Postası, Halkevi’nin dergisi Kaynak (Üç farklı yönetimde) yaşamaktadır. Elif Naci de Balıkesir Postası’nda bastırıyor “Dağ Yürümez ise…” ve “Sanat ve Hürriyet” adlı yazılarını. Hatta yine aynı gazetede “Karaboncuk” takma adıyla Ahmet Selami Karaboncuk, Elif Naci için şu dizeleri yazıyor;
“Bay Elif Nacimizin sesi yumuşaksa da
Yazısı lâkatylere birer tüfek gibidir.”

1.                      “Sen Çok Yaşa Elif Naci!..”, Cumhuriyet, 14 Ağustos 1998.

2.                       “Elif Naci ile Yaşamın Anlamı”, Cumhuriyet, 15 Ağustos 1998.

 

(*) Adam Sanat, sayı:159.

 

Yazar: İBRAHİM OLUKLU
FOTO GALERİ

İLGİLİ BİYOGRAFİLER

Devamını Gör