Behçet Kemal Çağlar

Yazar, Şair

Doğum
23 Temmuz, 1908
Ölüm
24 Ekim, 1969
Eğitim
Halkalı Ziraat Mektebi, Zonguldak Yüksek Maden Mühendis Mektebi
Burç
Diğer İsimler
Ankaralı Aşık Ömer, Âşık Ömer, Behçet Fuat, Erdoğan

Şair ve yazar. (D. 23 Temmuz 1908, Erzincan - Ö. 24 Ekim 1969, İstanbul). Bazı şiirlerinde Ankaralı Aşık Ömer, Âşık Ömer, Behçet Fuat, Erdoğan imzalarını da kullandı. Bürüngüz oymağına mensup Kayseri kökenli bir ailedendir. İlk ve ortaöğrenimini Bolu, Konya ve Kayseri’de yaptı. Halkalı Ziraat Mektebi ve Zonguldak Yüksek Maden Mühendis Mektebini (1929) bitirdikten sonra Fransa’da staj yaptı. 1932-33’te Türk Dil Kurumunun yazmanlığını üstlendi. Görmeye Geldim adlı şiirini beğenen Atatürk’ten geniş himaye gördü. Faruk Nafiz Çamlıbel’le birlikte 10. Yıl Marşı şairi olan Behçet Kemal Çağlar, Atatürk’ü abartılı biçimde öven şiirler de yazdı. İktisat Bakanlığı merkez teşkilatında maden mühendisi olarak çalıştı, Halkevlerinde müfettişlik (1935-40) yaptı. Atatürk’ün isteği üzerine 1934-36 yıllarında İngiltere’de Cambridge Üniversitesinde İngiliz edebiyatı üzerine incelemelerde bulundu. Erzincan milletvekili olarak (1941-47) TBMM’ye girdi. 1948’de Atatürk devrimlerinden ödün verdiği gerekçesiyle milletvekilliğinden ve partisinden (CHP) istifa etti. 1 Nisan-25 Kasım 1949 tarihleri arasında haftalık sanat dergisi Şadırvan’ı (35 sayı) yayımladı. Daha sonra İstanbul Radyosunda edebi müşavir olarak çalıştı ve “Şiir Dünyamız” adlı bir program hazırladı. Robert Kolejde edebiyat öğretmenliği (1950-59) yaptı. 27 Mayıs (1960) askerî darbesiyle işbaşına gelen askeri yönetimin seçtiği kurucu meclis üyeleri arasında yer aldı. Daha sonra TRT Yönetim Kurulu başkanlığı, Akbank’ta Neşriyat müdürlüğü, TRT program uzmanlığı görevlerinde bulundu. İstanbul’da Zincirlikuyu Mezarlığında toprağa verildi.

 Şiirleri, kendi çıkardığı Şadırvan (1949) ile Hayat, Muhit, Varlık, Ülkü, İnkilapçı Gençlik, Türk Dili (1928-68) dergilerinde yer aldı. Hece ölçüsüyle, Atatürk’ü ve devrimlerini öven, ulusal duyguları ve ülke sorunlarını yansıtan, yurt sevgisini dile getiren, âşık geleneğiyle beslenen şiirler yazdı. Her şeyden önce “devrim şairi” olarak ve özellikle, Faruk Nafiz’le birlikte yazdıkları ve Cemal Reşit (Rey) tarafından bestelenen Onuncu Yıl Marşı ile ünlendi. Şiirin yanı sıra manzum oyunlar, incelemeler de yazdı. Hür Mavilikte adlı kitapta gezi notlarını derledi, Dolmabahçe’den Anıtkabir’e Kadar’da gözlemlerini aktardı. Kardeşi Fikret Çağlar tarafından Behçet Kemal Çağlar’ın anısına kurulan Behçet Kemal Çağlar Armağanı yalnızca 1970’te Sakarya Meydan Savaşı adlı şiir kitabıyla Ceyhun Atuf Kansu’ya verildi.

Eserlerinden uyarlanan Destan Destan İçinde (yön. S. Havaeri, 1952) ve Ezo Gelin (yön. O. Elmas, 1955 ve 1968) filmleri çekildi.

ESERLERİ:

ŞİİR: Erciyas’ten Kopan Çığ (1932), Burda Bir Kalp Çarpıyor (1933), Atatürk’e Şiirler (1965), Benden İçeri (bütün şiirleri, 1966), Kur’an-ı Kerim’den İlhamlar (1966), Behçet Kemal Çağlar: Son Şiirleri (der. F. Çağlar, 1970).

DESTAN: Ankaralı Âşık Ömer’in Cumhuriyet Destanı (1930?), Cumhuriyetimizin On Yedinci Yılında Âşık Ömer’den Destanlar, Türküler (1940), İlköğretim Destanı (1945), Battal Gazi Destanı (1968), Malazgirt Zaferinden İstanbul Fethine (dört destan, 1971), Destanlar (haz. Selcan Teoman, 1997)

OYUN: Çoban (1932), Attila (1935), Göklerin Fethi (1937), Timur ve Yıldırım Operası (Basılmadı).

