Asker ve siyaset adamı (D. 1835, Kahire – Ö. 1931, İstanbul). Olağanüstü cesareti dolayısıyla “Deli” diye anılır. Müşir Hasan Paşa’nın oğludur. Öğrenimini Mısır’daki Abbasiye Mektebi’nde tamamladı. Aynı okulda bir süre hocalık yaptıktan sonra albay rütbesiyle İstanbul’a gitti (1869). Dâr-ı Şûra-yı Askeri’de çalışırken, aşiret ayaklanmalarını bastırmakla görevlendirilerek Kerkük’e gönderildi (1872). Karadağ savaşlarında (1876) gösterdiği yararlıklar üzerine tümen komutanı olarak Tuna ordusuna aktarıldı. 1877 -1878 Türk-Rus Savaşı’nda büyük yararlık gösterdi: Elena’da Ruslar’ı bozguna uğrattı, bu nedenle “Elena Kahramanı” diye ün yaptı. Savaştan sonra müşirliğe yükseltildi ve padişah yaverliğine (yaver-i ekrem) getirildi. Olağanüstü elçi olarak Avusturya ve Rusya’ya gönderildi (1894).
Deli Fuat Paşa, İkinci Abdülhamit yönetimine muhalefet etti. Padişaha karşı bir komploya katıldığı iddiasıyla evini basan hafiye Fehim Paşa’nın adamlarıyla giriştiği çatışma bahane edilerek divan-ı harbe (sıkıyönetim) verildi; rütbe ve nişanları geri alınarak Şam’a sürüldü (1902). İkinci Meşrutiyet’in ilanı (1908) üzerine İstanbul’a döndü; Âyan meclisi üyeliğine getirildi. Hürriyet ve İtilaf partisi kurucuları arasında yer aldı; Damat Ferit Paşa’nın istifası üzerine partinin başkanlığını üstlendi, ancak kısa bir süre sonra istifa ederek ayrıldı (1912). Balkan Savaşı’nda Sazlıdere savunma hattını kurdu. Kurtuluş savaşı sırasında Sivas Kongresi’nin kararı doğrultusunda Saray’a baskı yaparak Damat Ferit Paşa hükümetinin düşmesinde önemli rol oynadı.
2017’de TRT ekranlarına gelen Payitaht Abdülhamid dizisinde Deli Fuat Paşa karakterini Ufuk Aşar canlandırdı.
KAYNAKÇA: Milliyet Büyük Larousse Sözlük ve Ansiklopedisi (6. cilt 1986), Payitaht Abdülhamid (diziler.com., 16.03.2018).
