Şeyhülislam Cemaleddin Efendi

Osmanlı Şeyhülislâmı, Devlet Adamı, İslam Bilgini

Doğum
Ölüm
05 Nisan, 1919
Eğitim
Medrese

Devlet adamı, İslâm bilgini (D. 1848, İstanbul – Ö. 5 Nisan 1919, Remle / İskenderiye / Mısır). II. Abdülhamid dönemi şeyhülislâmlarındandır. Bazı kaynaklarda doğum tarihi 1849, ölüm tarihi ise 1904 gözükmketedir.Şer’iye Hakimleri Seçim Meclisi Reisi Kazasker Mehmed Hâlid Efendi’nin oğludur. Aldığı özel eğitim sonucu on yaşındayken (1858) ilmiye sınıfına dahil oldu ve Rüûs-I Hümâyun defterine kaydedildi.

İlk görevi ibtidâ-yı Hariç payesiyle Konyalı Ahmed Efendi Dersiyesi müderrisliğidir. Şeyhülislam mektupçuluğu (1871), Anadolu Kazaskerliği (ordu kadılığı) mektupçuluğu (1872), Adliye Nezareti (Adliye Bakanlığı) İstanbul Birinci Ceza Mahkemesi Muharrerat (yazışma) Şubesi müdürlüğü (1875), Süleymaniye Müderrisliği (1877) gibi görevlerde bulundu. 1884’te İstanbul Kadısı, 1888’de Anadolu Kazaskeri ve 1890’da Rumeli Kazaskeri oldu.

1891’de kırk üç yaşında şeyhülislâmlığa getirildi ve İkinci Abdülhamid zamanında on sekiz yıla yakın bir süre bu görevi yürüttü. 1908 Meşrutiyet ihtilali sırasında, hem ihtilalcileri, hem de İkinci Abdülhamid’i memnun edecek hareket ve teşebbüslerde bulunarak mevkiini korumuştu. İttihad ve Terakkicilerle anlaşamadığı için 1909’da görevinden istifa etti.

1912’de tekrar şeyhülislâmlık makamına getirildiyse de Bâbıâli Baskını sonucu 23 Ocak 1913’te şeyhülislâmlıktan ve siyasî hayattan çekildi.

Mısır’a giderek İskenderiye’ye yerleşti. 1919’da İskenderiye yakınlarındaki Remle kasabasında öldü. Cenazesi İstanbul’a getirilerek Otlukçuyokuşu’ndaki aile mezarlığında toprağa verildi. Mezarı sonradan Edirnekapı Mezarlığına nakledildi.

İdarî ve siyasî kabiliyet itibari ile dikkate lâyık derecede dirayetli ve zeki idi. Divan şairleri tarzında hayli düzgün bazı şiirleri de vardır. Anıları Ziyâeddin Engin tarafından sadeleştirilerek Siyâsî Hâtıralar 1908-1913 (1920, 1978) adıyla yayımlandı.

KAYNAKÇA: İbrahim Alâeddin Gövsa / Türk Meşhurları (1946), İhsan Işık / Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2006, 2007).

FOTO GALERİ

İLGİLİ BİYOGRAFİLER

Devamını Gör