İNCELEME: Halkevleri (1935), Hasan-Âli Yücel: Hayatı ve Eserleri (1937), Namık Kemal (1954).

GEZİ-İZLENİM: Hür Mavilikte (1947), Dolmahahçe’den Anıtkabir’e (1955), Bitmez Tükenmez Anadolu (1994).

ANTOLOJİ-DERLEME: Mütarekeden Sonrakiler (O. Burian ve H. Y. Şehsuvaroğlu ile, 1938), Türk ve Dünya Edebiyatından Derlenmiş Şiirler (N. Evliyagil ile, 1959), Dünyadan Kırk Büyük (1961), Dünyadan Kırk Anıt (1962), Dünyadan Kırk Olay (1964), Atatürk Denizinden Damlalar (düzyazı seçki-derleme, 1967), Türk Şiirinde Aşk (B. S. Ediboğlu ile, 1968), Bugünün Diliyle Atatürk’ün Söylevleri (Atatürk’ün 1919-28 arasında yaptığı konuşmalardan seçmeler, 1968).

HAKKINDA: Behçet Necatigil / Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü (1960), Abdullah Satoğlu / Kayseri Şairleri - Başlangıçtan Bugüne Kadar (1962), Enver Naci Gökşen / Behçet Kemal Çağlar (1970), Mehmet Kaplan / Cumhuriyet Devri Türk Şiiri (1973, s. 399-403), Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1977), Türker Acaroğlu / Ozanlar ve Yazarlar (1981), Agâh Özgüç / Türk Filmleri Sözlüğü I-II (1997-98), Adile Ayda / Bir Demet Edebiyat (1998), Şükran Kurdakul / Şairler ve Yazarlar Sözlüğü (gen. 6. bas. 1999), Mehmet Behçet Yazar / Edebiyatçılar Alemi - Edebiyatımızın Unutulan Simaları (yay. haz. Mustafa Everdi, 1999) - Yazar Olacak Çocuklar (2004), A. Dinç / İstanbul Radyosu: Antlar - Yaşantılar (2000), TBE Ansiklopedisi I (2001), Mehmet Nuri Yardım / Edebiyatımızın Güleryüzü (2002), Birsen Pekçolak - Zeki Büyüktanır / Homeros’tan Günümüze Anadolu Destanları (2002), Halil Soyuer / Şair Dostlarım (2004), Mehmet Atilla Maraş / Şair Milletvekilleri 1: 22. Dönem 1920-2005 (2005).

BİZİ BİZE GETİRDİN

Bozkır sabahında yanan alnımı

Kıyı akşamında buza getirdin

 

Kaya gibi bomboş dikilen gibi

Mahzen gibi oyup dize getirdin

 

Bu ilk konuşması elbet kekeler

Dilsizimi yeni söze getirdin

 

Cennette ne varsa vadettin bize

Cennette ne varsa bize getirdin

 

Yokuşta burkulan dizi okşayıp

Sarıp sarmalayıp düze getirdin

 

Çamurlu sulara eğik dudağı

İçmesi beklenen öze getirdin

 

Ey benim kaybolan koyunum diye

Susamış gönlümü tuza getirdin

 

Bir sen altüst ettin okyanusumu

Dipte uyuyanı yüze getirdin

İSTİYORUM

Bir çiçek istiyorum, ben bakmadan solacak;

Bir kanat istiyorum, beni yerden alacak;

Bir güneş istiyorum, gece bende kalacak...

 

Bir mermer istiyorum, arzûmca oymak için;

Bir kadın istiyorum, ruhunu soymak için;

Bir çift diz istiyorum, başımı koymak için...

 

Bir zincir istiyorum, hırsımı bağlayacak;

Bir yangın istiyorum, ruhumu dağlayacak;

Bir ana istiyorum, başımda ağlayacak...

 

Bir bilinmez kaleyi fethetmek tek başına,

Vurulup düşmek birden son burcun son taşına;

Uzanan bir çift dudak gözlerimin yaşma...

 

Bir ilham istiyorum, bir gün vahye erecek,

Bir çift göz istiyorum, can evimi görecek;

Bir sevgi istiyorum, ömürlerce sürecek....

 

Bir mihrap istiyorum, önünde diz çökmeğe;

Biraz yer istiyorum yoldan fidan dikmeğe;

Ve tohum istiyorum, boş tarlamı ekmeğe...

 

Bir yapı, temeline elimle taş koyacak,

Bir sevgili, her derdin gözüne yaş koyacak,

Bir iman istiyorum uğruna baş koyacak...

FOTO GALERİ

İLGİLİ BİYOGRAFİLER

Devamını Gör